بی اختیار ادرار(enuresis) وبی اختیاری مدفوع (encopresis)دو اختلال دفعی توصیف شده است درDSM-IV-TR هستند
این اختلالات زمانی مطرح می گردندکه کودک از نظر سنی و رشدی فراتر از مقطعی است که انتظار می رود این کارکردها تحت سلطه درآمده باشند
بی اختیار مدفوع :دفع مدفوع در مکان های نامناسب،بدون ارتباط اما عمدی یا غیر عمدی بدودن تعریف شدده است . این الگو حداقل باید 3 ماه دوام داشته باشند و سن زمانی کودک حداقل 4سال بوده باشد
بی اختیاری ادرار:دفع مکرر ادرار به لباس یا رختخواب بدون ارتباط عمدی یا غیر عمدی بودن ان تعریف شده است این رفتار حداقل هفته ای دوبارو به مدت سه ماه دوام داشته و از نظر بالینی اختلال قابل ملاحظه اجتماعی یا تحصیلی بوجود اورد سن زمانی یا رشد کودک باید حداقل 5سال بوده باشد به این ترتیب اختلالات دفعی با دفع مدفوع یا ادرار در جاهای نامناسب توسط کودکی مشخص می شود که سطح رشدی او توانایی کنترل را ایجاب می کند.
کنترل روده و مثانه به تدریج در یک دوره زمانی به دست می آید اموزش آداب تخلیه تحت تاثیر عوامل زیادی از جمله ظرفیت هوشی و پختگی اجتماعی کودک ،عوارض فرهنگی و تعامل روانشناختی بین پدر و مادر است
همه گیر شناسی
در فرهنگ غرب کنترل روده در بیش از 95درصد کودکان تا چهارمین سالگرد تولد ودر 99درصد تا پنجمین سالگرد تولد کسب می گردد؛پس از شیوع اختلال تا 16سالگی تقریبا به صفر می رسد پس از 4سالگی بی اختیاری کنش مدفوع در تمام سنین سه تا چهار بار درپسرها شایعتر از دخترها است در 7تا 8سالگی ،میزان شیوع 2/3درصد درپسرها و0/7درصد در دخترها است تا سنین 10تا 12سالگی،کثیف کردن شلوار،ماهی یک بار ،در1/3درصد پسرها و0/3درصد دخترها روی می دهد رابطه ی قابل ملاحظه بین اختیاری ادرارو بی اختیاری مدفوع وجود دارد.
سبب شناسی
بی اختیاری مدفوع غالبا به تعامل پیچیده بین عوامل فیزیولوژیکی و روانشناختی مربوط است. آموزش ناکافی یا فقدان آموزش متناسب آداب تخلیه ممکن اسشت دستیابی کودک را به کنترل مثانه به تعویق اندازد قرائن حاکی است که بعضی از کودکان مبتلا به بی اختیاری مدفوع از کنترل اسفنگتری ناکافی و بی تاثیردر تمام طول عمر رنج می برده اند
بی اختیاری مدفوع ممکن است به دلیل انواع واکنش های هیجانی ،از جمله خشم،اضطراب ،ترس یا ترکیبی از ان ها مدفوع خود را در جای مناسب دافع نمی کنند همچنین ممکن است با سایر مسائل رشد عصبی،از جمله حواس پرتی ، کوتاهی میدان توجه،تحمل کم برای محرومیت ،بیش فعالی و ضعف هماهنگی حرکتی همراه باشد ندرتا ترس از توالت دارد وبا رویدادهای زندگیس تولد خواهر یا بردار نقل مکتن به جائی تازه شدت یابد واپس از استرس های یمثل تولد خواهر یا بردار جدائی والدین تغییرات مسکن یا شروع مدرسه است
بی اختیاری ادرار عمدا یا آگاهانه (تا زمانی که بستر خود را تر نکرده اند)نیست عوامل فیزیولوژیکی احتمالا نقش عمده ای در اکثر موارد بی اختیاری ادرار دارند کنترل طبیعی مثانه تدریجا کسب می شود و تحت تاثیر رشد عصبی _عضلانی و شناختی ،عوامل اجتماعی _هیجانی ،آموزش تخلیه و احتمالا عوامل ارثی است وجود مسائلی در هر یک از این زمینه ها ممکن است به تاخیر در کنترل ادرار منجر شود
در بی اختیاری دفوع همراه با یبوست و لبریزی ،یبوست ممکن است در سال نخست ظاعر شود اما در سال دوم تا چهارم به حداکثر می رسدکثیف کردن شلوار معمولا در سال چهارم زندگی شروع می شود مدفوع کودک معمولا شل است و در معاینه شکم ولمس مقعد توده های سفت حس می شود
بی اختیاری ادرار علل احتمالی شب ادراری باید رد شود عوامل عضوی بیشتر در بچه ها مبتلا به بی اختیاری شبانه و روزانه که توام با تکرار ادرار و احساس اجبار برای دفع است روی می دهد
درمان
بی اختیاری مدفوع ناهماهنگی و ناراحتی خانوادگیو تنش های مربوط به اختلال باید در خانواده کاهش یابد و فضائی عاری از تنبیه ایجاد شود باید سعی شود از شرمندگی کودک در مدرسه کاسته شود تعویض مکرر لباس زیر کودک با حداقل قیل و قال باید صورت گیرد وآموزش خانواده و اصلاح شو تفاهمات که ممکن است خانواده داشته باشد .
رواندرمانی حمایتی و روش های آرام سازی ممکن است در درمان اضطراب و سایر عوارض کوکان نظیر احترام به نفس پایین، و انزواطلبی موپر باشد در کودکانی که کنترول روده دارند اما به دفع مدفوع در مکان نامناسب ادامه می دهند
مداخله های خانوادگی ممکن است مفید باشد نتیجه خوب زمانی حاصل می شود که کودک احساس کنترل بر زندگی خود پیدا کند
بی اختیاری ادرار که رفتار درمانی شرطی سازی کلاسیک با زنگ و تشکچه موثرترین و بطور کلی یک روش سالم درمان در بیش از 50درصد موارد کنترل اداری حاصل می گردد
