احکام نماز
عدم کفایت نماز غفیله از نافله
س. آیا میتوانیم نماز غفیله را به نیت یکی از نمازهای نافلهی مغرب بخوانیم که هم نافلهی مغرب حساب شود و هم غفیله؟
ج. نماز غفیله، کفایت از نافله مغرب نمیکند.
وجود حائل در نماز جماعت
س. آیا حائل با نبودن یک نفر در بین صف نماز جماعت صدق میکند بطوری که ارتباط این طرف با آن طرف صف قطع شود؟
ج. اگر از جلو به امام متصل نباشد، و به واسطه کسی که طرف راست یا چپ او اقتدا کرده نیز به امام متصل نباشد، چنانچه بیشتر از یک قدم بزرگ فاصله نباشد، نمازش صحیح است.
سجده بر سنگ عقیق
س. آیا سجده بر سنگ عقیق صحیح است. و در صورتی که نگین انگشتر باشد سجده بر آن چه حکمی دارد؟
ج. طبق نظر مقام معظم رهبری (دام ظله) سجده بر عقیق اشکال ندارد، همچنین اگر انگشتر هم باشد با رعایت سایر شرایط سجده بر آن صحیح است.
فراموش کردن رکوع
س. اگر بعد از رسیدن پیشانی به سجده و یا بین دو سجده، فرد یادش بیاید که رکوع نکرده است وظیفه اش چیست؟
ج. اگر پیش از آنکه وارد سجده دوّم شود یادش بیاید که رکوع نکرده است، باید برخیزد و بایستد و رکوع کند و پس از آن دو سجده را بهجا آورد و نماز را تمام کند و بعد از نماز احتیاطاً دو سجده سهو برای سجده زیادی بگزارد.
حدود قرارگرفتن کف دست در حال سجده
س. کف دست در سجده آیا شامل انگشتان دست هم میشود یا نه؟ و آیا لازم است انگشتان هم بر زمین قرار گیرند؟
ج. شامل انگشتان دست هم میشود و بنابر احتیاط استیعاب عرفی در قرار گرفتن کف دست مراعات گردد.
شک بین رکعت اول و دوم
س. آیا کسی که در هنگام قرائت حمد و سوره شک بین یک رکعت و دو رکعت میکند میتواند قرائت را تمام کند و بعد فکر کند و اگر چنین کرد آیا نمازش باطل است؟
ج. از حین عروض شک باید تروّی* کند و اگر بدون تروی به انتظار این که بعداً تروّی می کند تا ببیند وظیفه چیست به عمل ادامه دهد، چنانچه نشانههایی که به واسطه آنها ممکن است یقین یا گمان به یک طرف شکّ پیدا شود از بین نمی رود، عمل او در صورتی که موافق با وظیفه اش انجام گرفته باشد اشکال ندارد.
*. تفکّر در موارد مشکوک نماز (رکعات یا أفعال آن)، برای رفع شک.
کیفیت نماز نافله در شرائط مختلف
س. آیا در نماز نافله در حال سواره و راه رفتن و نیز در حال استقرار و اختیار میتوان رکوع و سجود را با ایماء و اشاره انجام داد و رو به قبله بودن را مراعات ننمود؟
ج. در حال سواره و راهرفتن لازم نیست قبله رعایت شود و رکوع و سجود با اشاره کافی میباشد. و اما در حال استقرار در مکانی باید هم قبله را مراعات کند و هم رکوع و سجود را به نحو صحیح انجام دهد ولی مانع ندارد نافله را در حال اختیار هم نشسته بخواند.
اتصال صفوف جماعت با وجود مأمومین مسافر
س. آیا از نظر مقام معظم رهبری«دام ظله» در نماز جماعتی که عدّهای از مأمومین مسافر هستند و در وسط نماز جماعت سلام میدهند و بلافاصله اقتدا میکنند، اتصال نمازهای دیگران بهم میخورد یا نه؟
ج. اگر بلافاصله اقتدا کنند، جماعت باقی میماند.
نماز در سفر غیر شغلی
س. کسی که تصمیم دارد به مسافرت برود، ابتداء به محل کارش که در شش کیلومتری واقع است میرود و میخواهد نماز ظهر و عصر را در محل کارش بخواند و بعد به سفرش ادامه دهد؛ آیا نمازش شکسته است یا نه؟
ج. اگر از ابتدای حرگت قصد مسافرت شرعی برای سفر غیر شغلی داشته است نماز در فرض سؤال شکسته است.
اتصال به جماعت به واسط بانوان
س. در نماز جماعت مانند حرم مطهر رضوی و یا نماز جمعه گاهی اتفاق میافتد که اتصال آقایان به جماعت توسط بانوان انجام میگیرد، آیا اشکال دارد؟
ج. اشکال ندارد.
نحوه نشستن هنگام اقتدا در تشهد آخر
س. در صورتی که نماز امام جماعت تمام شده برای درک ثواب نماز هنگام تشهد اقتدا کند و بنشیند و تشهد بخواند. سؤال این است که منظور از نشستن، تجافی است یا نشستن معمولی؟
ج. نشستن معمولی مراد است.
قضای نماز در مدت بیهوشی
س. اگر دکتر مریض را به دستور خود مریض بیهوش کند، آیا مریض نمازهای قضا شده را باید اعاده کند؟
ج. اگر بیهوشی مستند به خودش باشد یعنی خود او خواسته باشد که برای عمل بیهوش شود، قضای نمازهایش بنا بر احتیاط واجب است.
معیار جهر و اخفات در نماز
س. با توجه به اینکه ملاک جهر(بلند خواندن)، آشکار کردن جوهر صدا و ملاک اخفات (آهسته خواندن) آشکار نکردن آن است؛ منظور از آشکار نکردن آن چیست؟
ج. ملاک آن است که جوهر صدا آشکار نشود، نه این که اصلاً شنیده نشود.
کیفیت نماز مسافر، بعد از رسیدن به وطن
س. اگر مسافر از سفر بعد از نصف شب به وطن برگردد و نماز مغرب و عشاء نخوانده باشد، آیا باید نماز عشاء را به صورت تمام بخواند و یا شکسته و به چه نیت؟
ج. بنا بر احتیاط نماز مغرب به نیت ما فیالذمه خوانده می شود و اما نماز عشاء به صورت جمع میان قصر(شکسته) به نیت قضا و تمام به نیت ادا خوانده می شود.
کیفیت اصلاح قرائت در حال نماز
س. اگر ذکری اشتباه تلفظ شود و برای اصلاح فقط از حرفی که اشتباه بیان شده شروع شود صحیح است یا باید کل عبارت را از ابتدا تکرار کند؟ مثلاً در «بحول الله وقوته اقوم واقعد»، برای اصلاح تلفظ صحیح «ع» فقط، «عد» را تکرار کند؛ کسی که اینگونه نماز خوانده نمازش صحیح است؟
ج. در اذکار واجب نماز برای اصلاح کلمه ای که اشتباه تلفظ شده است، آن کلمه را تکرار کند و اگر کلمه «ال» مثل «المستقیم» دارد بنا بر احتیاط آن کلمه را با «ال» تکرار کند، همچنین اگر آن کلمه مضاف الیه بود مثل «المغضوب» احتیاطاً مضاف را هم تکرار کند؛ اما در قنوت و اذکار مستحب در صورتی که معنا تغییر نکرده باشد و غلط نیز از جهت ماده و اعراب، فاحش نباشد، تکرار لازم نیست. و در هر صورت چنانچه نمازهای قبلی را با اعتقاد به صحّت ، بهصورت غلط خوانده باشد، قضای آنها واجب نیست.
امامت نماز جمعه در سفر
س. آیا شرط امام جمعه بودن، مسافر نبودن است؟
ج. کسی که نمازش قصر است نمی تواند امامت جمعه کند.
علم به عدم توقف اتوبوس در وقت نماز
س. با علم به عدم توقف اتوبوس در وقت نماز، سوار شدن جایز است؟
ج. اگر پیش از دخول وقت، سوار اتوبوس شده و موجب استخفاف و سبک شمردن نماز نمی شود، مانعی ندارد.
وجود کودکان در صف نماز جماعت
س. در صف جماعت اگر اطراف مأموم بچه ممیز و غیر ممیز نمازگزار باشد، حکم نماز شخص مکلف چیست؟
ج. در فرض سؤال اگر بچه ممیز فاصله شود و ندانند نماز او باطل است، نماز جماعت اشکال ندارد، همچنین اگر یک یا چند بچه غیر ممیز یا بچه ممیزی که نمازش باطل است فاصله شود ولی از جلو و یا طرف دیگر اتصال باشد و یا اینکه فاصله بین دو مأموم بیش از یک قدم نباشد، نماز جماعت اشکال ندارد.
خارج بودن فرودگاه از حد ترخص
س. فرودگاه بیرجند خارج از حدّ ترخص شرعی شهر بیرجند واقع شده است(حدود ۵ کیلومتر با شهرفاصله دارد).
سؤال اینجاست که برای مسافرانی که قصد ادامه مسیر به شهر های دیگر را از فرودگاه دارند در حالت های زیر چه حکمی وجود دارد:
الف) برای مسافرانی که مسیر پروازی آنان مجدداً از روی شهر بیرجند عبور میکند. (با ارتفاع تقریبی کمتر از ۱۰۰۰ متر)
ب) برای مسافرانی که با توجه به تغییر باند پروازی مشخص نیست که آیا مسیر پروازی آنان از روی شهر بیرجند میگذرد و یا خیر (ممکن است از روی شهر عبور مجدد نداشته باشند).
ج. در هر دو صورت نماز در فرودگاه قصر است.
