سوم - کربلا در روز دهم محرم میدان یک برخورد سرنوشت‏ساز میان اسلام ناب محمدی‏ و حرکت نفاق با همهء شاخه‏های آن بود؛ رویدادی همه جانبه و نامحدود. 

این رویداد همانند جمل به یک پیروزی قطعی و محدود منتهی نگشت و مانند صفین‏ناتمام نماند؛ بلکه پس از مدتی کوتاه، به طور کامل به سود اسلام ناب محمدی پایان پذیرفت‏و تلاشهای پنجاه سالهء حرکت نفاق به نقطهء صفر رسید. زیرا با ریخته شدن خون مقدس‏حسین(ع) در عاشورا اسلام ناب محمدی از اسلام اموی جدا گردید. حکومت اموی‏پس از ریختن خون حسین(ع) دیگر نتوانست خود را در زیر پردهء تزویر پنهان کند و توان‏گمراه سازی امت اسلامی را در زمینهء دینی، روحی و تبلیغاتی از دست داد. این یکی ازروشن‏ترین افقهای فتح حسینی بود، و چنانچه واقعهء کربلا نبود حکومت بنی امیه به نام‏دین، ادامه می‏یافت و برای مردم این ذهنیت پیش می‏آمد که اسلامی جز اسلامی که امویان‏از آن دم می‏زنند وجود ندارد و در این هنگام فاتحهء اسلام خوانده می‏شد. (2)
از این رو عاشورا ثابت کرد که اسلام ناب محمدی و امام حسین(ع) جدایی ناپذیرندو از آن پس، دعوت به اسلام در حقیقت دعوت به حسین(ع) بود و دعوت به حسین(ع)،دعوت به اسلام. نیز پس از عاشورا دشمنی با اسلام و یا با حسین(ع) عین دشمنی با دیگری‏تلقی می‏گشت و بقای اسلام پس از کربلا، مشروط به بقای عاشورای حسین(ع) گردید.بنابراین اسلام وجودش را از محمد(ص) دارد و بقایش را از حسین(ع). 
چهارم - نگاهی به قیام امام حسین(ع) در چارچوب نقش عمومی و مشترک امامان‏اهل بیت(ع) نشان دهندهء آن است که این قیام تکمیل کنندهء فعالیتهای امیرمؤمنان علی(ع)و امام حسن(ع) در پاسداری از اسلام است؛ تلاشهایی که برای حفظ دین در برابر تحریفهای‏حرکت منافقان انجام می‏شد و از هر گونه شائبه و پیرایه‏ای به دور بود. اما پس از قیام امام حسین(ع) همهء امامان در چارچوب این رسالت مشترک، تکمیل کنندهءاهداف این قیام مقدس بودند. از این رو قیام آن حضرت را در سه مقطع زمانی می‏توان‏مورد نگرش قرار داد:

- مقطع عاشورا: رهبری قیام در این دوره با شخص امام حسین(ع) است؛ این دوره باخودداری ایشان از بیعت با یزید و خروج از مدینه به مکه و از آنجا به کربلا آغاز می‏گرددو با شهادت ایشان پایان می‏پذیرد. 

۲ - مقطع پس از عاشورا تا عاشورای ظهور: این فصل بلافاصله پس از شهادت امام(ع)آغاز و تا قیام امام مهدی(ع) در روز عاشورا ادامه می‏یابد؛ و رهبری این دوره امامان نه‏گانه‏شیعه از نسل امام حسین(ع) است. تأمل دربارهء این دوره نشان می‏دهد که امامان(ع) همزمان‏با نشر و گسترش اسلام، به شدت تأکید داشته‏اند که امت اسلامی را به سوی ارتباط با امام‏حسین(ع) سوق دهند. مردم را تشویق کرده‏اند که بر آن حضرت گریه کنند و از شاعران‏خواسته‏اند که دربارهء آن حضرت شعر بسرایند و مردم را بگریانند و اندوه روز طف را (3) برانگیزند و از مردم خواسته‏اند که خطر انتقام حکومتهای ستمگر را به جان بخرند و به‏زیارت قبر حسین(ع) بروند. (4)

امام سجاد(ع) فرمود: «هر مؤمنی که برای حسین بن علی(ع) بگرید، به طوری که اشک‏بر گونه‏هایش جاری شود، خداوند در بهشت به او غرفه‏ای می‏بخشد که سالیان سال در آن‏سکونت گزیند». (5)

امام صادق(ع) فرمود: «همهء جزعها و بی تابیها مکروه است، مگر جزع و بی‏تابی برای‏حسین بن علی(ع)». (6)

نیز آن حضرت فرمود: «هر کس برای حسین(ع) شعری بگوید و بگرید و دیگران رابگریاند، خداوند بهشت را برایش واجب گرداند و او را ببخشاید.. (7)

نیز آن حضرت فرموده است: «شهادت حسین پلکهامان را زخمدار و اشکهامان راخشکانده است. عزیز ما را در سرزمین کربلا خوار ساخته و تا روز قیامت برای ما غم و اندوه‏به یادگار گذاشته است. پس گریه‏کنندگان باید بر حسین(ع) گریه کنند چرا که گریه بر اوگناهان بزرگ را می‏ریزد.. (8)
امام رضا(ع) فرمود: «هرکس در روز عاشورا کار و کوشش را ترک گوید، خداوند نیازهای‏او را در دنیا و آخرت بر آورده سازد و هر کس در روز عاشورا غمزده، اندوهناک و گریان‏باشد، خداوند روز قیامت را روز شادی و سرورش قرار دهد و چشم او را در بهشت به ماروشن می‏گرداند.. (9)

نیز فرمود: «ای پسر شبیب، اگر دوست داری خداوند را در حالی دیدار کنی که از گناه‏پاک شده‏ای، حسین(ع) را زیارت کن! ای پسر شبیب، اگر دوست داری که در غرفه‏های بهشتی همراه رسول خدا(ص) سکونت گزینی، قاتلانش را لعنت کن! ای پسر شبیب، اگردوست داری که ثواب یاران حسین(ع) را ببری، هر گاه که او را به یاد آوردی بگو: ای کاش‏با آنها بودم و به رستگاری بزرگی نایل می‏آمدم!. (10)

و فرمود: «هر کس به خاطر ستمی که بر ما شده اندوهگین باشد، نفس او تسبیح است‏و غم او برای ما عبادت است و نگهداری راز ما جهاد در راه خداوند است. (11)

امام باقر(ع) در زیارت عاشورا می‏فرماید: من از خداوندی که مقام تو را گرامی داشت‏ و مرا نیز به تو گرامی داشت، می‏خواهم که گرفتن انتقام تو را همراه با امام یاری شده ازاهل بیت محمد(ص) روزی من گرداند و مرا توفیق دهد که همراه امامی ظاهر و ناطق به‏حق از خاندانتان، از تو خونخواهی کنم. 

گویی که آن بزرگواران از خلال این سخنان می‏خواستند به مردم بفهمانند که: اصل درنزد آنها این است که هرگاه شرایط فراهم شود. در برابر ستم قیام کنند؛ و کاری حسینی‏انجام دهند، و انسان حسینی مؤمنی است تسلیم فرمان امامان خویش، شجاع، آزاده، بصیر،استوار و قاطع که از حسین(ع) و یارانش الگو می‏گیرد، و چنین کسی جز در مکتب عاشوراساخته نمی‏شود. 

۳ - مقطع عاشورای ظهور: رهبری این مقطع با طالب خون کشتگان کربلا و انتقام گیرنده‏حسین(ع)، حضرت مهدی (عج) است، که چون شمار یاران ایشان کامل گردد، در روز عاشوراقیام می‏کند. در آن روز همهء هستی و همهء دوستداران حسین(ع) سرگرم عزاداری هستندکه ناگهان خبر قیام مهدی قائم(عج) را می‏شنوند و دلهای غمگین‏شان که از طول غیبت وانتظار فرج خسته شده شادمان می‏گردد. پس از آن، لشکریان آن حضرت با سردادن شعار«یا لثارات الحسین» به حرکت در می‏آیند و سرزمینها را یکی پس از دیگری به نام حسین(ع)فتح می‏کنند و نسل قاتلان حسین(ع) را - به دلیل رضایت از کار پدرانشان - می‏کشند و سرکشان‏و ستمگران را یکی پس از دیگری از بین می‏برند تا آنکه زمین از عدل و داد پر گردد،همان طور که از ظلم و ستم پر شده است

به راستی که نام حسین(ع) برای همه چیز با برکت و عاشورا آغاز و پایانی بس بزرگ ‏است. 


کتاب حاضر «امام حسین(ع) در کربلا» جلد چهارم از پژوهش مفصل تاریخی «با کاروان‏حسینی از مدینه تا مدینه» است، و دورهء حضور امام(ع) در کربلا تا شهادت آن حضرت رادر بر می‏گیرد. در اینجا لازم است از نویسندگان محترم این مقطع از قیام حسینی یعنی شیخ عزت‏اللََّه‏مولایی - نویسندهء فصلهای اول و دوم کتاب - و شیخ محمد جعفر طبسی - نویسنده فصل های‏ سوم و چهارم - به خاطر زحمتهای فراوانی که متحمل شده‏اند، تشکر و قدردانی گردد. نیز از جناب استاد محقق علی شاوی کمال تشکر و قدردانی را داریم که مباحث کتاب‏را - همانند جلدهای پیشین - مورد توجه قرار داده به نقد و تنظیم و تکمیل آن پرداخته است.از خداوند بزرگ برای ایشان توفیق روز افزون خواستاریم و امیدواریم که برای تکمیل‏بخشهای باقیماندهء این پژوهش، بازهم پشتیبان پژوهشگران این پژوهش ارزشمند باشند. 

پژوهشکده تحقیقات اسلامی ‏