تلاوت شایسته قرآن در پرتو تدبّر و تقوا
خدای تعالی از کسانی خبر می دهد که قرآن را چنان که شایسته است تلاوت می کنند:
الَّذِینَ آتَینَاهُمُ الْکتَابَ یتْلُونَهُ حَقَّ تِلاَوَتِهِ (بقره: 121)
امام صادق علیه السلام در معرّفی »حق تلاوت« و تلاوت شایسته قرآن می فرماید:
تلاوت شایسته قرآن در پرتو تدبّر و تقوا
خدای تعالی از کسانی خبر می دهد که قرآن را چنان که شایسته است تلاوت می کنند:
الَّذِینَ آتَینَاهُمُ الْکتَابَ یتْلُونَهُ حَقَّ تِلاَوَتِهِ (بقره: 121)
امام صادق علیه السلام در معرّفی »حق تلاوت« و تلاوت شایسته قرآن می فرماید:
آیاتش را روشن و شمرده می خوانند، سعی می کنند معنایش را بفهمند، و احکام و فرامینش را به کار می بندند، به وعده اش امیدوارند، از عذابش می ترسند، از داستان هایش سرمشق می گیرند، از مثل هایش پند می گیرند، امرهایش را به جا می آورند و از نهی هایش دوری می کنند. به خدا سوگند که حق تلاوت قرآن به حفظ آیات و پشت سرهم خواندن حروف و کلماتش و تلاوت سوره های آن نیست. حروف و کلماتش را حفظ می کردند و حدود و معانیش را فرو می گذاشتند، بلکه به تدبّر و تأمل در آیات آن است؛ خدای متعال می فرماید: »کتابی است خجسته که به سوی تو فرو فرستادیم، تا در آیات آن تدبّر کنند.«(میزان الحکمة، مهدی ری شهری، با ترجمه فارسی، ج 3، ص 4824)
سیره پیشینیان که توفیق تدبّر و فهم قرآن نصیب آنان می گردید این بود که نخست ده آیه را از پیامبر اکرم صلی الله وعلیه وآله تعلیم می دیدند و تا آنچه را از معارف علمی و دستورات عملی مربوط به آن ده آیه را به خوبی فرا نمی گرفتند وارد آیات دیگر نمی شدند.(بحارالانوار، علامه مجلسی، چاپ بیروت، ج 89، ص 106)
گاه چنان بارقه ای از سوی خداوند در دل آنان اثر می کرد که رسول خداصلی الله وعلیه وآله از آنان به »فقیه« نام می برد. شخصی نزد پیامبرصلی الله وعلیه وآله آمد تا به او قرآن بیاموزد وقتی به آیه »فَمَن یعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَیراً یرَهُ وَمَن یعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرّاً یرَهُ« رسید، گفت: این کلام(زلزال (99)، آیه 7 - 8)
برای من کافی است و به سوی زادگاهش بازگشت. پیامبراکرم صلی الله وعلیه وآله درباره او فرمود: این مرد بازگشت در حالی که فقیه است؛ یعنی با فهم و بصیرت بازگشت.(بحارالانوار، ج 89، ص 107)
موانع نور بصیرت قرآن
قاری برای بهره بردن از نور معرفت و بصیرت قرآن باید با تمام شئون هستی خود در خدمت قرآن کریم باشد. شایسته است حواس ظاهری و باطنی و فکر و قلب خود را از پلیدی های و موانع فهم و تابش نور بصیرت قرآن پاک گرداند تا فکر و جانش به نور قرآن نورانی گردد. پیامبراکرم صلی الله وعلیه وآله فرمود:
اگر شیطان ها بر قلب بنی آدم احاطه نمی یافتند، ملکوت هستی را می یافتند.(همان، ج 56، ص 163)
دریافت ملکوت قرآن کریم نیز بدون کنارزدن پلیدی های شیطان جن و انس از فکر و جان انسان میسر نخواهد بود.
سنایی غزنوی در این باره چه زیبا سرود:
عروس حضرت قرآن نقاب آنگه براندازد
که دارالملک ایمان را مجرّد بیند از غوغا
عجب نبود گر از قرآن نصیبت نیست جز نقشی
که از خورشید جز گرمی نیابد چشم نابینا(دیوان حکیم سنایی غزنوی، به اهتمام مدرس رضوی، انتشارات کتابخانه سنایی، ص 52)
