یادآوری نعمت ها
در قرآن کریم بارها به یادآوری نعمت های خداوند، سفارش شده است. به عنوان نمونه به بنی اسرائیل می فرماید: «ای بنی اسرائیل، نعمتی را که به شما ارزانی داشتم به یاد بیاورید».(4) یادآوری نعمت ها آثاری دارد که به برخی از آنها اشاره می شود: نخست آنکه انسان از گرفتار شدن به تکبر و طغیان در امان می ماند، زیرا به فرموده قرآن انسان تا خود را غنی و بی نیاز احساس کند، دچار طغیان و سرکشی می شود.(5) گذشته از آن ذکر نعمت، انسان را به یاد نعمت دهنده می اندازد و از آنجا که انسان ها به صورت فطری در برابر نیکی به قدردانی و سپاسگزاری روی می آورند، با یادآوری نعمت هایی که خداوند بر او عنایت کرده است، به سپاسگزاری از پروردگار رغبت بیشتری نشان می دهد.
گزینش بر اساس شایستگی
یکی از ویژگی های نظام گزینشی اسلام، آزمودن افراد است. در قرآن حدود بیست مرتبه مسئله آزمایش مطرح شده است. البته این آزمایش برای آگاه شدن خداوند نیست؛ زیرا او از پیش همه چیز را می داند، بلکه این آزمایش برای آشکار شدن توانمندی های افراد به خودشان و دیگران است. آزمون های الهی، ضمن روشن سازی استعدادهای افراد، به رشد و پرورش آنها نیز کمک می کند؛ چون هر کس با ناملایمات بیشتری روبه رو شود، بیشتر تجربه به دست می آورد و پاداش دریافت می کند. پیامبران الهی هم به شهادت قرآن پس از پشت سر نهادن آزمایش های گوناگون، وقتی توانمندی هایشان کاملاً معلوم شد، به مقام رسالت و امامت برگزیده می شدند. در مورد حضرت ابراهیم علیه السلام در قرآن کریم می خوانیم: «هنگامی که پروردگار ابراهیم را با حوادث گوناگون آزمود، چون او به خوبی از عهده آزمایش ها برآمد و شایستگی خود را نشان داد، خداوند به او فرمود: من تو را امام و رهبر مردم قرار دادم».(1)
______________________________
1. بقره: 120.
2. آل عمران: 101.
3. بحارالانوار، ج 5، ص 198.
4. بقره: 122.
5. علق: 6 و 7.
