رمز ارتباط معنوی با امام زمان(عج)
همه ما کم و بیش با مفهوم گناه و اثرهای آن تا حدودی آشنا هستیم. گناه ـ که همان تخلف از دستورهای الهی است ـ اثرات ویرانگری بر دنیا و آخرت انسان داشته و موجودیت و هویت معنوی او را به شدت متزلزل میکند. این اثرات در کتابهای اخلاقی نوشته شده که مطالعه آن پر سود است؛ اما در این مقاله از دو جهت به گناه و اثر آن پرداخته میشود: اول؛ اثر گناه بر قلب و بنیان اعتقادی انسان و دوم؛ اثر گناه بر رابطه معنوی با امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف .
رمز ارتباط معنوی با امام زمان(عج)
همه ما کم و بیش با مفهوم گناه و اثرهای آن تا حدودی آشنا هستیم. گناه ـ که همان تخلف از دستورهای الهی است ـ اثرات ویرانگری بر دنیا و آخرت انسان داشته و موجودیت و هویت معنوی او را به شدت متزلزل میکند. این اثرات در کتابهای اخلاقی نوشته شده که مطالعه آن پر سود است؛ اما در این مقاله از دو جهت به گناه و اثر آن پرداخته میشود: اول؛ اثر گناه بر قلب و بنیان اعتقادی انسان و دوم؛ اثر گناه بر رابطه معنوی با امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف .
اثر گناه بر قلب و اعتقاد انسان
از میان تمام آثار معاصی، مخربترین و خطرناکترین اثر گناهان، اثری است که بر قلب یعنی مرکز ادراکی و اعتقادی انسان و جایگاه محبت الهی گذاشته میشود و باعث فساد و سرنگون شدن قلب میگردد. استمرار بر گناه باعث ایجاد حالاتی در انسان میشود که منشأ این حالات، تحول و دگرگونی قلب است.
پیشاپیش بر این مطلب اصرار داریم که چون اثرات گناه، مانند اثرات تقوا و اعمال صالح، کمکم و به آرامی صورت میپذیرد، شاید سالها طول بکشد تا چنین حالاتی در انسان در اثر گناه ایجاد شود؛ از اینرو شخص گناهکار متوجه نمیشود که با خود چه میکند؟(1)
از میان تمام آثار معاصی، مخربترین و خطرناکترین اثر گناهان، اثری است که بر قلب یعنی مرکز ادراکی و اعتقادی انسان و جایگاه محبت الهی گذاشته میشود و باعث فساد و سرنگون شدن قلب میگردد. استمرار بر گناه باعث ایجاد حالاتی در انسان میشود که منشأ این حالات، تحول و دگرگونی قلب است
استمرار گناه باعث ایجاد حالاتی در آدمی میشود که هر چند نمیتوان بهطور دقیقتر مراحل و ترتیب آنها را بیان و بر همه افراد تطبیق نمود، امّا این حالات مشابه و در غالب گناهکاران کم و زیاد مشهود است. از خطرناکترین این حالات در اثر تکرار گناه، بهوجود آمدن حالت «شک» در مسائل اعتقادی و دینی، همچون توحید، معاد، نبوت و قرآن است که البته در ابتدا چون شخص هنوز با ایمان است او را آزار میدهد.
آزار دهندهتر از آن این که این شک با استدلال و مطالعه کتاب برطرف نمیشود؛ از اینرو شخص آلوده به گناه، به این در و آن در میزند تا آتش شک را در قلبش خاموش کند، اما نمیتواند. تنها راه اصلاح از این نوع شک آزار دهنده، ترک معصیت است و الاّ کمکم این شک به گونهای در قلب تثبیت میشود که نتیجه آن، انکار اعتقادات خواهد بود.
از دیگر آثار ویرانگرانه گناه، پذیرش آسان شبهات و قبول نکردن جواب استدلالی به آن میباشد. البته نه اینکه نمیپذیرد، بلکه قلبش نمیتواند بپذیرد.
جبههگیری در مقابل حق و اهل حقیقت و دفاع از باطل و اهل باطل
از اثرات دیگر مخرّب گناه در گناهکار، جبههگیری در مقابل حق و اهل حقیقت و دفاع از باطل و اهل باطل است؛ گرچه نمیتوان در همه افراد این حکم را جاری کرد، ولی گاهی دیده میشود که شخص گناهکار به امام معصوم و افعال وی اشکال دارد، اما از دشمنان وی دفاع میکند. و بدتر از آن این که در قلبش، نسبت به دشمنان اهلبیت، محبت دارد!
گاهی هم میفهمد و از این نوع محبتها در قلبش به ترس میافتد، ولی نمیداند ریشه آن از کجاست و چه باید بکند، نمیداند که باید گناه را کنار بگذارد تا قلبش درمان شود.
از دیگر آثار خانمان سوز گناه، بیعلاقگی و بیحوصلگی نسبت به عبادات و مساجد و اماکن مذهبی است که در بعضی مواقع با پیدا شدن سئوالهایی مثل اینکه فلسفه نماز خواندن چیست؟
چرا باید نماز بخوانیم؟
روزه گرفتن ما چه فایدهای برای خدا دارد ؟ و نظایر آن بروز میکند.
البته گاهی هم این سؤالها برای فهم حکمت و پایبندی بیشتر به فرایض الهی پرسیده میشود. از آن طرف علاقه به لهو و لعب و بازی و افراط در شوخی و خنده در آنها زیاد میشود.
آیاتی نظیر آیه«ثُمَّ كَانَ عَاقِبَةَ الَّذِینَ أَسَاؤُوا السُّوأَی أَن كَذَّبُوا بِآیَاتِ اللَّهِ وَ كَانُوا بِهَا یَسْتَهْزِؤُون؛(2)
سپس سرانجام کسانى که اعمال بد مرتکب شدند به جایى رسید که آیات خدا را تکذیب کردند و آن را به مسخره گرفتند!»
و نیز آیه :
«كَلَّا بَلْ رَانَ عَلَى قُلُوبِهِم مَّا كَانُوا یَكْسِبُونَ؛(3)
چنین نیست که آنها مى پندارند، بلکه اعمالشان چون زنگارى بر دلهایشان نشسته است!»
و یا آیه :
«فَإِنَّهَا لَا تَعْمَی الْأَبْصَارُ وَلَكِن تَعْمَی الْقُلُوبُ الَّتِی فِی الصُّدُورِ؛(4)
چرا که چشمهاى ظاهر نابینا نمىشود، بلکه دلهایى که در سینه هاست کور مى شود.»
که در قرآن کریم آمده، بیانگر همین نکته مهم است.
در بسیاری از روایات نیز به موضوع مورد بحث تصریح شده است، به گونهای که در یکی از سخنان امام صادق (علیه اسلام) آمده است:
«به جان خودم سوگند که مردمان نادان و خدانشناس را خدا نادان نیافریده است. آنان دلالتهای آشکار و نشانههای روشن را در آفرینش خود میبینند و ملکوت آسمانها و زمین و آفرینش شگفت آوری را که در کمال نظم است و بر وجود آفریدگار دلالت دارد، مشاهده میکنند، اما مردمانی هستند که درهای گناهان را بر خود گشوده و راه شهوتها را بر خویش هموار کردند و در نتیجه هواهای نفس به دلهایشان چیره گشت و به سبب ستمی که بر خویش روا داشتند شیطان بر ایشان مسلط گشت و خدا این چنین به دلهای متجاوزان مهر مینهد».(5)
حضرت آیتالله بهجت رحمه الله علیه میفرمود: «ترک واجبات و ارتکاب محرمات حجاب و نقاب دیدار ما از امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف است
اثر گناه بر ارتباط معنوی با امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف
در حدیث شریفی از امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف آمده است: «آنچه باعث تأخیر افتادن دیدار ما با شیعیان ما میشود، اعمال ناشایست آنهاست. پس باید هر یک از شیعیان از اعمالی که باعث ناراحتی ما میشود دوری کنند».
علاوه بر آن توصیه بزرگان اخلاق، برای تحصیل رضایت حضرت ولی عصر(عج)، دایر مدار ترک گناه است. حضرت آیتالله بهجت رحمه الله علیه می فرمود: «ترک واجبات و ارتکاب محرمات حجاب و نقاب دیدار ما از امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف است»(6)
و در جواب اینکه چگونه میتوان رابطه خویش را با اهلبیت(علیهم السلام) و محضر صاحب العصر(عج) تقویت کنیم، فرمود:
«اطاعت و فرمان برداری از خدا بعد از شناخت او.»(7)
همچنین مرحوم آیتالله حسن صافی اصفهانی(ره) می فرمود: «کسی که واقعاً در مسیر تقوا [ترک گناه] قرار بگیرد، محال است که امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف به او علاقه نداشته باشد و با او ارتباط برقرار نکند، [این امر] حتمی و قطعی است.»(8) شکی نیست که رابطه با امام عصر(عج) و رضایت حضرتش و حتی تشریف به محضر ملکوتی ایشان را فقط باید در ترک گناه جستوجو کرد.
راهی برای ترک گناه
حال که اینقدر گناه اثرات بسیار بدی بر روح و جسم آدمی میگذارد، باید به سراغ راههای ترک گناه رفت.
از مهمترین راههای ترک گناه ـ مطابق با روایات و توصیه های علمای اخلاق ـ یاد مرگ است، اما این امر باید مرتّب و مداوم باشد، این عمل مؤثر باید هر شب و در موقع خواب انجام شده و ادامه پیدا کند. یاد مرگ، داوری بسیار قوی برای اصلاح قلب و رفع اثرات گناه است.
عاشق دیدار امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف ، اگر حقیقتاً به دنبال مطلوب خود هست، باید به دنبال این مطلب باشد و اسباب گناه را از خود دور کند.
هر شب مرگ و مسائل بعد از مرگ را یاد کرده و جهت سهولت در کار، کتابهایی درباره مرگ و معاد و عواقب گناهان را مطالعه نماید و از خدا و اهل بیت (علیهم السلام) با گریه و تضرع بخواهد تا کمکم اثر گناهان از قلبش زدوده شده و میل به گناه در وی آنقدر ضعیف شود که شخص بر هوای نفسش غالب گردد، چرا که این امر، همان رضایت امام زمان (عج) و نقطه اتصال به آن حضرت است.
پی نوشت ها:
[1]. از آن سو، چون اثرات تقوا و مستحبات تدریجی است، لذا غالباً انسان استقامت خود را از دست میدهد. ب
ه همین جهت قرآن و روایات بر استقامت تأکید ویژه دارند.
[2]. سوره روم/10.
[3]. سوره مطففین/14.
[4]. سوره حج/46.
[5]. بحارالانوار، ج3.
[6]. در محضر بهجت، ج1.
[7]. به سوی محبوب.
[8]. شوق وصال.
فراوری: امیر رضا عرب
