رسول خدا (ص) فرمود:

روزه گرفتن در گرما ، جهاد است . بحار الانوار ،ج96،ص257

رمضان موهبتی الهی و ماه اخلاق

رمضان ماه تجلی صفات الهی است، این ماه فرصتی مناسب برای آراسته شدن به زیورهای معنوی و بهره‌گیری از خیرات و برکات آن به‌عنوان موهبت‌های الهی است تا راه کمال و سعادت را به شایستگی طی کنیم. ماه رمضان چنان ارزشمند است که ماه‌های رجب و شعبان مقدمه‌ای برای رسیدن به رمضان هستند و برخی علما نیز اعتقاد دارند رمضان ماه تجلی صفات الهی است. رمضان ماه توبه به درگاه رحمت الهی است، تمام روزها و شب‌های رمضان پربرکت و پرفیض هستند و علاوه بر آن، لیالی قدر نیز از ویژگی خاصی برخوردارند، به‌طوری که بنا به نص صریح قرآن کریم، شب قدر از هزار شب بالاتر است. رمضان، ماه تمرین مبارزه با نفس است، گرسنگی، تشنگی، روزه چشم، گوش، زبان و تمامی اعمال و حرکات و حتا افکار، انسان را به سوی تکامل سوق می‌دهند. خوشبختانه عموم مردم به‌خوبی به این ارزش‌ها واقفند و به همین دلیل، در طول سال به انتظار ماه مبارک رمضان هستند تا با بهره‌گیری از معنویت و دیگر ویژگی‌های خاص آن، به خدا نزدیکتر شده، با اعمال صالحی که انجام می‌دهند، ذخیره نیک و توشه‌ای از خیرات و برکات برای دیگر ایام سال خود اندوخته کنند. این ماه، زمان عفو و بخشش، آمرزش گناهان و توبه است، بنابراین به‌خوبی می‌توان با بهره‌گیری از فرصت موجود در راستای پالایش روح و فکر خود نیز اقدام کرد. ارزش این ماه به قدری است که پیامبر اکرم(ص) فرموده است: «مردم، از خدای متعال بخواهید توفیق روزه و تلاوت قرآن را به شما عطا کند که این‌دو، برجسته‌ترین ارزش‌های رمضان هستند»، این گفته به خوبی گویای برکات رمضان، فضایل آن و چگونگی بهره‌گیری از خیرات آن است. ماه مبارک رمضان یکی از هدایای ارزشمند خداوند متعال به انسان‌ها است که با بهره‌گیری مناسب و سنجیده از فضایل و برکات آن می‌توان درهای سعادت را گشود. روزه یکی از اعمال پرفیض این ماه است، روزه علاوه بر این‌که برای سلامتی انسان بسیار مفید و موثر است، نقش ارزنده‌ای نیز در تقویت اراده و مقاومت انسان در برابر سختی‌ها دارد. به واسطه این عمل عبادی پرفیض، استقامت انسان‌ها در برابر سختی‌ها افزایش یافته و در نتیجه، فراز و نشیب‌های زندگی را ساده‌تر پشت سر خواهند گذاشت. وقتی انسان با گرسنگی و تشنگی مواجه شود، موقعیت گرسنگان، تشنگان و نیازمندان را بهتر درک کرده، برای کمک به آنها به منظور رفع مشکلات موجود، بیش از گذشته اقدام می‌کند. در نتیجه روزه، ایستادگی در مقابل نفس انسان‌ها تقویت شده، محرمات را بهتر شناخته و به خوبی از آنها دوری می‌کنند، بدین ترتیب و به دلیل دوری از گناهان کوچک و بزرگ و همچنین تلاش برای انجام اعمال خیر و ثواب، انسان‌های روزه‌دار بیش از پیش به خدا نزدیک خواهند شد. در این ماه معنوی، اغلب مردم به لحاظ روانی در موقعیت روحانی خاصی قرار می‌گیرند که آمادگی پذیرش بسیاری از احکام دینی و طی مسیر الهی را دارند، به همین دلیل چنانچه مسوولان و دستگاه‌های فرهنگی با برنامه‌ریزی‌های صحیح و کارشناسی‌شده، در راستای فرهنگ‌سازی دینی و ملی فعالیت کنند، نتایج مثبت بسیاری کسب خواهد شد. شب‌های قدر نیز موقعیتی ارزشمند برای کسب معرفت الهی و دستیابی به سعادت دنیوی و اخروی هستند. از حضور عمومی اقشار مختلف مردم در مراسم شب‌های قدر می‌توان برای طرح موضوعات مرتبط با دین و معرفت استفاده کرده و نتایج مثبتی به دست آورد. بهره‌مندی از این فرصت ارزشمند معنوی، برای فرهنگ‌سازی دینی و تبیین و ترویج مبانی دینی بسیار مناسب است، تمام دستگاه‌های مرتبط با این موضوع، می‌بایست پیش از آغاز ماه مبارک رمضان برنامه‌ریزی‌های خود را انجام داده و در طول این ماه، با ارایه برنامه‌های متنوع، جذاب، تاثیرگذار و سازنده، در راستای این امر مهم فعالیت کنند. یکی از استفاده‌هایی که می‌توان از معنویت ماه مبارک رمضان داشت، تقویت ابعاد معرفتی و دینی افراد جامعه است، دستگاه‌های مرتبط با مسایل فرهنگی به‌خوبی می‌توانند با آگاهی از این ویژگی، از فرصت ایجادشده برای فعالیت در زمینه تبیین و ترویج مبانی دینی و اخلاقی استفاده کنند. ماه مبارک رمضان ماه رحمت، بهار قرآن و بهار خودسازی است. رمضان، ماهی است که تمام زمینه‌های معنوی به منظور گرایش به ارزش‌های متعالی، برای اقشار مختلف جامعه فراهم است. ویژگی خاص این ماه به منظور بهره‌برداری فرهنگی، دینی و قرآنی، در تاریخ مسلمانان آمده و در این مورد همواره اتفاق‌نظر وجود داشته است. ماه مبارک رمضان ماه خداست و انسان‌ها در این ماه، میهمان خداوند متعال هستند. در واقع در این ماه، انسان‌ها به میهمانی خداوند دعوت شده‌اند و خدای حکیم و کریم نیز میزبان است و می‌داند که چگونه از میهمانان خود پذیرایی کند. بی‌تردید اگر بتوانیم در این ماه پرفیض، اعتماد به نفس خود را تقویت کرده و اخلاص متزلزل خود را پایدار و دایمی کنیم، بهترین بهره‌‌برداری را از این ماه داشته‌ایم. نهایت لطف خداوند در این ماه شامل انسان‌ها می‌شود، در این لطف همین بس که خداوند متعال در ماه رمضان یک شب را به انسان‌ها داده که برتر از هزار ماه است، در شب قدر درهای آسمان بیش از هر زمان دیگری به روی انسان‌ها باز است و باران رحمت خداوند بر انسان‌ها نازل می‌شود. ویژگی دیگر این ماه این است که قرآن در همین ماه پرفیض نازل شده است. ماه رمضان با ایجاد فضایی معنوی و سرشار از روحانیت، زمینه‌ای را فراهم می‌کند که انسان خداجو، با تمرین، آمادگی و تقویت اراده، در برابر خواهش‌های نفس اماره، حریم شخصیت و کرامت الهی خود را بازسازی و مصون دارد.رمضان بهترین ماه برای رسیدن به فضائل اخلاقی و دوری از رذائل اخلاقی است و به همین خاطر می توان رمضان را ماه اخلاق نامید.