آيا تا به حال از خود پرسيده ايد که «سيزده آبان» چه روزي است؟ آيا تا به حال درخشش ستارگان و مهتاب را در پهن دشت گيتي ديده ايد؟ آيا تاکنون ديده ايد که فروغ نوراني برخي ستارگان، بيش تر است؟ در آسمان تاريخ معاصر ايران زمين نيز، روزهايي چون ستارگان پرتو افشان مي درخشند و درس روزهاي درخشنده نيز برخي درخشنده ترند. سيزده آبان، اين چنين است؛ زيرا در سيزدهم آبان، ملت ما با عشق و ايمان به آرمان خويش، همه ي قدرت هاي استکباري را به سخره گرفتند و شکوه پوشالي شان را پايمال کردند. در سيزدهم آبان، خدا مردان پاک سرشت، در سالگرد قرباني شدن دانشجويان و تبعيد سرسلسله ي بيدار دلان، بر ديو پليدي و پلشتي، مردانه تاختند و لانه ي فساد را درهم کوبيدند. اين است که سيزده آبان در تاريخ اين ديار شهيدپرور، برگي زرين را به خود اختصاص داده است و بسان ستاره اي فروزان در آسمان ميهن اسلامي مي درخشد.
روز 13 آبان که در تقويم نظام مقدس جمهوري اسلامي ايران به عنوان روز مبارزه با استکبار جهاني نامگذاري شده يادآور سه واقعه مهم در تاريخ معاصر ايران است که در سه دوره مختلف رخ داده و به همين دليل اين روز را در تاريخ کشور به عنوان روزي به يادماندني به ثبت رسانده است.
تبعيد امام خميني(ره) به ترکيه در 13 آبان 1343، 13 آبان 1357 که روز دانشآموز نام گرفت و تسخير لانه جاسوسي در 13 آبان 1358 عنوان اين سه واقعه تاريخي است که نميتوان هيچ يک را از نظر اهميت نسبت به ديگري اولي تر دانست چرا که هر کدام در دوره وقوع تاثير گذاري خاص خود را داشته و شرايط را به نحوي تغيير دادهاند.
تبعيد امام خميني به ترکيه 13 آبان 1343
کاپيتولاسيون يا حق قضاوت کنسولي حقي است که به اتباع بيگانه داده ميشود و آنها را ازشمول قوانين کشور مصون ومستثني ميکند؛ درواقع در صورت ارتکاب جرم در خاک کشور، دولت ميزبان حق محاکمه آن مجرم را ندارد. کاپيتولاسيون در سال 1306، تحت فشار افکار عمومي و فضاي حاکم بر روابط بينالملل پس از جنگ اول جهاني لغو گرديد. هنوز بيش از 3 دهه از الغاي کاپيتولاسيون نميگذشت که محمدرضا پهلوي احياگر مجدد آن شد. چندي بعد اين خبر به حضرت امام رسيد و ايشان را به خروش و فرياد واداشت به طوري که در4 آبان 1343 ايشان طي نطقي تاريخي به رسوايي اين اقدام ننگين پرداختند. فرازهايي از سخنراني ايشان چنين بود:
« ... دولت با کمال وقاحت از اين امر ننگين طرفداري کرد، ملت ايران را از سگهاي آمريکايي پستتر کردند. اگر چنانچه کسي يک سگ آمريکايي را زير بگيرد، بازخواست از او ميکنند؛ اگر شاه ايران يک سگ آمريکايي را زير بگيرد بازخواست ميکنند و اگر چنانچه يک آشپز آمريکايي شاه ايران را زير بگيرد، مرجع ايران را زير بگيرد، بزرگترين مقام ايران را زير بگيرد، هيچ کس حق تعرض ندارد...».
رژيم که در طول دو سالي که امام قيام کرده بودند، نتوانسته بود با هيچ شيوهاي، ايشان را آرام کند، تنها يک راه پيش پاي خود ميديد و آن تبعيد امام بود. در شب 13 آبان 1343، صدها کماندو به همراه مزدوران ساواک به منزل امام در قم حملهور شدند ايشان را دستگير و به تهران منتقل کردند و سپس با يک هواپيماي نظامي ايشان را به ترکيه تبعيد کردند. اين سرآغار هجرتي بود که 14 سال بعد پيروزي انقلاب اسلامي را به بار آورد.
روز دانشآموز 13 آبان 1357
