«وَلَقَد أَرسَلنا مِن قَبلِکَ رُسُلًا إِلی قَومِهِم فَجاءوهُم بِالبَیِّناتِ فَانتَقَمنا مِنَ الَّذینَ أَجرَموا وَکانَ حَقًّا عَلَینا نَصرُ المُؤمِنینَ» و پیش از تو پیامبرانی را به سوی قومشان فرستادیم؛ آن‌ها با دلایل روشن به سراغ قوم خود رفتند، ولی (هنگامی که اندرزها سودی نداد) از مجرمان انتقام گرفتیم (و مؤمنان را یاری کردیم)؛ و یاری مؤمنان، همواره حقی است بر عهده‌ی ما! (سوره‌ی روم آیه‌ی ۴۷)

«برای این‌که ما ارزش ایمان را و نتیجه‌ی ایمان را بدانیم، لازم است از مژده‌ها و نویدهایی که خدا به مؤمنین داده است، آگاهی پیدا کنیم، ببینیم خدای متعال برای مؤمن، در مقابل ایمانش و در مقابل عمل شایسته‌اش و انجام تعهداتش، متقابلاً چه چیزی را تعهد می‌کند.»۱ در فرهنگ قرآن، ایمان به خدا یک‌طرفه نیست. خداوند متعال در قبال ایمان آوردن بندگانش همیشه یکسری از ثواب‌ها و پاداش‌ها را در نظر گرفته است. قرآن کریم در برخی موارد این وعده‌های جزای الهی را به صورت حقی برعهده‌ی خداوند بیان می‌کند. اصطلاح «حقوق» و دو طرفه بودن آن، در روابط میان بندگان امری روشن و واضح است؛ یعنی هر یک از بندگان در قبال حقی که بر دیگران دارند، متقابلاً دیگران هم نسبت به او حقی دارند که باید رعایت نمایند و اگر حقی بخواهد یک‌طرفه باشد، شایسته‌ی خداوند و به خاطر قدرت و عدالت او است. با این حال خداوند از سر تفضل، حقوق میان خود و بندگانش را نیز دوطرفه قرار داده است، یعنی در قبال بندگی آن‌ها، جزای بهشت را قرار داده است.۲

شرایط تحقق نصرت الهی در بیان رهبر انقلاب را بشنوید:
از مصادیق نصرت خداوند
حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در بیاناتشان در تاریخ ۱۳۹۲/۱۰/۱۹، به میدان آمدن مردم قم در روز ۱۹ دی سال ۱۳۵۶ را با استناد به قرآن، یکی از مصادیق نصرت خدا به مؤمنین برشمردند؛ زیرا این حادثه جزو مؤثرترین عوامل گسترش قیام مردمی بود که منتهی به پیروزی انقلاب اسلامی شد:
«حادثه‌ى ۱۹ [دىِ‌] قم، مظهر و نماد این آیه‌ى شریفه است: فَانتَقَمنا مِنَ الذینَ اَجرَموا وَ کانَ حَقًّا عَلَینا نَصرُ المُؤمِنین؛ در آیه‌ى قرآن، در سوره‌ى مبارکه‌ى روم، به تعبیر خداوند متعال نصرت مؤمنین حقى است بر عهده‌ى خداوند؛ چند جا در قرآن کریم این تعبیر به کار رفته است -[مثل‌] عَلَیهِ حَقًّا فِى التَّوراةِ وَ الاِنجیلِ وَ القُرءان، و موارد دیگرى- و یکى این‌جا است که می‌فرماید این حقى است بر عهده‌ى ما یعنى بر عهده‌ى ذات اقدس پروردگار عالَم که مؤمنین را نصرت بدهیم. خب، این در چه شرایطى است؟ در چه شرایطى گفته‌اند که مؤمنین نصرت پیدا می‌کنند؟ این در آن شرایطى است که هیچ روزنه‌ى امیدى به حسب ظاهر وجود ندارد. ملاحظه کنید همین آیات را؛ آن وقتى است که دشمنِ جبهه‌ى ایمان با قدرت ظاهرى و با سرپنجه‌هاى قوى در مقابل مؤمنین ایستاده است؛ یک مبارزه‌ى جبهه‌اىِ عظیمى به‌وجود آمده است؛ در یک چنین شرایطى می‌فرماید: وَ کانَ حَقًّا عَلَینا نَصرُ المُؤمِنین.»۳
در فرهنگ قرآن، ایمان به خدا یک‌طرفه نیست. خداوند متعال در قبال ایمان آوردن بندگانش همیشه یکسری از ثواب‌ها و پاداش‌ها را در نظر گرفته است. قرآن کریم در برخی موارد این وعده‌های جزای الهی را به صورت حقی برعهده‌ی خداوند بیان می‌کند… در آیه‌ى قرآن، در سوره‌ى مبارکه‌ى روم، به تعبیر خداوند متعال نصرت مؤمنین حقى است بر عهده‌ى خداوند.

قرآن کریم در چند مورد، از واژه‌ی حق -به‌عنوان حقی که بر خداوند واجب است- استفاده کرده است. ورود به بهشت و بهره‌مندی از نعمت‌ها برای دارندگان ایمان و عمل صالح، به‌عنوان وعده‌ای حق بر عهده‌ی خداوند بیان شده است.۴ در سوره‌ی توبه خداوند در دادوستد با مؤمنان در برابر مال و جانشان، یعنی حاضرشدن در میدان جهاد، وعده‌ی حق بهشت داده است.۵ همچنین از بازگشت همه‌ی موجودات به سوی خداوند در قیامت به‌عنوان یک وعده‌ی حق در سوره‌ی یونس و نحل یاد شده است.۶ موارد پیش‌گفته مربوط به تحقق وعده‌های خداوند در آخرت بود، اما پاره‌ای دیگر از آیات، معنای عام‌تری دارند و شامل وعده‌ی خداوند در دنیا هم می‌شوند. وعده‌ی «نجات» و «نصرت» مؤمنین از این جمله‌اند: «حَقًّا عَلَیْنا نُنْجِ الْمُؤْمِنینَ۷»؛ بر ما حق است که مؤمنان را رهایى بخشیم! و یا «کانَ حَقًّا عَلَیْنا نَصْرُ الْمُؤْمِنین۸»؛ یارى مؤمنان، همواره حقى است برعهده‌ی ما.

ناامیدی از غیر خدا
این آیه هنگامی نازل شد که مسلمانان در مکه بودند و قدرتی نداشتند و از پیروزی بر جبهه‌ی دشمنان ناامید بودند. در واقع این عنصر «ناامیدی از غیر خدا» خود نیز یکی از شروط نزول نصرت الهی است. تکیه بر امکانات مادی و سلاح در میدان مبارزه عنصر پیروزی نیست؛ جبهه‌ای پیروز میدان است که به قدرتی تکیه کند که فوق همه‌ی قدرت‌ها باشد. این مطلب در سوره‌ی یوسف آمده است: «رسولان از ایمان‌ آوردن قوم خود مأیوس شدند (و یا نزدیک بود مأیوس شوند) و مردم گمان کردند آن‌کس که به پیغمبرشان گفته عذابى چنین و چنان دارند دروغشان گفته؛ در این موقع بود که یارى ما انبیاء را دریافت.»۹
صوت: مجاهدت در راه خدا

سؤالی که پیش می‌آید این است که نصرت خداوند که به پیامبر و مؤمنین وعده داده چگونه است؟ خداوند به‌وسیله‌ی چه ابزارهایی نصرت می‌رساند؟ آیا درستی آن آزمایش و تجربه شده است؟ معنای نصرت الهی، یاری رساندن خداوند به مؤمنان در مقابله با دشمنان است که به پیروزی نهایی مؤمنان خواهد انجامید. «خداى متعال به شما وعده داده است که اگر دین او را و راه او را و هدف‌هاى الهى را یارى کنید، شما را یارى خواهد کرد.» «یارى خدا به معنى یارى تمام نیروهاى موجود در این طبیعت است؛ همه به کمک شما خواهند آمد.»۱۰ «هر کس براى خدا کار کند، خدا هم تمام امکانات و علم و قدرت خودش و سنت‌هاى آفرینش را در خدمت او قرار خواهد داد. ولینصرنّ اللَّه من ینصره۱۱»۱۲

وعده‌های تجربه‌شده
آیات نصرت الهی جزو بیشترین استنادهای قرآنی حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در سخنانشان در دوران رهبری بوده است. به صحنه آوردن قرآن در زندگی، و تجربه‌ی عینی وعده‌های خداوند از مهم‌ترین تجربه‌های انقلاب است. «این‌ها آیات الهى است. ما همه‌ى این‌ها را قبول داشتیم؛ اما قبول داشتن، یک مسأله است؛ لمس کردن، یک مسأله‌ى دیگر است. ما حالا این آیات را لمس مى‌کنیم… تا این‌جا هرچه وعده‌ى الهى بود، درست بود و عمل شد. هرچه تحلیل بر اساس آیات محکمات قرآن بود، درست از آب درآمد و محقق شد. تا این‌جا ما به‌وضوح و عیان دیدیم که یک ملت مؤمن و با خدا، وقتى همه‌ى دنیا هم در مقابل او قرار بگیرند، اگر بایستد و صبر کند، شکست نخواهد خورد؛ این را تجربه کردیم.»۱۳
قرآن کریم در چند مورد از واژه‌ی حق -به‌عنوان حقی که بر خداوند واجب است- استفاده کرده است. وعده‌ی «نجات» و «نصرت» مؤمنین از این جمله‌اند: «حَقًّا عَلَیْنا نُنْجِ الْمُؤْمِنینَ»؛ بر ما حق است که مؤمنان را رهایى بخشیم! و یا «کانَ حَقًّا عَلَیْنا نَصْرُ الْمُؤْمِنین»؛ یارى مؤمنان، همواره حقى است برعهده‌ی ما.

نصرت الهی بر اساس آیات قرآنی همچنان‌که درباره‌ی امت‌های گذشته جاری و ساری بوده است، امروز هم درباره‌ی هر ملتی که در راه خدا حرکت نمایند به وقوع خواهد پیوست. پیروزی انقلاب اسلامی، هشت سال جنگ تحمیلی و ایستادگی انقلاب در مقابل فشارهای دشمنان تا به امروز همگی از نمونه‌های کلان نصرت خداوند به ملت ایران بوده است. حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در دیدار خود با مردم قم، با استناد به آیه‌ی ۴۷ سوره‌ی روم، نصرت خداوند را امری قطعی می‌دانند و با تبیین موقعیت ضعف مسلمانان صدر اسلام که این آیه درباره‌ی آن‌ها نازل شده است، عنصر مشترکی که در همه‌ی زمان‌ها موضع قدرت به مسلمانان می‌بخشد را بیان می‌کنند. «عامل پیروزى این است که یک جماعتى -در یک مقیاس بزرگ، یک ملتى- ایمان درستى داشته باشد، و این ایمان راسخ باشد، و این ایمان با بصیرت همراه باشد، و این ایمان و بصیرت با عمل و اقدام همراه باشد؛ این‌ها وقتى روى هم گذاشته شد، نصرت قطعى است.»۱۴

پی‌نوشت‌ها:
۱. طرح اندیشه‌ی کلی اسلامی در قرآن، سلسله جلسات استاد سید علی حسینی خامنه‌ای، مشهد مقدس، مسجد امام حسن مجتبی، ص ۱۳۸
۲. نهج‌البلاغه خطبه‌ی ۲۱۶ (نسخه‌ی صبحی صالح)
۳. بیانات در دیدار مردم قم ۱۳۹۲/۱۰/۱۹
۴. سوره‌ی نساء آیه‌ی ۱۲۲ و سوره‌ی لقمان آیه‌ی ۹
۵. سوره‌ی توبه آیه‌ی ۱۱۱
۶. سوره‌ی یونس آیه‌ی ۴ و سوره‌ی نحل آیه‌ی ۳۸
۷. سوره‌ی یونس آیه‌ی ۱۰۳
۸. سوره‌ی روم آیه‌ی ۴۷
۹. علامه طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمه‌ی موسوى همدانى، ج‌۱۱، ص: ۳۸۰ ذیل آیه‌ی ۱۱۰ سوره‌ی یوسف: حَتَّى إِذَا اسْتَیْأَسَ الرُّسُلُ وَ ظَنُّوا أَنَّهُمْ قَدْ کُذِبُوا جاءَهُمْ نَصْرُنا… .
۱۰. بیانات در مراسم فارغ‌التحصیلى دانش‌آموختگان ارتش، ۱۳۸۹/۸/۱۹
۱۱. سوره‌ی حج آیه‌ی ۴۰
۱۲. بیانات در دیدار شرکت‌کنندگان در همایش آسیب‌‌شناسى انقلاب‌، ۱۳۷۷/۱۲/۱۵
۱۳. بیانات در جمع کثیری از آزادگان، ۱۳۶۹/۶/۲۶
۱۴. بیانات در دیدار مردم قم ۱۳۹۲/۱۰/۱۹

برگرفته شده از سایت KHAMENEI.IR