قاضى نادان
امام درباره کسیکه قضاوت مردم را بدست گیرد و شایسته آن نباشد چنین فرمود :
دو کس بیش از هر کس خشم خداى را برمى انگیزند ، یکى آنکس که خداوند او را بخود واگذارد و او از راه راست کناره گیرد و به کج روى پردازد دل به بدعت گزارى و گمراه گرى مردم خوش دارد ، او مردى فتنهانگیز است که مردم را به تباهى میکشاند و از راه راستى که میرفتهاند منحرف مى سازد ، در زندگى و مرگ خویش گمراهگر پیروان خویش است و بار گناه دیگران را بدوش دارد و در گرو تبهکاریهاى خویش است و دیگر کس ، آنکه نادانیها را در خود فراهم آورده و در تاریکیهاى فتنه و فساد فرو رفته و در اصلاح کار مردم ، کور مانده است ، نامردمان او را دانا میشمارند ولى او دانشى ندارد .
هر بامداد بدنبال فراهم آمدن سرمایهاى رفت که اندک آن از بسیارش بهتر است تا اینکه به لجن گندیدهاى سر فرو برد و از آن آشامید و پلیدیها و بیهودگیها را فراهم آورد ( و بنادانیها پرداخت ) بین مردم بداورى نشست و ادعا کرد که اشتباهکاریها را کنار زند و حقایق را آشکار کند و چون مشکلى در کار قضاوت پیش آید ناروائیهایى بزبان آرد و بیهودگیهائى بیان دارد و بنادانى داورى کند بافتههایش همچون بافتهاى تار عنکبوت ، سست و بى ارزش است و نمیداند که در قضاوتش اشتباه کرده و یا بدرستى داورى کرده است ،اگر قضاوتى بدرستى کرده بیم دارد که مبادا اشتباه کرده باشد و اگر بنادرستى سخن گفته باشد امیدوار است که داوریش درست باشد ، نادان اشتباهکارى است که در جهالت فرو رفته و نابینائى است که بر مرکبى کور سوار شده است هرگز حکم قاطع و دندان شکنى نمىتواند بدهد ، روایت و احکام دینى را همچون گیاه خشکى که در برابر تند بادى پراکنده میشود بباد میدهد .
برگرفته شده از پایگاه تخصصی نهج البلاغه (nahjolbalaghe.blog.ir )
بخدا سوگند در پاسخ گفتن به پرسشها توانائى و مایهاى ندارد و لیاقتى در انجام کارى که به او واگذارند ندارد ، گمان نمى کند که دانشى در برابر نادانى او وجود دارد و نمى فهمد که بالاتر از اندیشه او ، روشى درستتر و رساتر ممکن است باشد ، نادانیش را در برابر مسائل مشکل که نمیداند با زبردستى پنهان میکند .
خونهاى پامال شده در برابر قضاوت نادرست او بفریاد مى آیند و میراثهائى که بدستور نارواى او به اهلش نرسیدهاند بناله برمیخیزند بخدا شکایت میبرم از گروهى که زندگانى را بنادانى میگذرانند و در گمراهى میمیرند .
اگر کتاب خدا آنچنانکه بحقیقت هست تلاوت شود براى آنها کالائى بىارج است و اگر مفاهیمش تحریف شود براى آنها کالائى ارزنده است در نزد آنها چیزى زشتتر از معروف ، و بهتر از منکر نیست .
فروترین شما برترین شما
( از گفتار امام ، پس از بیعت در مدینه ) آگاه باشید که اکنون بهمان ناگوارى دچار شدهاید که پیش از بعثت پیامبرتان ، گرفتار آن بودید [ 1 ]سوگند بخدائى که او را بحق برانگیخت ، اکنون در غربال آزمایش بیخته و در دیک امتحان زیر و رو مى شوید تا اینکه فروترین شما برترین شما و برترین شما فروترین شما گردد و آنانکه به اسلام پیشى گرفتند و از راه بازماندند دوباره بر شما پیشى گیرند و پیشتازان حقیقى اسلام از رفتار باز مانند .
بخدا سوگند ، هیچ سخنى را از شما پنهان نمى دارم ، و هرگز بشما دروغ نمیگویم .
بدانید که گناهان ، اسبهائى چموش و ناآرامند که چون گناهکاران بر آنان سوار شوند افسارشان پاره میشود و گنهکاران را بگودال آتش مى افکنند و بدانید که تقوى شترى آرام است که پرهیزگار را بر خود مى نشاند و افسارش را بدست او مى سپارد و به بهشتش مىسپارد ، حقى است و باطلى و براى هر کدام طرفدارى ، هر کس مردم را بباطل بخواند نابود میشود و آنکس که دروغ گوید و افترا ورزد زیان مىبیند و آنکس که حق را بگشاید تا با آن بمبارزه برخیزد ، هلاک میگردد .
در نادانى مرد همین بس که اندازه خویش نشناسد ، در خانه هاى خویش پنهان شوید ( و براى فتنه انگیزى بیرون نیائید ) و به اصلاح کار پاورقى صفحه قبل
خویش و مردم پردازید و از اختلاف بپرهیزید ، بسوى خداى باز گردید و هیچکس را جز پروردگارتان نستائید و هیچکس را جز خویشتن سرزنش نکنید .
[ 1 ] گرفتاریهائى که عرب ، پیش از بعثت پیامبر به آن دچار بود ،گرفتارى تفرقه و دورئى و تعصب ، و ستم ستمکار بر ناتوان و توانگر بر نیازمند بود ، و چنین گرفتارى دردناکى که امتها را نابود مىکند پس از قتل عثمان دوباره بسراغ مسلمانان آمد .
فرو رفته در نعمت
بخشى از نامه دیگر امام به زیاد بن ابیه .
تو که در نزد خداوند ، از متکبرانى آیا از او پاداش فروتنان را مى خواهى ؟ و تو که در نعمت و آسایش فرو رفته و حق ناتوانان و بیچارگان را ربودهاى ، میخواهى که خداوند ، پاداش نیکوکاران و بخشندگان را بتو بخشد ؟ هر مردى پاداش کارهاى گذشتهاش را خواهد دید و در آخرت به آنچه پیش فرستاده خواهد رسید .
برگرفته شده از پایگاه تخصصی نهج البلاغه (nahjolbalaghe.blog.ir )
