عواملی که باعث نوعی ناکامی می شود! چرا به دانسته هایمان عمل نمی کنیم ؟

یکى از مشکلات بیشتر انسان‏ها این است که کمتر موفق مى‏شوند به دانسته‏هاى خود عمل کنند؛

همه علاقه دارند که پایبند به اخلاق و ارزش های انسانی باشند و پا از دایره اوامر و نواهی خداوند متعال بیرون نگذارند و به همین دلیل می کوشند تا تصویر روشنی از بایدها و نباید های اخلاقی در ذهن خود ترسیم کنند بنابراین مدام بر دانسته های خود می افزایند اما درست در لحظه بکار گیری دانسته های خود همه چیز را به فراموشی می سپارند و فقط ندامت برایشان می ماند و بس .

عواملی که باعث نوعی ناکامی می شود! چرا به دانسته هایمان عمل نمی کنیم ؟

یکى از مشکلات بیشتر انسان‏ها این است که کمتر موفق مى‏شوند به دانسته‏هاى خود عمل کنند؛

همه علاقه دارند که پایبند به اخلاق و ارزش های انسانی باشند و پا از دایره اوامر و نواهی خداوند متعال بیرون نگذارند و به همین دلیل می کوشند تا تصویر روشنی از بایدها و نباید های اخلاقی در ذهن خود ترسیم کنند بنابراین مدام بر دانسته های خود می افزایند اما درست در لحظه بکار گیری دانسته های خود همه چیز را به فراموشی می سپارند و فقط ندامت برایشان می ماند و بس .



عوامل گوناگونى باعث این ناکامى مى‏شود:

اول . بسیارى از دانسته‏ها، به باور و اعتقاد تبدیل نشده است؛ باید این دانسته‏ها را تبدیل به باور کنیم. در این صورت جزء وجود ما مى‏شود و با شخصیت ما عجین مى‏گردد؛ آن گاه مى‏توانیم به آنها عمل کنیم.

امام سجاد(ع) در صحیفه سجادیه و در ضمن دعاى «مکارم الاخلاق» مى‏فرماید: «ایمان مرا به کامل‏ترین ایمان برسان، و یقینم را برترین یقین قرار ده و نیتم را به نیکوترین نیت‏ها ختم فرما و کردارم را به نیکوترین کردارها پایان بخش صحیفه سجادیه، ترجمه على شیروانى، (انتشارات دارالفکر، چاپ سوم، 1382)

از این دعا استفاده مى‏شود که تنها دانستن کافى نیست و براى اینکه داشته‏هاى خود را به عمل و رفتار در آوریم، باید اینها به یقین (مرتبه بالاترى از علم) مبدل شود. نیت نیز که نقش مهمى در رفتار دارد، به بهترین نیت‏ها تبدیل گردد؛ یعنى، یقین و نیت خالص جزء ساختار شخصیت ما شود. در این صورت مى‏توان انتظار داشت علم و عمل انسان، با هم هماهنگ شود. رسیدن به این مرتبه از کمال، نیاز به تمرین، مراقبت و پشتکار مداوم دارد و از همه مهم‏تر براى دستیابى به آنها، همواره باید از خداوند مدد جست و دست توکل به دامن کبریایى او زد.

دوم. دنیاطلبى، لذت خواهى و دنبال ارضاى غرایز حیوانى بودن، یکى دیگر از موانع است. همه ما مى‏دانیم نگاه به نامحرم حرام است و دروغ گفتن یا تهمت زدن کار بدى است؛ ولى هنگامى که اسیر شهوت و لذت نفسانى شدیم - برخلاف دانسته‏هاى خود - به همه این گناهان آلوده مى‏شویم! در این گونه موارد، باید با هواى نفسانى خود مبارزه کنیم و خود را از چنگال نفس اماره نجات دهیم. در غیر این صورت نفس اماره همواره ما را به بدى‏ها دعوت مى‏کند و ظواهر دنیا را در نظر ما زیبا و لذت بخش جلوه مى‏دهد و در این حالت ما دچار نوعى غفلت مى‏شویم. اگر نفس بر ما غالب شد باید سریعا توبه کرد و با خود عهد کنیم در گام بعدی این ماییم که میبریم و از خدای مقتدر توانا بخواهیم یاریمان کند تا دیگر شکست نخوریم .

سوم. وسوسه‏هاى شیطان یکى دیگر از عوامل فریب، غفلت و فراموشى است؛ باید دائماً با این وسوسه‏ها مقابله کنیم.

چهارم. عدم انضباط و نداشتن برنامه ای که انسان روش و منش خویش را با آن هماهنگ کرده باشد. می دانید که نظم و برنامه داشتن در اسلام بسیار مورد تأکید است. ضرورت داشتن چنین برنامه ای این است که انسان با تبعیت از آن و پایبندی کامل می تواند بسیاری از موانع عمل مانند سستی و تنبلی و راحت طلبی و مانند آن را از خویش براند و به مرحله خودساختگی برسد. انسان خودساخته کسی است که زمام امور خویش را بدست گرفته و همگام با عقل و دین زندگی خویش را سامان داده و از زمان و عمر خویش به نحو احسن سود می برد و دائم در حال رشد و شکوفایی بیشتر است.
همه ما مى‏دانیم نگاه به نامحرم حرام است و دروغ گفتن یا تهمت زدن کار بدى است؛ ولى هنگامى که اسیر شهوت و لذت نفسانى شدیم - برخلاف دانسته‏هاى خود - به همه این گناهان آلوده مى‏شویم!

علاوه بر آنچه گفته شد، راه‏کارهاى زیر نقش مؤثرى در حل این مشکل دارد؛ بکوشید به طور جدى راه‏کارهاى زیر را عملى سازید:
عواملی که باعث نوعی ناکامی می شود

1. ایمان خود را تقویت کنید و بهترین راه براى تقویت ایمان، عمل به آموزه‏هاى دینى و انجام تکالیف واجب و ترک محرمات و گناهان است.

2. دفترچه اعمالى براى خودتان تهیه کنید ؛ هر شب حدود ده دقیقه اعمال روزانه خود را کنترل کنید و اشتباهات و موفقیت‏هاى خود را در آن یادداشت کنید.

3. بدون اینکه خود را سرزنش کنید و نگاه منفى نسبت به خود داشته باشید ؛ نقاط ضعف رفتارى خود را شناسایى کنید.

4. یک برنامه هفتگى یا ماهانه براى خود طراحى کنید ؛ مثلاً بگویید: من مى‏خواهم نمازم را سر وقت بخوانم یا در سلام کردن پیش قدم شوم و... تغییر یا اصلاح آن را آغاز کنید ؛ مطمئن باشید اگر از امور کوچک و آسان شروع کنید و پشتکار داشته باشید، به تدریج مى‏توانید رفتارهاى خود را اصلاح کنید.

5. به خود تلقین کنید و اطمینان بدهید که من مى‏توانم در خودم تغییر رفتارى ایجاد کنم.

6. با خود تعهد اخلاقى ببندید که اگر در انجام رفتار مورد نظر کوتاهى کردید، جریمه بپردازید (مثلاً مبلغى به صندوق صدقات بیندازید یا یک روز روزه بگیرید).

7. در پایان هفته مجدداً خود را ارزیابى کنید ؛ اگر احساس کردید در عمل به برنامه در طول هفته موفق بوده‏اید، به خودتان امتیاز بدهید و بلافاصله شکر خدا را به جا آورید و از او بخواهید در ادامه کار به شما کمک کند.

8. اگر به هر دلیلى در اجراى برنامه شکست خوردید، مأیوس نشوید و دوباره تصمیم بگیرید آن را عملى سازید ؛ آن قدر تکرار کنید تا موفق شوید.

10. با افراد مؤمن و اهل عمل و در عین حال منظم و جدى، بیشتر معاشرت داشته باشید و از تجارب آنها استفاده کنید. حتما میخواهید بگویید که همه این ها را که که از قبل میدانستید و عمل سخت است بله ممکن است در گام اول سخت باشد اما بدانیم که اگر از الآن شروع نکنیم هر روز سخت تر شده تا جایی که امکان بازگشتی نمی ماند پس بکوشیم سختی های آنی را تحمل کنیم تا نتیجه شیرین و ماندگار ان را زودتر ببینیم .