نماز برای به یاد خدا بودن ودوری از غفلت وپاکیزگی وطهارت جسم و روح انسانها قرار داده شده است وبرای آن که حالت «ذکر» و«یاد» دائمی باشد در اوقات مختلف شبانه روز لازم وواجب گردیده است: هنگام طلوع، نماز «صبح»، وسط روز نماز «ظهر و عصر» وشب هنگام، نماز «مغرب و عشا» خوانده می شود تا بندگان با این نمازها در اوقات مختلف همانند کسی که در شبانه روز چندین بار جسم خود را در چشمه زلال شست وشو می دهد و دائما آن رانظیف و پاکیزه نگه می دارد، روح و روان خود را با مبدأ اعلی ارتباط دهند و از او نور و نیرو بگیرند. (1)
گفتنی است که تجربه نشان داده که اگر مسائل تربیتی، تحت انضباط و شرایط معین قرار نگیرد، عده ای آنها را به دست فراموشی میسپارند و اساس آن به کلی متزلزل می گردد. این گونه مسائل، حتما باید در اوقات معین و تحت انضباط دقیق قرار گیرد تا هیچ کس عذر وبهانه ای برای ترک آن نداشته باشد؛ به خصوص این که انجام دادن این عبادات در وقت معین _ مخصوصا اگر به صورت دسته جمعی (جماعت) باشد_ دارای شکوه و تأثیر و عظمت خاصی خواهد بود که قابل انکار نیست و در حقیقت یک کلاس بزرگ انسان سازی را این وقت شناسی تشکیل می دهد.(1)
1- بحارالانوار، ج 74، ص402.
2- برای آگاهی بیشتر ر.ک: سرالصلاه، امام خمینی، آداب الصلاه، میرزا جواد ملکی تبریزی.
5 _ فلسفه وضو چیست؟
بنده ای که آماده مناجات و راز و نیاز با آفریدگار جهان هستی می گردد، باید از هر لحاظ خود را مهّیا سازد و با حالت مورد پسند و
هیئتی نیکو در محضر او، حاضر شود. بدون طهارت از پلیدی های ظاهری و باطنی نمیتوان به دستگاه قدسی آن عزیز راه یافت.
حال وضو و طهارت نیز، مقدمه و کلید برای ورود به گلستان سرسبز نماز و مناجات است و در نتیجه آغازی برای ورود به بهشت
(الوضوء مفتاح الصلاه والصلاه مفتاح الجنه).(1)
امام هشتم(ع) در باره فلسفه و اسرار «وضو» می فرماید:
1_ وضو، یک ادب در برابر خداوند است تا بنده هنگام نماز، وقتی در برابر او میایستد پاک باشد.
2_ همچنین از آلودگی ها و پلیدیها، پاکیزه شود.
3_ به علاوه [فایده] وضو، از بین رفتن کسالت و طرد خواب آلودگی (و ایجاد نشاط) است.
4_ دل و روح را آماده ایستادن در برابر پروردگار می سازد.
5 _ در وضو شستن صورت و مسح سر و پاها واجب است؛ زیرا این ها عضوهایی است که در نماز به کار گرفته می شوند...(2)
علاوه بر این می توان به فلسفه و حکمت های زیر نیز اشاره کرد:
الف _ وضو به معنای نظافت، شست و شو و پاکیزگی است. ما
قسمت هایی از بدن را _ که معمولا بیرون است _ پاکیزه می کنیم.
صورت بیرون است و زودتر کثیف می شود؛ دست معمولا تا آرنج بیرون است و در مواقع معمولی بیشتر کثیف می شود؛ بعد هم
قسمتی از جلو سر و روی پاکه بیرون است همه را تمیز می کنیم.
البته پاکیزه کردن را باید برای خدا و اطاعت از دستور او انجام داد.
آمادگی جسم و روان است وضو مفتاح در باغ جنان است وضو
با آب حیات عشق، دل را شویید آئینه پاکی جهان است وضو
ب _ شهید بهشتی(ره) در باره فلسفه وضو افزوده است: «وضو، شست و شو کردن و آنگه به مسجد و محل نماز خرامیدن است.
یک قدم به سمت پاکی معنوی بر داشتن است. لذا، اگر کسی همین حالا نیز به حمام رفته باشد، باید برای خدا وضو بگیرد تا یک
قدم به خلوص و خدایی بودن نزدیک تر شده باشد».(1)
ج _ وضو؛ به عنوان مقدمه نماز نه تنها موجب تطهیر جسم از آلودگی ها می شود؛ بلکه تطهیر روح را در بر می گیرد.
با وضو مؤمن احساس می کند، جسم و روحش از آلودگی گناهان و لغزش ها پاک شده است.
این احساس پاکی و طهارت جسمی و روحی، انسان را برای ارتباط معنوی با خدا و ورود به حالت آرام سازی جسمی و روحی در
نماز آماده می سازد.(1)
1- 1. نهج الفصاحه، ح 1588.
2- 2. وسائل الشیعه، ج 11، ص 257.
1- 1. سرود یکتاپرستی، ص 20.
