ویژگی شبکه وکلایی که در زمان امامین عسکریین
پرسش :
ویژگی شبکه وکلایی که در زمان امامین عسکریین علیهم السلام ایجاد شد، چه بود؟ این شبکه چگونه در عصر غیبت صغری و در ادامه در عصر غیبت کبری امتداد پیدا کرد؟
ویژگی شبکه وکلایی که در زمان امامین عسکریین
پرسش :
ویژگی شبکه وکلایی که در زمان امامین عسکریین علیهم السلام ایجاد شد، چه بود؟ این شبکه چگونه در عصر غیبت صغری و در ادامه در عصر غیبت کبری امتداد پیدا کرد؟
پاسخ :
پاسخ از حجت الاسلام و المسلمین مجتبی کلباسی، مدیر مرکز تخصصی مهدویت:
ائمه علیهمالسلام در گذشته از روش وکلایی استفاده میکردند. امام صادق علیهالسلام، امام موسیبنجعفر علیهمالسلام و امام جواد علیهالسلام از روش وکلایی استفاده میکردند که بسیاری از آن وکلا هم مشترکاند؛ یعنی اگر بعضی از وکلا عمرشان اقتضا میکرد، وکیل چند امام بودند. خب، به این وسیله هم به مسائل شیعیان پاسخ داده میشد و هم تبلیغ و دفاع از مکتب اهل بیت در حد توان صورت میگرفت. این وکلا عاملان ائمه بودند که در شهرها و مناطق مختلف به امور شیعیان میپرداختند. آن نمایندگان در عراق فعلی، بصره، اهواز، خراسان، یمن و مصر حضور داشتند. طبق اسناد، امام هادی علیهالسلام چهارده وکیل و امام عسکری علیهالسلام بیستویک وکیل داشتند.
امام عسکری و امام هادی علیهمالسلام وکلای مشترک زیادی مانند حسنبنراشد بغدادی، ایوببننوح، علیبنجعفر همدانی، جعفربنسهیل، عثمانبنسعید عمری (وکیل امام عصر)، ابراهیمبنعبده نیشابوری، احمدبناسحاق رازی، احمدبنمطهربنمحمد، احمدبنعلی رازی، جعفربنسبیل، عروهبنیحیی، قاسمبنعطا و محمدبناحمدبنجعفر داشتند، که بعضیشان وکیل چند امام و بعضی فقط وکیل یک امام بودند. آنها نمایندگان و وکلای حضرات معصومین علیهمالسلام بودند و در شهرها و مناطق مختلف حضور داشتند و امور را رتقوفتق و احکام را تبیین میکردند؛ حتی گاهی داوری و قضاوت بین شیعیان و تبلیغ اصول و مبانی در حد مقدور و میسور توسط آنها انجام میگرفت و گاهی ملاقات حضوری هم داشتند. البته با شیوههایی مثل فروشندگی با حضرات معصومین علیهمالسلام ملاقات میکردند. عمدتاً هم بهوسیلهی نامه ارتباط برقرار میشد که ردوبدلشدن نامهها هم بسیار مخاطرهآمیز بود؛ چون بلافاصله متهم میشدند و مورد تعرض و آزار و اذیّت خلفای عباسی و ایادیشان قرار میگرفتند.
هر کسی به حضرات معصومین علیهمالسلام تمایل پیدا میکرد، مجرم محسوب میشد و همین تمایل کافی بود که فردی را ساقط و او را از بسیاری از جریانات عادی امور برکنار کنند. بهخاطر همین، سازمان وکالت ترتیباتی داشت؛ یعنی خود حضرات معصومین علیهمالسلام وکلا و جانشین آنان را مشخص میکردند و میگفتند تا زمانی که وکیل قبلی زنده هست، شما حق اظهار مطلب ندارید. با این کار هم اختلاف بهوجود نمیآمد و هم دشمن بهسرعت آگاهی پیدا نمیکرد. بنابراین، سازمان وکالت برای حل مشکل غیبت مثل یک دارو بود. این وکالت در زمان امام عصر هم ادامه پیدا کرد. البته ما گاهی بهعنوان وکیل و گاهی بهعنوان نایب خاص از آنها یاد میکنیم که چهار نفر بودند و با رحلت آخرین نماینده و وکیل امام عصر، کار نیابت و وکالت به پایان رسید و دوران غیبت کبری شروع شد. با عصر غیبت کبری، دوران جدیدی آغاز شد. البته در دوران غیبت کبری، حضرت وکیل و نایب معینی ندارند. در این دوران، بنابر ادلهی قرآنی، روایی و عقلی، فقیهان کار پیشوایی و حل مشکل شیعیان و بیان مسائل و استخراج مسائل و احکام شرعی را به عهده دارند.
منبع: www.khamenei.ir
