چه کارکنیم تا نمازمان قبول باشد؟

قبولی عبادات به خصوص نماز مراحل بلکه شرایطی دارد زیراگاهی عبادت صحیح است ولی رشد آور نیست مثل دارویی که شفابخش نیست.
در آیات و روایات شرایط و مراحل قبولی عبادات شش چیز ذکر شده که عبارتند از: 
1- شرط اعتقادی; 2 - شرط ولائی; 3 - شرط اخلاقی; 4 - شرط اقتصادی; 5 - شرط اجتماعی; 6 - شرط بهداشتی.
1- شرط اعتقادی: نمازگزار باید ایمان به خدا داشته باشد. قرآن مجیدمی‏فرماید ((عمل صالح از زن و مرد با ایمان است که موجب زندگی پاک می‏شود)).(1) و در جای دیگر می‏فرماید: ((نداشتن ایمان مایه بی ثباتی اعمال است)).(2)
2 - شرط ولائی: یعنی برخورداری ازولایت و رهبری صحیح و آسمانی همچون امام علی بن ابی طالب(ع) و فرزندان آن حضرت که همه بندگان خدا یند.بندگی‏ها، نماز، حج و جهاد را در مسیر الهی قرار می‏دهد و به آنها جهت شایسته می‏بخشد. امام باقر(ع) فرمود: ((کسی که به خدا ایمان دارد وعبادت‏های طاقت فرسا انجام می‏دهد ولی امام لایقی از طرف خدا ندارد تلاش بی‏فایده است)).(3) 
3 - شرط اخلاقی(تقوا): خدا تنها از اهل تقوا می‏پذیرد مثل داستان فرزندان حضرت آدم که هر دو قربانی کردند; ولی قربانی یکی پذیرفته شد .
4 - شرط اقتصادی: ادای حق مردم; ادای حقوق محرومان در درجه‏ای از اهمیت است که گاهی قبولی عبادت بستگی به آن دارد. پرداختن زکات با داشتن درآمد مشروع از این نمونه‏هاست. امام رضا(ع) فرمود: «هر کسی نماز بخواند ولی زکات نپردازد نمازش قبول نمی‏شود». (4)
5 - شرط اجتماعی: خیرخواهی نسبت به دیگران، حفظ پیوندهای اجتماعی و اخوت میان مسلمانان و روابط شایسته و نیکو میان پیروان اسلام با اهمیت است.
6 - شرط خانوادگی: خوشرفتاری در امور خانوادگی و رعایت حقوق متقابل زن و شوهر، فرزند و پدر و نیز همسایگان را چنان مهم دانسته که بی‏توجهی به آنها گاهی باعث بطلان عبادات می‏گردد. در این زمینه امام صادق(ع) فرمود: «نماز فرزندانی که با خشم به پدر و مادر خود نگاه می‏کنند قبول نمی‏شود گرچه والدین، نسبت به آنان کوتاهی و ظلمی کرده باشند»(5)
همچنین پیامبر اسلام(ص) فرمود:« هر کس زن بد رفتار و اذیت کننده‏ای داشته باشد، خداوند نماز و کارهای نیک آن زن را نمی‏پذیرد، مرد نیز چنین است».(6)
وقتی ما از نردبان نماز به معراج می‏رویم که پایه‏های آن روی زمین محکمی باشد; ولی اگر روی یخ لغزنده یا زمین سست قرار داده شود بالا رفتن را مشکل یا غیر ممکن می‏سازد. پس قبولی عبادات به خصوص نماز با شرایط ومراحل ذکر شده امکان‏پذیر است.
7- حضور قلب در نماز:
از آیات و روایات استفاده می شود که نماز کامل و حقیقی نمازی است که با حضور قلب و خلوص نیت و همراه با یقین باشد. از امام رضا (ع) نقل شده است : "لا صلاة الا باسباغ الوضو‌ء و احضار النیة و خلوص الیقین و افراغ القلب و ترک الاشتغال و هو قوله"فاذا فرغت فانصب و الی ربک فارغب"؛(7) 
نماز کامل باید با وضوی کامل ، با حضور قلب و خلوص، یقین و خالی بودن فکر و ذهن و قلب از توجه به دنیا باشد، همان طور که خطاب به پیامبر آمده است : "هنگامی که فارغ شدی، به نماز بایست و به سوی پروردگارت بشتاب".
اما این بدان معنا نیست که اگر نماز با این ویژگی ها نبود، باطل است ، بلکه می توان مراتب متعددی برای نماز و نمازگزار تصور کرد. هر چه درجه و مرتبة کمال معنوی بالاتر باشد، نماز بهتر و از درجه ای بالا برخوردار خواهد بود. 
نشان قبولی: امام صادق(ع) فرمود: هر کس دوست دارد بداند نمازش قبول شده یا نه ببیند که آیا نمازش او را از گناه و زشتی باز داشته یا نه، پس هر قدر که نمازش او را از گناه بازداشته به همان اندازه نمازش قبول شده است. (8)
پی نوشت ها :
1- نحل(16) آیه 97
2- مائده(5) آیه 93
3- وسائل ،ج 1، ص 90
4- بحار ،ج 96 ،ص 12
5- اصول کافی، ج 2 ،ص 349
6- وسائل ،ج 14، ص 116
7-بحار ،ج 82، ص 198
8- اصول کافی، ‌ج 1، ص 46.

اگرچه مادر و فرزند محرم هستند و از نظر شرعی و فقهی برای بچه ای که خوب و بد را نمی فهمد یعنی ممیز نشده نامحرم ها هم لازم نیست حجاب را رعایت کنند چه برسد به مادر که محرم فرزند هست و بچه 4 ساله ممیز نیست ولی از نظر اخلاقی این کار شایسته نیست چرا که اسلام از کودکی برای فرزندان برنامه داده تا در بزرگ سالی به فحشا و گناهان جنسی مبتلا نشوند خدا در سوره مبارکه نور می فرماید بچه هایی که هنوز بالغ نشدند در طول روز باید سه بار از شما اجازه بگیرند و به اتاق شما بیایند چرا که مادر و پدر در اتاقشان ممکن است لباس مناسبی نداشته باشند و این کودک با دیدن پوشش بد مادر یا پدر این تصویر در ذهنش بماند و زمینه گناه برای او در آینده فراهم شود. لذا قرآن فرموده بچه ها را یاد دهید تا در سه وقت از شما اجازه بگیرند تا وارد اتاق شما شوند.
«يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لِيَسْتَأْذِنْكُمُ الَّذينَ مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ وَ الَّذينَ لَمْ يَبْلُغُوا الْحُلُمَ مِنْكُمْ ثَلاثَ مَرَّاتٍ مِنْ قَبْلِ صَلاةِ الْفَجْرِ وَ حينَ تَضَعُونَ ثِيابَكُمْ مِنَ الظَّهيرَةِ وَ مِنْ بَعْدِ صَلاةِ الْعِشاءِ ثَلاثُ عَوْراتٍ لَكُمْ لَيْسَ عَلَيْكُمْ وَ لا عَلَيْهِمْ جُناحٌ بَعْدَهُنَّ طَوَّافُونَ عَلَيْكُمْ بَعْضُكُمْ عَلى‏ بَعْضٍ كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآياتِ وَ اللَّهُ عَليمٌ حَكيم‏؛ (1) اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد، بايد بندگان شما و آنها كه هنوز به حد بلوغ نرسيده‏اند، در سه هنگام از شما براى وارد شدن به خانه رخصت طلبند: پيش از نماز صبح و هنگام ظهر كه لباس از تن بيرون مى‏كنيد و بعد از نماز عشا. اين سه وقت، وقت خلوت شماست. در غير آن سه هنگام، شما و آنها گناهى مرتكب نشده‏ايد اگر بر يكديگر بگذريد. خدا آيات را اين چنين براى شما بيان مى‏كند، و خدا دانا و حكيم است». ‏
این سه وقت وقت استراحت است که ممکن است پدر و مادر با لباس های راحت تری بخوابند لذا کودکان هم باید اجازه بگیرند 
این اسلامی که اینگونه حساسیت دارد چگونه پوشیدن لباس نامناسب مادر را در مقابل فرزند پسندیده بداند؟! پس بهتر است در مقابل فرزندان با رعایت این نکات به دست خود زمینه انحراف آن ها را فراهم نکنید. 
البته نکاتی که گفته شد مخصوص مادر نیست؛ پدران هم باید در پوشش مقابل دختران رعایت این مسائل را بکنند.

پی نوشت ها:

1. نور (24) آیه 58.

بر پایى فریضه‏هاى دینى به صورت دسته جمعى، در زندگى فردى و اجتماعى امت اسلام ، به ویژه در نسل جوان آثارمثبت معنوی ،فرهنگی ، اجتماعی وسیاسی فراوانى دارد. در زیر به برخی از آن ها اشاره می شود . 
1= دانش آموزان یاد می گیرند و تمرین می کنند که نماز جماعت چگونه باعث وحدت صفوف مسلمانان و نزدیکى دل ها و تقویت کننده‏ روح اخوت و برادری میان آن ها است . 
2= چون در نماز جماعت ها نوعى دید و بازدید مجانى از همدیگر نهفته است، سبب نشاط وسرور قلبی و انبساط روحی در جوانان می شود .
3= . به وسیله نماز جماعت مؤمنان از مشکلات و نیازهاى یکدیگر آگاهی پیدا می کنند . به نیازمندان کمک می کنند. بدین وسیله روحیه همکاری و تعاون و مشارکت اجتماعى بین آن ها تقویت می شود.
4= باعث تقویت شعور سیاسی و اجتماعی آنان می شود .متوجه می شوند که نماز جماعت بهترین، پاک ترین و کم خرج‏ترین ‏اجتماعات و نمایش قدرت و همبستگی مسلمانان را تحقق می بخشد. باعث الفت دل ها و انسجام‏ صفوف آن ها می شود. 
5= نماز جماعت تفرقه‏ها و کدورت های بین آن ها را از بین می برد . 
6= بیم در دل دشمنان مى‏افکند، منافقان را مایوس ‏مى‏سازد، خار چشم بدخواهان است. بدین وسیله احساس غرور و سر افرازی دینی را در آنان تقویت می کند.
7- نماز جماعت باعث خروج برخی از جوانان از انزوا و غربت و به وجود آمدن نشاط و شادى و آرامش روحی در آن ها می شود. 
8- انس پیدا کردن با افراد شایسته و مؤمن که این مسأله برکات و الطافى را در بر خواهد داشت. 
9- با این کار به یک سنت نیکو و ارزشمند اسلامى جامه عمل پوشانده‏ شده که مایه ثواب و اجر اخروى خواهدبود. 
10- نماز جماعت بهره‏مند ی از معارف و مسائلى را که به مناسبت‏ها در مساجد و در جمعه و جماعات بیان مى‏شود، در بر خواهد د اشت.یکی از عرصه های دفاع از افکار و عقائد ، سنگر مساجد و جماعات است.