گناهان كليدى
همان گونه كه پيرى و ضعف ، زمينه هجوم كسالت و بيمارى هاى گوناگون مى گردد، گاهى عيب و يا گناهى زمينه و كليد انواع گناهان مى شود. مثلاً:
1 حسادت ، انسان را به انواع گناهان مانند كارشكنى ، تهمت ، دروغ و سوء قصدها و...وادار مى كند. امام صادق عليه السلام فرمود:
ان الحَسَد يَاكُل الاِيمانَ كَما تَاكُلُ النّار الحَطَب (68)
همانگونه كه آتش ، هيزم را مى بلعد، حسادت ايمان را مى بلعد.
انسان حسود به هر تلاشى كه رقيب خود را بشكند، دست مى زند.
2 بخل و حرص ، بخل سبب ندادن زكات و خمس و ترك انفاق و مى شود، به علاوه مردم از بخيل ناراحتند و همين موجب بدگويى ها و سوء ظن ها مى گردد؛
اميرمؤ منان على عليه السلام فرمود:
البُخلُ جامِع لِمساوِى العُيُوب وَ هُو زمام يقادُ بِه اِلى كلّسوء(69)
بخل ، جامع و گرد آورنده همه ى بدى ها است ، و افسارى است كه همه ى بدى ها را بسوى خود مى كشاند.
حرص نيز سبب گناهانى مانند: كم فروشى ، احتكار، گران فروشى ، رشوه خوارى ، تملق و انواع بى تقوايى ها مى شود.
3 دروغ ، انسان با دروغ گناهان خود را توجيه مى كند و زير پوشش توجيه هاى دروغين ، صدها گناه ديگر بروز مى كند، امام حسن عسكرى عليه السلام فرمود:
جُعِلَت الخَبائِثُ كُلّها فى بَيتٍ و جُعِلَ مِفتاحُها الكذب (70)
تمام زشتى ها در اتاقى قرار داده شده ، و كليد آن ، دروغ است
4 خشم و بداخلاقى ، عيبى است كه سبب فحش ، غيبت ، دشمن تراشى و انواع زشتى ها مى شود، امام حسن عسكرى عليه السلام فرمود:
الغضب مفتاح كل شر(71)
خشمِ (بى كنترل ) كليد هر بدى است .
عيوب و گناهان ديگرى نيز وجود دارند كه زمينه ساز گناهان ديگر مى شوند، مانند: بدگمانى ، حرام خوارى ، شراب خورى ، ستيزه جويى ، ترس ، تكبر و....كه براى رعايت اختصار از شرح بيشتر خوددارى شد.
آژير خطر
از تعبيرات مختلف آيات و روايات ، به شدت و ضعف خطرهاى گناه پى مى بريم . در قرآن نسبت به بعضى از گناهان تعبير شده كه آن را انجام ندهيد مانند:
و لا تاكلوها اسرافاً(72)
از اموال آنها از روى اسراف نخوريد
در بعضى از موارد تعبير شده كه از آن دورى كنيد؛
و اجتنبوا الطاغوت (73)
و از طاغوت دورى كنيد
و در بعضى موارد گفته شده نزديك آن نشويد؛
وَ لاتَقرَبوا الفَواحِشَ ما ظَهَر مِنها وَ ما بَطن (74)
به كارهاى زشت خواه آشكار و خواه پنهان نزديك نشويد.
انجام ندادن با نزديك نشدن نشانه ى دو نوع خطر است مثلاً درباره نفت مى گوييم : كبريت به آن نزنيد!. ولى درباره ى بنزين مى گوييم : كبريت را نزديك آن نبريد كه فاجعه مى آفريند!.
گناه زنا و خوردن مال يتيم و ورود كفار به سنگر مسلمين (مسجدالحرام ) شبيه بنزين است كه در قرآن با جمله و لاتقربوا(75) ((نزديك نشويد)) و جمله فلايقربوا المسجد الحرام (76) ((نبايد مشركان نزديك مسجدالحرام شوند)) تعبير شده است .
اين تعبير همچون آژير خطر، حاكى از آن است كه بعضى گناهان چنان وسوسه انگيز است كه نزديك شدن به حريم آن ممكن است انسان را در پرتگاه خطرناك قرار دهد و نبايد به عوامل زمينه ساز و سوق دهنده به سوى گناه نزديك نشد مثلاً از محيط فاسد و آلوده كه لغزندگى شديدى براى سقوط در دره ى گناه دارد بايد دورى نمود.
