چگونه می توانیم با نماز انس بگیریم؟
به نظر می رسد ما وقتی با نماز انس می گیریم که نخواهیم فقط وقت نماز بنده خدا باشیم و در سایر اوقات برده هوا و هوس و
دنیا، اگر در اوقات دیگر شبانه روز هم در ارتباط با خدابودیم و در فضای عبودیت خدا نفس کشیدیم و گام برداشتیم،با نماز هم سنخ
و مأنوس خواهیم بود؛چراکه در اوقات دیگر هم مشغول عبادت وارتباط با خدا به وسیله انجام دادن واجبات و ترک محرمات و پرهیز از
غفلت ها هستیم و آنها هم خود نوعینماز است. دراین صورت انس بانماز حاصل می شو
1- 1. بحارالانوار، ج 7، ص 267.
2- 2. نهج البلاغه، نامه 53.
موضوع انگشتر دادن حضرت علی(ع) در رکوع تا چه اندازه
14 _ موضوع انگشتر دادن حضرت علی(ع) در رکوع تا چه اندازه صحت دارد و آن حضرت چگونه یک بار در رکوع به فقیر انگشتر می دهد و زمانی در حال نماز از پایش تیر خارج می کنند و ایشان متوجه نمی شوند؟
داستان اعطای انگشتر به فقیر در رکوع و نزول آیه 55 سوره «مائده» در شأن حضرت علی(ع) را عده زیادی از اصحاب پیامبر(ص) نقل کرده اند؛ از جمله: ابن عباس، عمار یاسر، عبداللّه بن سلام، انس بن مالک، جابر بن عبداللّه و ابوذر غفاری.
در کتاب «غایه المرام» 24 حدیث در این باره از کتاب های اهل سنت ذکر گردیده است.(1)
بنابراین، این حدیث از جمله احادیث متواتر است که هیچ تردیدی در آن نیست؛ اما این که چگونه امام علی(ع) زمانی در نماز، انگشتر به فقیر می دهد و زمانی نیز تیر از پای حضرت در نماز بیرون
می کشند؟ باید توجه داشت که حالات انسان همواره یکسان نیست؛ یعنی، نمیتوان چنین ادعایی کرد که حضرت علی(ع) در تمام نمازهای خود حالتی داشتند که هیچ توجهی به اطراف و یا بدن خود نداشته اند. بنابراین اشکالی ندارد که در نمازی توجه به اطراف داشته باشند و به فقیر انگشتر بدهند و در نمازی نیز آن چنان غرق در عبادت باشند که تیر از پایش بیرون بکشند و متوجه نشوند.
بنابراین شرایط مختلف زمانی و مکانی و روحی فرد در هر زمان اقتضایی دارد؛ چنان که پیامبر خدا(ص) نیز گاهی در نماز متوجه اطراف بودند؛ مثلاً روزی پیامبر(ص) در حین نماز متوجه شدند که دیوار گلی مسجد آلوده به اخلاط سینه است، حضرت در حین نماز چند قدم به جلو رفته و با چوبی آلودگی را از مسجد دور ساختند.(1)
در ضمن، باید توجه داشت که میان «خارج کردن پیکان از بدن» و «بخشیدن انگشتر به فقیر» تفاوت بسیاری است؛ زیرا خارج کردن پیکان از بدن صرفا جنبه شخصی و جسمی دارد و از مقام توجه کامل به خداوند و استغراق در ذات او دور است؛ ولی توجه به حال بنده فقیر و محرومی که در مسجد پیغمبر اسلام(ص) ناله مظلومانه سرداده و تقاضای کمک می کند، یک عمل خدایی است و با توجّه به خدا تناسب دارد. در حقیقت حضرت در آن حال توجه به خود نداشت؛ زیرا توجه به حال بینوا توجه به خود نیست؛ بلکه توجه به خدا است!
به عبارت دیگر: کمک به خلق خدا و مستمندان و فقیران، خود یکی از عبادات بزرگ است و با نماز _ که آن هم عبادتی است بس بزرگ _ سنخیت کامل دارد. بنابراین جای تعجب نیست که ناله سوزان و نافذ آن فقیر محروم و استرحام او در برابر مسلمانان، دل آگاه امام علی(ع) را هنگام نماز متوجه خود سازد و در ضمن آن عبادت، عبادت دیگری که هر دو برای خدا و جلب خشنودی او بوده است انجام دهد. حتی این عمل به قدری شایسته و ارزنده بود که آیه ای درباره آن نازل گردید.(1)
1- 1. منابعی که این حدیث در آن ذکر شده، عبارت است از: محب الدین طبری، ذخائر العقبی، ص 88؛ قاضی شوکانی، فتح الغدیر، ص 50؛ جامع الاصول، ج 9، ص 478؛ اسباب النزول واحدی، ص 148؛ لباب النقول سیوطی، ص 105؛ تفسیر طبری، ص 165؛ تفسیر فخر رازی، ج 3، ص 431؛ تفسیر درالمنثور، ج 2، ص 393؛ کنزالعمال، ج 6، ص 391.
1- 1. وسائل الشیعه، ج 5، ص 191.
