آسیب شناسی انقلاب اسلامی
انقلاب اسلامی ایران با وجود دستاوردها و عظمتی که دارد، آسیب های جدی را نیز در پیش روی خود دارد که بی توجهی به این آسیب ها می تواند تمام دستاوردها را در معرض خطر قرار دهد. در نهج البلاغه در زمینه آفت ها و آسیب هایی که تهدیدکننده است آمده است که:
«از کیفرهایی که بر اثر کردار بد و کارهای ناپسند بر امت های پیشین فرود آمد خود را حفظ کنید و حالات گذشتگان را در خوبی ها و سختی ها به یاد آورید و بترسید که همانند آن ها باشید! پس آن گاه که در زندگی گذشتگان مطالعه و اندیشه می کنید، عهده دار چیزی باشید که عامل عزت آنان بود و دشمنان را از سر راهشان برداشت و سلامت و عافیت زندگی آنان را فراهم کرد و نعمت های فراوان را در اختیارشان گذاشت و کرامت و شخصیت به آنان بخشید، یعنی از تفرقه و جدایی اجتناب کنید و بر وحدت و همدلی همت گمارید و یکدیگر را به وحدت واداشته، به آن سفارش کنید.1
آسیب های فرا روی انقلاب اسلامی ایران
آسیب های فراروی انقلاب را در دو قالب می توان در نظر گرفت، بخشی از تهدیدهای داخلی و برخی از تهدیدهای خارجی است و گاهی هم هر دو با هم جمع می شوند. مثل اینکه طرح آسیب رساندن به انقلاب از خارج داده می شود و عوامل داخلی آن را پیاده می کنند.
الف) تهدیدهای خارجی فراروی انقلاب اسلامی
این آفت ها به گروه تقسیم می شوند:
1- تهدیدهای نظامی:
انقلاب اسلامی گاهی از سوی بیگانگان مورد هجوم نظامی واقع شود و نظامی که در مراحل تکوین خود می باشد، توسط قوه قهریه آنان، سرنگون گردد. راه مبارزه با این امر حفظ و تقویت روحیه فداکاری، جان فشانی، مقاومت و سلحشوری مردم، تعلیم شیوه و شگردهای دفاع، جنگ و فنون نظامی به آنان و تهیه و تحصیل وسایل جنگی آلات و ادوات نظامی است.
2- تهدید اقتصادی:
انقلاب اسلامی از طرف بیگانگان مورد محاصره اقتصادی و تجاری قرار گیرد تا اوضاع و احوال اقتصادی و مالی رو به وخامت و نابسامانی گذارد. و در نتیجه، مردم ناراضی و نسبت به نظام انقلابی بدبین شوند و ارکان نظام دچار تزلزل، سستی و ضعف گردد. راه مبارزه با این امر این است که روحیه ایثار، صبر و قناعت را در مردم ایجاد و تحکیم کنند، و با برنامه ریزی های عالمانه، معقول، شرعی هر چه زودتر ریشه های وابستگی اقتصادی به بیگانگان را بخشکاند و مقدمات خودکفایی اقتصادی را، در چه زمینه های کشاورزی، دامپروری، صنعت و تجارت فراهم آورند.
- تهدید اخلاقی:
دشمنان می کوشند تا با ترویج و اشاعه انواع و اقسام فسق و فجور، از جمله فحشا، مشروبات الکلی و مواد مخدر، اخلاق و روحیات مردم را فاسد کنند و به صورتی درآورند که مردم نه فقط استعداد، نشاط دفاع از کیان و موجودیت انقلاب و نظام انقلابی خود را از کف دهندو بلکه نسبت به انقلاب سرد شوند و حتی خواستار سقوط آن و ظهور نظام دیگری شوند که به اعمال ارضای شهوت میدان دهد. طریقه مبارزه با آفات اخلاقی، تربیت مردم بر وفق ارزش های درست اخلاقی و دینی جلوگیری جدی و شدید از ورود آلات و وسایل فسق و فجور و فحشا و منکرات به درون جامعه است.
4- تهدید عقیدتی:
بیگانگان ممکن است سعی کنند که یا تعالیم و احکام دینی مذهبی مردم و آرا و عقاید حقه آنان را مورد خدشه و مناقشه قرار دهند و چنین وانمود کنند که بطلان آنها را اثبات کرده اند، و گاهی احکام دینی را چنان تفسیر و تأویل کنند که ماهیت آموزه های دین و شریعت متحول و قبول گردد هویتشان دگرگون شود. تفسیر و تأویل نادرست و نابجای متون دینی و مذهبی، به طور معمول، تحت عناوینی بسیار دل آویز و فریبنده مانند«تعبیر عمیق و هوشمندانه از تعالیم و احکام دینی و مذهبی»، «تکامل معرفت دینی»، «نوسازی و بازسازی فکر دینی»، «تطبیق تعالیم و احکام دین برمقتضیات و نیازهای متغیر زمان و «ساده کردن و در دسترس همگان قرار دادن دین» صورت می پذیرد، آن هم به دست کسانی که یا مسلمان نیستند یا اگر مسلمانند به بعضی از مکتب ها و مسلک های غیر اسلامی دل باخته اند.
از آنجا که آثار و نتایج فساد عقیدتی به زودی ظاهر نمی شود و برای احساس و لمس آن حدی از رشد فکری و عقلانی و روحی و معنوی ضرورت دارد، که بسیاری از افراد جامعه فاقد آنند، بیشتر مردم آفات عقیدتی را آفات و خطر خیز و هلاکت بار نمی دانند، و این خود بر خطرخیز و هلاکت بار بودن آفات عقیدتی می افزاید، از این رو، بر همه کسانی که به اهمیت و خطر این آفات وقوف یافته اند و در اندیشه اصلاح جامعه، حفظ انقلاب و نظام انقلابی اند، فرض است که را ه و رسم های مبارزه با آن ها را نیک بیاموزند و با جدیت تمام به کار گیرند و نگذارند که دین و مذهب مسخ و نسخ شود و معجون هایی که از خلط و مزج بینش ها و ارزش های اسلامی، غیر اسلامی و ضد اسلامی فراهم آمده است، به عنوان داروی شفابخش همه دردها و رنج های مسلمین عرضه و ترویج شود.
ب) تهدیدهای درونی و داخلی فراروی انقلاب اسلامی
گاهی دشمن از طریقی غیر از دخالت نظامی وارد می شوند و با نفوذ دادن افراد وابسته خود تلاش خواهد کرد تا نظام اسلامی را از درون متلاشی کند، بهترین آسیب هایی که از ناحیه عوامل داخلی متوجه نظام اسلامی می شود عبارتند از:
1- جهل به حقایق اسلام و ضعف ایمان انقلابیون:
آفت هایی که در درون جامعه اسلامی و در میان خود انقلابیون مسلمان بوجود می آید، می تواند دو منشأ داشته باشد:
الف) جهل نسبت به حقایق اسلام، معارف اسلامی؛
ب) ضعف ایمان.
کسانی وجود دارند که علی رغم این که مسلمان بوده، ایمان نیز آورده اند، لیکن شرایط اجتماعی زندگی آنان به گونه ای نبوده است که به حقیقت معارف اسلامی پی ببرند. اینان به جهت معلومات اندک نسبت به حقیقت اسلام، باعث ایجاد یکی از کانون های خطر در بین خود مؤمنان می گردند.
2- تهاجم فرهنگی:
بیگانگان تلاش می کنند از طریق مغالطه و ایجاد شبه در اذهان، باورها و ارزش های انحرافی را در جامعه جا اندازند و از این طریق، به اهداف خود دست یابند.
این دسته که دشمنان به آن ها دل خوش کرده اند تلاش می کنند تا جامعه را از درون تخریب نمایند و عمدتاً از طریق هجوم فرهنگی به اهداف شوم خود نایل آیند.
یکی از برنامه های مهم دشمنان اسلام در جهت تضعیف باورها و ارزش ها این است که با نفوذ در دستگاه سیاستگذاری کشور، کسانی را سرکار آورند که اعتقادات و مبانی فکری و ارزشی آن ها تا حدودی از امام فاصله گرفته باشد و تحت تأثیر فرهنگ ارزش ها و افکار غربی باشند. آفت فرهنگی، آفتی است که تیشه به ریشه انقلاب می زند و درخت اسلام را می خشکاند.
در کنار سست کردن باورهای دینی و ارزش ها، استعمارگران می کوشند تا از میزان پایبندی مردم به اعمال شرعی بکاهند و رفتار و کردار مردم را تابع خواهش های نفسانی خویش نمایند. به این ترتیب دشمنان اسلام در صددند تا هر سه حوزه فرهنگ را این چنین تحت تأثیر خود قرار دهند و انحرافاتی را در آنها ایجاد کنند.
ترویج تفکر جدایی دین از سیاست، انکار ولایت فقیه و تشکیک در اعتبار الهی و تلاش برای تضعیف جایگاه قانونی آن، سه عنصر فرهنگی به شمار می روند که دشمنان انقلاب اسلامی در صددند به آن ها لباس عمل بپوشانند، به این ترتیب فرهنگ پویای شیعه را مورد تاخت و تاز قرار دهند و از این طریق به نظام جمهوری آسیب جدی وارد سازند.
3- غرور و رخوت در میان انقلابیون:
برخی ممکن است با به دست آوردن پیروزی دچار غرور گشته، کار را تمام شده بپندازند. از جهت روانی، این امر زمینه را برای ایجاد رکود و سستی در میان انقلابیون فراهم می سازد و نیروهای انقلابی را به افرادی راه طلب و دنیاگرا تبدیل می کند که دیگر نسبت به توطئه های فراروی نظام توجهی نخواهند داشت. در این صورت، انقلابیون از هر تلاش و کوششی برای پیشرفت دست برمی دارند. بنابراین مجاهده و مبارزه مسلمین باید همواره در حال تحرک و پیشرفت باشد و هیچگاه نباید کار را تمام شده تلقی کرد.
4- ضعف نهادها و ارگان های نظامی اسلامی:
در کنار آسیب های فراروی نظام اسلامی، باید به آسیب های داخلی ناشی از ضعف نهادها و ارگان های نظام نیز توجه داشت. این آسیب ها ممکن است ناشی از ضعف نهادهای اقتصادی، نهاد تعلیم و تربیت، نهاد ازدواج ، نهاد فرهنگی و نهادهای مهم دیگر کشور باشد.
5-اختلاف درونی:
اختلاف میان گروه هاو اقشار مختلف جامعه، گاهی از عواملی که درونی و بر اساس ملاک های غیر قابل قبول از نظر اسلام، نظیر اختلافات قومی، نژادی، مذهبی سرچشمه می گیرد. دشمنان یک نظام تلاش خواهند کرد تا برای متلاشی کردن و تضعیف جامعه، از این زمینه ها بهره برده، به اختلافات دامن زنند و آن ها را تشدید کنند.
سیاست«اختلاف بیندازد و حکومت کن» سیاستی است که سابقه دیرین در طول تاریخ دارد و علاوه بر فرعون که سیاست های خود را با ایجاد اختلاف در جامعه به پیش می برد، کسان دیگری نیز از این سیاست بهره می بردند و باعث ایجاد اختلاف در جوامع می شوند.
6-جنون ثروت، مقاومت و شهوت:
افرادی که در پی اجابت خواهش های نفسانی خویشند، یا به دنبال مال و ثروت حرام خواهند رفت و به اختلاس از اموال بیت المال، رشوه خواری و اموری از این قبیل متوسل خواهد شد و یا به دنبال پست و مقام خواهند رفت و از این طریق غریزه قدرت طلبی خود را اشباع می کنند. جنون ثروت، مقام و شهوت، سبب می شود تا انسان به دنبال راه های نامشروع حرکت کند.
7- ترور و خشونت:
برخی از گروه های درونی مخالف انقلاب اسلامی، با صراحت با اساس فکر انقلابی به مخالفت می ورزند، از این دسته افراد، برخی تنها به سخن اکتفا می کنند، ولی برخی دیگر، برای براندازی انقلاب اسلامی، دست به ترور و خشونت نیز می زنند.
منابع
1- نهج البلاغه
2- انقلاب اسلامی و ریشه های آن، محمد تقی مصباح یزدی، ص 175-157
منابع بیشتر برای مطالعه:
1- مجموعه مقالات اولین همایش آسیب شناسی یک انقلاب، آسیب شناسی انقلاب اسلامی، تهران، نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه صنعتی شریف، 1379.
2- مصباح یزدی، محمد تقی، انقلاب اسلامی؛ جهش در تحولات سیاسی تاریخ، قاسم شبانیان، قم، موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی(ره)، 1384.
3- مصباح یزدی، محمد تقی، جامعه و تاریخ از دیدگاه قرآن، مرکز چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی، 1372.
4- مصباح یزدی، محمدتقی، عبرت های خرداد، علیرضا تاجیک و حسین شفیعی، قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، 1383.
