استمناء، جماع، باقى ماندن بر جنابت و حیض
استمناء چیست؟
سؤال1358. آیا استمناء یعنى آن که انسان با خود کارى کند که منى بیرون بیاید و یا اگر به تصویرى یا فیلمى نگاه کند و یا با تخیّل، منى از او خارج شود نیز استمناء است و روزه را باطل مىکند؟
پاسخ: فرقی نمی کند
استمناء بدون خروج منى
سؤال1359. اگر به قصد بیرون آمدن منى، استمناء کند ولى منى خارج نشود، آیا روزهاش باطل است؟
پاسخ: روزهاش باطل است، ولى کفّاره ندارد.
جهل به باطل شدن روزه با استمناء
سؤال1360. آیا روزهدارى که استمناء کرده و نمىدانسته استمناء روزه را باطل مىکند، روزهاش باطل است؟ و در صورت بطلان، آیا کفّاره هم دارد؟
پاسخ: روزه باطل است و بنابر احتیاط واجب، کفّاره جمع دارد؛ مگر در صورتى که جاهل قاصر و غیر ملتفت به سؤال باشد که خصوص قضاى بعد از رفع قصور واجب است.
ملاعبه با همسر بدون انزال
سؤال1361. آیا بازى و شوخى کردن با همسر، بدون این که منى خارج شود، روزه را باطل مىکند؟
پاسخ: خیر، باطل نمىکند.
ملاعبهى با خود
سؤال1362. شخصى در ماه رمضان با خود بازى مىکند؛ ولى منى خارج نمىشود و علایم جنب هم در او نیست، بعد از ساعتى بول مىکند و مایع سفید رنگى خارج مىشود که شک دارد منى هست یا نه، حکم روزهى این شخص در صورت قصد انزال یا عدم انزال چیست؟
پاسخ: با قصد انزال، روزهاش باطل است.
ملاعبه با همسر همراه با انزال
سؤال1363. حکم روزهى شخصى که در ماه مبارک رمضان در حال بازى با همسرش جنب شده چیست؟
پاسخ: اگر قصد انزال داشته یا عادت او در این کار این بوده که به انزال منجر مىشده، روزه وى باطل است.
انجام ندادن غسل بعد از جنب شدن
سؤال1364. روزه کسى که جنب شده و بدون غسل و تیمم روزه گرفته، چگونه است؟
پاسخ: روزهاش باطل است.
جهل به حکم جنابت
سؤال1365. به علت ندانستن حکم جنابت در زمان جوانى و مجرّدى، نسبت به صحت نمازها و روزههایم شک دارم، چه کنم؟
پاسخ: با شک، تکلیفى ندارید.
سؤال1366. از ابتداى بلوغ مدت شش سال بر اثر نادانى و بدون عذر شرعى روزه نمىگرفتم، یک سال را هم بدون این که بدانم جنب هستم، روزه گرفتهام، وظیفه من چیست؟
پاسخ: تمام آن روزهها قضا دارد و آن شش سال اگر جاهل مقصر بودید، کفاره هم دارد و کفارهى تأخیر هم دارند.
غسل نکردن به علت کمرویى
سؤال1367. شبى به علت کمرویى نتوانستم غسل جنابت کنم، لذا عمدا یک روز ماه رمضان را روزه نگرفتم، اکنون وظیفهى من چیست؟
پاسخ: مىتوانستید نزدیک طلوع فجر تیمّم کنید، ولى چون با جنابت وارد صبح شده و عمدا روزه آن روز را نگرفتهاید، قضا و کفاره بر شما واجب است.
استبراء پس از جنابت یا احتلام
سؤال1368. آیا استبراء یا بول ـ با این که مىداند بقایاى منى همراه بول خارج مىشود ـ روزه را باطل مىکند؟
پاسخ: خیر، باطل نمىکند.
تأخیر انداختن غسل جنابت
سؤال1369. اگر در ماه رمضان کسى بعد از اذان بیدار شود و متوجه گردد که جنب است و غسل را تا عصر تأخیر بیندازد، روزهاش صحیح است؟
پاسخ: بله، صحیح است.
غسل جنابت هنگام اذان صبح
سؤال1370. آیا روزهدار مىتواند در هنگام اذان صبح، غسل جنابت کند؟
پاسخ: اگر قبل از اذان تیمم کرده است، مانعى ندارد.
خیال جنابت و غسل نکردن براى آن
سؤال1371. شخصى در ماه رمضان قبل از طلوع فجر، مایعى از خود دیده و خیال کرده که محتلم شده، اما عملاً غسل نکرده است، ولى قبل از ظهر فهیمده که جنب نبوده و آن مایع منى نبوده و مفطرى هم انجام نداده، آیا مىتواند آن روز را روزه بگیرد؟ و در صورت بطلان حکم این شخص در روزه و کفاره و قضا چیست؟
پاسخ: جایز نیست مفطرى را انجام دهد و اگر اطمینان به جنابت داشته با علم به مسأله، به طورى که نیّت از او متمشّى نشده، فقط قضا دارد.
احتلام در طول روز
سؤال1372. شخصى در روز ماه رمضان محتلم شده است، آیا فورا باید غسل کند، یا مىتواند تا غروب غسل نکند؟
پاسخ: لازم نیست فورا غسل کند.
اجبار زن به جماع
سؤال1373. اگر مردى زن خود را مجبور به جماع نماید، وظیفه زن به لحاظ قضا و کفاره چیست؟
پاسخ: کفاره روزه خودش و روزه زنش را باید بدهد، ولى اگر زن در بین جماع راضى شود، بنابر احتیاط واجب مرد دو کفاره بدهد و زن یک کفاره و در هر صورت زن باید قضاى روزه آن روز را به جا آورد.
ترشح پس از ملاعبه
سؤال1374. اگر خانمى با همسر خود در ماه مبارک رمضان شوخى و ملاعبه کند، سپس ترشّحى در خود ببیند، پاسخ: اگر منى انزال نشده و قصد انزال هم نداشته، اشکال ندارد.
میزان در تعدّد خواب
سؤال1375. آیا کسى که دچار خوابهاى کوتاه مدّت ـ مثلاً یک ربع ـ مىباشد و زود به زود بیدار مىشود، آیا هر کدام در حکم یک خواب محسوب گردیده و اگر غسل واجب نکرده، کفّاره روزه هم به گردنش خوهد آمد؟
پاسخ: اگر واقعا خواب برود، کم بودن زمان دخالتى ندارد.
فراموشى تیمّم
سؤال1376. شبى در ماه مبارک رمضان جنب شدم و چون امکان حمام کردن برایم نبوده، تصمیم گرفتم بعد از خوردن سحرى و قبل از اذان صبح تیمّم بدل از غسل نمایم. ولى متأسفانه پس از خوردن سحرى یادم رفت که تیمّم نمایم و هنگام اذان یادم افتاد و سریعا تیمّم کردم. آیا روزهاى که گرفتم صحیح بوده است؟
پاسخ: روزهى آن روز باطل است.
غسل کردن روزهدار هنگام اذان
سؤال1377. شخص جُنُبى قبل از اذان بیدار شده و مشغول غسل مىشود و در حین غسل، اذان مىگویند. آیا روزهى او صحیح است؟
پاسخ: اگر هنوز یقین به طلوع فجر ندارد، سریعا غسل را تمام کند و صحیح است.
تعارض بین خوردن سحرى و غسل
سؤال1378. شخص جنبى، ده دقیقه به اذان صبح بیدار شده و مدّت باقى مانده تا اذان را نمىتواند صرف خوردن سحرى و غسل کند، وظیفهى او چیست؟ با توجّه به این که اگر سحرى نخورد، به ضعف شدید منجرّ مىشود.
پاسخ: اگر سحرى نخوردن، سبب ضعف و مشقّت غیر قابل تحمّل عادةً مىشود، زود سحرى بخورد و به جاى غسل، تیمّم نماید.
جاهل به وجوب غسل
سؤال1379. روزه دارى که به وجوب غسل جنابت یا اصل جنابت جهل دارد (جاهل مقصّر)، آیا باید کفاره روزههایى را که در حال جنابت گرفته بدهد؟
پاسخ: وجوب آن مبنى بر احتیاط است
تعدّد غسل در ماه رمضان و باطل بودن یکى از آنها
سؤال1380. کسى در ماه مبارک رمضان چند غسل کرده، در روزهاى متعدد، بعد یقین کند یکى از این غسلها باطل بوده حکم روزههاى این شخص چه مىباشد؟
پاسخ: به مقدارى که یقین به بطلان روزهها دارد، روزهها را قضا کند.
غسل با خیال وسعت وقت
سؤال1381. فردى در سحرگاه ماه مبارک رمضان گمان مىکند وقت براى غسل وجود دارد و شروع به غسل جنابت مىکند؛ اما در اثناى غسل، وقت صبح داخل مىشود.آیا روزهاش صحیح است یا قضا و کفاره دارد؟
پاسخ: روزهاش صحیح است و قضا و کفّاره ندارد.
مفطر نبودن احتلام بعد از طلوع فجر
سؤال1382. فردى که پس از طلوع صبح محتلم مىشود، آیا روزهاش باطل است؟ چه وظیفهاى دارد؟
پاسخ: کسى که پس از طلوع فجر محتلم شده، تا قبل از ظهر مىتواند نیّت روزه کند، زیرا احتلام مفطر نیست.
آشکار شدن بطلان غسل بعد از اذان
سؤال1383. روزه دارى پس از اذان صبح متوجه مىشود که غسل او باطل بوده است، آیاروزهاش صحیح است یا قضا و کفاره دارد؟
پاسخ: در روزهى ماه رمضان روزهى او صحیح است و قضا و کفاره ندارد و در روزهى واجب معین هم همین طور است و در واجب غیر معین، روزهاش باطل است.
غلط بودن تیمّم روزه دار
سؤال1384. فردى روزه دار به علت تنگى وقت، تیمّم بدل از غسل کرده است، امّا در وسط روز متوجّه مىشود، به علت فراموشى ـ با وجود این که تیمّم صحیح را از روى رساله عملیّه بلد بوده ـ تیمّم را غلط انجام داده است. آیا روزهاش صحیح است؟
پاسخ: روزهاش صحیح است و قضا ندارد، زیرا تعمّد، صادق نیست.
روزه گرفتن با غسل باطل
سؤال1385. اگر غسل فرد جنب، به دلیل جهل به مسأله، داراى خللى بوده که مبطل بوده است و با همان غسل، روزه گرفته باشد، آیا کفاره دارد؟
پاسخ: عمل او تعمّد بر صبح کردن با جنابت نیست تا موجب قضا یا کفاره شود و این غیر از جهل به اصل وجوب غسل است که تعمّد صادق است.
جنابت اختیارى در شب ماه رمضان
سؤال1386. فردى که در شب ماه مبارک رمضان به آب دسترسى ندارد، آیا مىتواند به صورت اختیارى خود را جنب کند؟
پاسخ: جواز جنب نمودن اختیارى او مورد تأمل است. گرچه اگر خود را جنب نماید، روزهاش با تیمم صحیح است.
قضاى روزههاى در حال عادت
سؤال1387. خانمى هر سال پیش از ماه مبارک رمضان، عدد روزهاى عادتش را مىدانسته، لذا زودتر از ماه مبارک رمضان، روزه آن روزها را مىگرفته است. حکم روزههایش چگونه است؟
پاسخ: هر وقتى که روزه مىگرفته، براى سال قبل که قضا شده حساب مىشود و فقط روزهى سال آخر بر ذمّهاش است.
گرفتن جلوى عادت با استفاده از قرص
سؤال1388. آیا اگر با قرص جلوى عادت گرفته شود، براى روزه اشکال دارد؟
پاسخ: خیر.
به هم خوردن عادت در رمضان
سؤال1389. اگر کسى عادت وقتیه و عددیه داشته و طبق عادت قبلى پاک شده و پس از غسل روزههایش را گرفته است، ولى پس از یکى دو روز دوباره لکههایى را مشاهده نموده است، آیا این لکهها حکم حیض را داشته و روزههاى دو روز قبل را نیز باید دوباره قضا کند یا حکم استحاضه دارد و مىتواند بقیه روزها را نیز روزه بگیرد؟
پاسخ: اگر آن لکهها در قبل از ده روز کامل باشد، حکم حیض را دارد و روزههاى آن دو روز را هم باید دوباره قضا کند
**************************************************
نیت روزه
عدول از روزه ى مستحبّى به واجب
سؤال: آيا مى توان از روزه ى مستحبّى به روزه ى واجب عدول كرد؟
پاسخ: كسى كه روزه ى قضا دارد، از او روزه ى مستحبى صحيح نيست؛ پس اگر قبل از زوال متوجه شد، مى تواند نيّت روزه ى واجب كند. بله، اگر در آخر شعبان به نيّت استحباب روزه گرفته، چنان چه در بين روز فهميد كه رمضان است، بايد به رمضان عدول كند و تجديد نيّت براى آن مى كند؛ هر چند بعد از زوال باشد، بنابر احوط.
نيّت روزه مردّد بين واجب و مستحبّ
سؤال: كسى كه نمى داند روزه ى قضا دارد يا نه اگر روزه بگيرد، به نيّت اين كه اگر قضا دارد قضاى واجب و گرنه مستحبّ باشد، آيا اين گونه نيّت كردن صحيح است؟
پاسخ: بله، صحيح است.
سؤال: آيا مى شود روزه اى به نيّت روزه ى قضاى احتياطى پدر و مادر گرفت كه اگر بر ذمّه ى آن ها روزه ى قضا است ادا بشود و اگر نيست، روزه ى مستحبّى خود انسان باشد؟
پاسخ: بله، مى شود.
نيّت روزه ى استيجارى قبل از ظهر
سؤال: آيا مى توان قبل از ظهر، نيّت روزه استيجارى كرد؟
پاسخ: اگر باطل كنندهاى روزه به جا نياورده و يا با جنابت وارد صبح نشده باشد، مى تواند تا قبل از ظهر نيّت روزه استيجارى نمايد.
انصراف از روزه و تجديد نيت
سؤال: كسى غير ماه رمضان قصد روزه كرده و بعد منصرف شده، ولى چيزى نخورده است. آيا مى تواند دوباره قبل از ظهر نيّت روزه قضاى ماه رمضان يا استيجارى كند؟
پاسخ: مانعى ندارد.
نيّت روزه براى جُنُبى كه قبل از ظهر غسل كرده
سؤال: شخصى قبل از طلوع فجر يا بعد از آن محتلم شده و قبل از ظهر غسل كرده و چيزى نخورده است، آيا مى تواند نيّت روزه ى قضاى ماه رمضان يا استيجارى كند؟
پاسخ: اگر قبل از فجر محتلم شده است، نمى تواند و اگر بعد از فجر محتلم شده است، مى تواند.
تعارض بين روزه ى نذرى و قضا
سؤال: كسى كه، هم روزه ى قضا و هم روزه ى نذرى دارد، كدام را بايد اوّل به جا بياورد؟
پاسخ: اگر وقت يكى تنگ است، اوّل آن را به جا آورد و اگر وقت هر دو وسيع است، مخيّر است كه هر يك را خواست انجام دهد.
نذر به جا آوردن قضاى روزه ى رمضان در سفر
سؤال: آيا انسان مى تواند نذر كند كه روزه ى قضاى ماه رمضان خود را در سفر بگيرد؟
پاسخ: صحيح نيست.
عدول از روزه ى مدت دار به روزه مدت دار ديگر
سؤال: عدول از روزه ى واجب مدت دار ـ مثل روزه قضا ـ به روزه ى واجب مدت دار ديگر ـ مثل روزه نذرى ـ جايز است يا نه؟
پاسخ: در قبل از ظهر اشكال ندارد.
جهل به زمان روزه ى قضا
سؤال: اگر شخصى نداند كه قضاى ماه رمضان را بايد تا رمضان بعد گرفت و گرنه كفّاره ى تأخير دارد، در اين صورت (ندانستن حكم)، اگر شخصى تا رمضان بعد روزه ى قضا را نگرفت، آيا كفاره ى تأخير واجب مى شود؟
پاسخ: علم و جهل در اين مسأله فرقى ندارد.
باطل كردن سهوى روزه
سؤال: اگر در روزه ى واجب يا مستحبّ سهوا مُبطلى به جا آورده شود، روزه چه حكمى دارد و آيا فرقى بين روزه ماه رمضان و غير آن هست يا نه؟ و آيا فرقى در روزه اى كه وقتش وسيع است يا غير آن وجود دارد؟
پاسخ: در غير بقاى بر جنابت، فرقى در عدم ابطال نيست و در آن مورد به مسأله ى 1317 رساله رجوع شود.
قصد روزه نبودن
سؤال: اگر روزه دارى قصد كند كه روزه نباشد ولى تا غروب افطار نكند و مبطلى انجام ندهد، آيا روزه اش باطل است و در صورت بطلان آيا كفاره دارد؟
پاسخ: اگر روزه ى واجب معين باشد، روزه اش باطل است و عدم وجوب كفّاره، محلّ تأمّل است. (مسأله ى 1270 رساله).
نيّت روزه يوم الشّك
سؤال: تكليف روزه دار در مورد نيّت روزه ى يوم الشّك چيست؟
پاسخ: روزى را كه انسان شك دارد آخر شعبان است يا اوّل رمضان، واجب نيست روزه بگيرد، و اگر بخواهد روزه بگيرد، نمى تواند نيّت روزه رمضان نمايد؛ بلكه بايد نيّت روزه قضا و مانند آن بنمايد و چنان چه بعدا معلوم شود رمضان بوده، از رمضان حساب مى شود و در صورتى كه قصد كند آن چه را كه فعلاً خدا از او خواسته است انجام دهد و بعد معلوم شود رمضان بوده نيز كافى است و چنان چه در چنين روزى به نيّت روزه قضا يا روزه مستحبى و مانند آن روزه بگيرد و در بين روز بفهمد كه رمضان است، بايد نيّت روزه رمضان كند.
تبديل نيّت از مستحبى به قضا
سؤال: شخصى نيّت روزه مستحبى كرده؛ ولى قبل از ظهر مى فهمد كه روزه ى قضا بر ذمّه اش مى باشد، آيا مى تواند نيّت روزه قضا بكند و اگر نيّت كند، آيا ثواب روزه ى مستحبى را هم مى برد؟
پاسخ: بله، مى تواند نيّت روزه قضا كند و ثواب روزه ى مستحبى را هم مى برد.
زمان نيّت روزه
سؤال: شخصى در روزه ماه رمضان تا طلوع آفتاب خوابيده و نيّت روزه آن روز را نكرده، آيا مى تواند از آن هنگام نيّت روزه كند؟
پاسخ: اگر از شب قبل از خوابيدن نيّت داشته، همان كافى است.
ترديد در بطلان روزه
سؤال: اگر به گمان شخصى در روزه اش خلل ايجاد شده و شك دارد كه روزه اش باطل شده يا نه و اين ترديد بين بطلان و عدم بطلان چند ساعت طول مى كشد و بعد ترديدش برطرف شده و مى فهمد كه مبطل روزه انجام نداده است، آيا روزه اش صحيح است، در اين مورد چه فرقى بين روزه ى واجب و غير واجب وجود دارد؟
پاسخ: روزه اش صحيح است و فرقى بين اقسام آن نيست.
يوم الشّك
سؤال: مى دانيم اگر در يوم الشّك ـ كه نمى داند آخر شعبان است يا اوّل ماه رمضان ـ نيّت رمضان كند، روزه ى آن روز باطل است. آيا در مسأله ى فوق تفاوتى بين اين كه قبل از ظهر يا بعد از ظهر بفهمند وجود دارد به اين كه اگر ساعت 9 صبح فهميده باشد كه ماه رمضان است و تجديد نيّت كرد، آيا باز هم روزه ى آن روز باطل است و اگر باطل است، آيا مى تواند افطار كند؟
پاسخ: اگر قصد قربت متمشّى شد ـ مثل اين كه جاهل به مسأله بوده ـ اشكال ندارد و در صورت بطلان، نمى تواند افطار كند.
روزه در عيد فطر
سؤال: اگر كسى از روى بى اطلاعى در روز عيد فطر روزه بگيرد، چه حكمى دارد؟
پاسخ: اشكالى ندارد.
*********************************************
مبطلات روز
خوردن وآشامیدن
خوردن داروهايى كه جنبه ى غذايى ندارند
سؤال: آيا خوردن داروهاى خوراكى كه هيچ جنبه ى غذايى نداشته باشد و جهت تسكين دردهاى بيمارى به كار مى رود، باطل كننده روزه مى باشد؟
پاسخ: به حسب ظاهر، مثل خوردن ريگ است و در خوردنى هايى كه موجب بطلان روزه مى شود، چيزهاى معمول و غير معمول فرقى نمى كند. بله، ممكن است اگر محتاج به خوردن آن باشد، مضطرّ به افطار باشد.
داخل شدن خون دماغ در حلق
سؤال: اگر روزه دار خون دماغ شود، اگر سر را بالا بگيرد و خون دماغ داخل حلق شود، آيا روزه اش باطل است؟
پاسخ: مثل ترشّحات بينى است كه اگر به فضاى دهن نرسد و داخل حلق شود و در حال غير روزه هم اين كار معمول باشد، قطع نظر از عناوين ديگر مبطل روزه نيست.
چرك و خلط گلو
سؤال: آيا چرك و خلط گلو، روزه را باطل مى كند يا نه؟
پاسخ: اگر به فضاى دهان نرسد، باطل نمى كند.
جمع شدن اخلاط در دهان در حال نماز
سؤال: اگر بين نماز در دهان روزه دار اخلاط سر و سينه جمع شود، به صورتى كه اگر فرو دهد، روزه اش باطل مى شود و اگر بخواهد بريزد، بايد نماز را قطع كند. وظيفه اش چيست؟
پاسخ: اگر گرفتن آن به دستمال و مانند آن ممكن نباشد، قطع نماز براى ضرورت و عذر جايز است.
مسواك زدن
سؤال: آيا مسواك كردن با خمير دندان در حال روزه، اشكال دارد؟
پاسخ: اگر چيزى به حلق نرسد، اشكال ندارد.
تنفّس بخار آب در مواقع روزه دارى
سؤال: تنفّس بخار آب غليظ در حمام براى روزه دار چه حكمى دارد؟
پاسخ: اگر مشكوك است كه به حدّ غبار غليظ مبطل رسيده است يا نه، اشكال ندارد.
فرو بردن آب دهان مخلوط به خون
سؤال: اگر روزه دارى به دستور پزشك، آب دهان مخلوط به خون را فرو ببرد، روزه اش باطل است؟ در صورت بطلان، آيا قضاى روزه كافى است يا كفّاره هم دارد؟
پاسخ: اگر خون را عمدا فرو دهد، روزه اش باطل مى شود و فرقى بين ضرورت و عدم آن نيست. بلى، در مورد ضرورت كفّاره ندارد؛ ولى دستور پزشك به تنهايى ضرورت آور نيست.
افطار كردن بعد از خوردن سهوى غذا
سؤال: اگر انسان در روزه ى واجب سهوا چيزى بخورد و به خيال اين كه روزه اش باطل شده است افطار كند، آيا غير از قضا، كفّاره هم بر او واجب است؟
پاسخ: اگر جاهل قاصر و غير ملتفت به سوال از اين مسأله بوده، كفاره ندارد.
روزه دارى كه هميشه از لثه اش خون مى آيد
سؤال: تكليف روزه دارى كه از لثه اش هميشه خون مى آيد چيست؟
پاسخ: تا ممكن و ميسور است بايد خون را خارج كند و اگر ممكن نشد و ضرورت بر فرو بردن داشت؛ چون ضرورت، مفطر را از ابطال ساقط نمى كند، او از مصاديق مضطرّ به افطار است.
فرو بردن خلط سينه بدون اختيار
سؤال: روزه دارى كه خلط سينه به فضاى دهانش آمده، آن را نگه مى دارد تا پس از مدّت كوتاه ى به بيرون دهان بريزد. امّا ناگهان بدون اختيار آن را فرو مى دهد، آيا روزه اش صحيح است؟
پاسخ: صحيح است.
افطار با مالى كه خمس آن داده نشده است
سؤال: روزه دار با مالى كه متعلّق خمس است و خمس آن را نداده است، در ماه مبارك رمضان افطار مى نمايد، آيا كفّاره ى جمع دارد؟
پاسخ: كفّاره ى جمع ندارد، مگر در بعض موارد كه در هر صورت به حكم خوردن چيز غصبى است، مثل اين كه در تمام عين متعلّق خمس تصرّف شده باشد و او نيز قصد اداى از مال ديگر را نداشته باشد.
خوردن سهوى
سؤال: اگر در هنگام روزه چيزى سهوا از گلو پايين رود، آيا روزه باطل است؟
پاسخ: باطل نمى شود.
معيار خوردن در بطلان روزه
سؤال: معيار در خوردن و آشاميدن چيست؟ آيا به محض رسيدن به حلق، روزه را باطل مى كند يا فرو بردن اشيا روزه را باطل مى كند؟
پاسخ: معيار، داخل شدن در حلق است.
استعمال ناس
سؤال: مادّه اى است به نام ناس كه اعتيادآور است. درهر نوبت مقدار دو گرم يا بيشتر از آن را زير زبان مى گذارند و از اين طريق تأثير كامل آن ظاهر مى شود و بعد از دهان خارج مى كنند. آيا اين عمل در ماه رمضان باعث بطلان روزه مى شود؟
پاسخ: اگر چيزى به حلق نرسد، از جهت روزه اشكال ندارد.
فرو دادن پوست هاى خشكيده لب
سؤال: آيا فرو بردن پوست هايى كه گاهى اوقات از لب جدا مى شود و خشك است، روزه را باطل مى كند؟
پاسخ: بله، باطل مى كند.
افطار با اذان افق محل ديگر
سؤال: اگر با شنيدن صداى اذان تهران گمان كند كه اذان اصفهان شده و افطار كند، چه حكمى دارد؟
پاسخ: اگر غروب خورشيد (غايب شدن قرص خورشيد در زمين مسطح) به افق اصفهان شده بوده، اشكالى ندارد.
گرد و غبار گچ و سيمان
سؤال: آيا گرد و غبار اشيايى مانند آرد و گچ و سيمان، روزه را باطل مى كند؟
پاسخ: اگر عمدا فرد رود، موجب بطلان روزه مى شود.
زمان افطار كردن
سؤال: در ماه مبارك رمضان چه وقت مى توان افطار كرد؟
پاسخ: در وقت مغرب شرعى كه بنابر اظهر همان استتار (پنهان شدن) قرص خورشيد در افق مستوى (زمين مسطح) است.
استمناء چيست؟
سؤال: آيا استمناء يعنى آن كه انسان با خود كارى كند كه منى بيرون بيايد و يا اگر به تصويرى يا فيلمى نگاه كند و يا با تخيّل، منى از او خارج شود نيز استمناء است و روزه را باطل مى كند؟
پاسخ: فرقى نمى كند.
افطار كردن قبل از اذان مغرب
سؤال: يك روز اشتباها اذان مغرب كمى زودتر گفته شد و ما افطار كرديم، آيا روزه آن روز صحيح است؟
پاسخ: اگر بعد از غروب آفتاب بوده صحيح است، هر چند قبل از زوال حُمره مشرقيّه بوده است.
عدم اعتماد به اذان راديو و تلويزيون
سؤال: اگر كسى به اذان راديو و تلويزيون اعتماد نداشته باشد و يقين به دخول فجر صادق ننمايد، آيا مى تواند پس از پخش اذان از راديو و تلويزيون باز هم غذا بخورد؟
پاسخ: خلاف احتياط است.
**************************************
استمناء، جماع، باقى ماندن بر جنابت و حيض
استمناء بدون خروج منى
سؤال: اگر به قصد بيرون آمدن منى، استمناء كند ولى منى خارج نشود، آيا روزه اش باطل است؟
پاسخ: روزه اش باطل است، ولى كفّاره ندارد.
جهل به باطل شدن روزه با استمناء
سؤال: آيا روزه دارى كه استمناء كرده و نمى دانسته استمناء روزه را باطل مى كند، روزه اش باطل است؟ و در صورت بطلان، آيا كفّاره هم دارد؟
پاسخ: روزه باطل است و بنابر احتياط واجب، كفّاره جمع دارد؛ مگر در صورتى كه جاهل قاصر و غير ملتفت به سؤال باشد كه خصوص قضاى بعد از رفع قصور واجب است.
ملاعبه با همسر بدون انزال
سؤال: آيا بازى و شوخى كردن با همسر، بدون اين كه منى خارج شود، روزه را باطل مى كند؟
پاسخ: خير، باطل نمى كند.
ملاعبه ى با خود
سؤال: شخصى در ماه رمضان با خود بازى مى كند؛ ولى منى خارج نمى شود و علايم جنب هم در او نيست، بعد از ساعتى بول مى كند و مايع سفيد رنگى خارج مى شود كه شك دارد منى هست يا نه، حكم روزه ى اين شخص در صورت قصد انزال يا عدم انزال چيست؟
پاسخ: با قصد انزال، روزه اش باطل است.
ملاعبه با همسر همراه با انزال
سؤال: حكم روزه ى شخصى كه در ماه مبارك رمضان در حال بازى با همسرش جنب شده چيست؟
پاسخ: اگر قصد انزال داشته يا عادت او در اين كار اين بوده كه به انزال منجر مى شده، روزه وى باطل است.
انجام ندادن غسل بعد از جنب شدن
سؤال: روزه كسى كه جنب شده و بدون غسل و تيمم روزه گرفته، چگونه است؟
پاسخ: روزه اش باطل است.
جهل به حكم جنابت
سؤال: به علت ندانستن حكم جنابت در زمان جوانى و مجرّدى، نسبت به صحت نمازها و روزه هايم شك دارم، چه كنم؟
پاسخ: با شك، تكليفى نداريد.
سؤال: از ابتداى بلوغ مدت شش سال بر اثر نادانى و بدون عذر شرعى روزه نمى گرفتم، يك سال را هم بدون اين كه بدانم جنب هستم، روزه گرفته ام، وظيفه من چيست؟
پاسخ: تمام آن روزه ها قضا دارد و آن شش سال اگر جاهل مقصر بوديد، كفاره هم دارد و كفاره ى تأخير هم دارند.
غسل نكردن به علت كم رويى
سؤال: شبى به علت كم رويى نتوانستم غسل جنابت كنم، لذا عمدا يك روز ماه رمضان را روزه نگرفتم، اكنون وظيفه ى من چيست؟
پاسخ: مى توانستيد نزديك طلوع فجر تيمّم كنيد، ولى چون با جنابت وارد صبح شده و عمدا روزه آن روز را نگرفته ايد، قضا و كفاره بر شما واجب است.
استبراء پس از جنابت يا احتلام
سؤال: آيا استبراء يا بول ـ با اين كه مى داند بقاياى منى همراه بول خارج مى شود ـ روزه را باطل مى كند؟
پاسخ: خير، باطل نمى كند.
تأخير انداختن غسل جنابت
سؤال: اگر در ماه رمضان كسى بعد از اذان بيدار شود و متوجه گردد كه جنب است و غسل را تا عصر تأخير بيندازد، روزه اش صحيح است؟
پاسخ: بله، صحيح است.
غسل جنابت هنگام اذان صبح
سؤال: يا روزه دار مى تواند در هنگام اذان صبح، غسل جنابت كند؟
پاسخ: اگر قبل از اذان تيمم كرده است، مانعى ندارد.
خيال جنابت و غسل نكردن براى آن
سؤال:شخصى در ماه رمضان قبل از طلوع فجر، مايعى از خود ديده و خيال كرده كه محتلم شده، اما عملاً غسل نكرده است، ولى قبل از ظهر فهيمده كه جنب نبوده و آن مايع منى نبوده و مفطرى هم انجام نداده، آيا مى تواند آن روز را روزه بگيرد؟ و در صورت بطلان حكم اين شخص در روزه و كفاره و قضا چيست؟
پاسخ: جايز نيست مفطرى را انجام دهد و اگر اطمينان به جنابت داشته با علم به مسأله، به طورى كه نيّت از او متمشّى نشده، فقط قضا دارد.
احتلام در طول روز
سؤال:شخصى در روز ماه رمضان محتلم شده است، آيا فورا بايد غسل كند، يا مى تواند تا غروب غسل نكند؟
پاسخ: لازم نيست فورا غسل كند.
اجبار زن به جماع
سؤال: اگر مردى زن خود را مجبور به جماع نمايد، وظيفه زن به لحاظ قضا و كفاره چيست؟
پاسخ: كفاره روزه خودش و روزه زنش را بايد بدهد، ولى اگر زن در بين جماع راضى شود، بنابر احتياط واجب مرد دو كفاره بدهد و زن يك كفاره و در هر صورت زن بايد قضاى روزه آن روز را به جا آورد.
ترشح پس از ملاعبه
سؤال: اگر خانمى با همسر خود در ماه مبارك رمضان شوخى و ملاعبه كند، سپس ترشّحى در خود ببيند، وظيفه چيست؟
پاسخ: اگر منى انزال نشده و قصد انزال هم نداشته، اشكال ندارد.
ميزان در تعدّد خواب
سؤال: آيا كسى كه دچار خواب هاى كوتاه مدّت ـ مثلاً يك ربع ـ مى باشد و زود به زود بيدار مى شود، آيا هر كدام در حكم يك خواب محسوب گرديده و اگر غسل واجب نكرده، كفّاره روزه هم به گردنش خوهد آمد؟
پاسخ: اگر واقعا خواب برود، كم بودن زمان دخالتى ندارد.
فراموشى تيمّم
سؤال: شبى در ماه مبارك رمضان جنب شدم و چون امكان حمام كردن برايم نبوده، تصميم گرفتم بعد از خوردن سحرى و قبل از اذان صبح تيمّم بدل از غسل نمايم. ولى متأسفانه پس از خوردن سحرى يادم رفت كه تيمّم نمايم و هنگام اذان يادم افتاد و سريعا تيمّم كردم. آيا روزه اى كه گرفتم صحيح بوده است؟
پاسخ: روزه ى آن روز باطل است.
غسل كردن روزه دار هنگام اذان
سؤال: شخص جُنُبى قبل از اذان بيدار شده و مشغول غسل مى شود و در حين غسل، اذان مى گويند. آيا روزه ى او صحيح است؟
پاسخ: اگر هنوز يقين به طلوع فجر ندارد، سريعا غسل را تمام كند و صحيح است.
تعارض بين خوردن سحرى و غسل
سؤال: شخص جنبى، ده دقيقه به اذان صبح بيدار شده و مدّت باقى مانده تا اذان را نمى تواند صرف خوردن سحرى و غسل كند، وظيفه ى او چيست؟ با توجّه به اين كه اگر سحرى نخورد، به ضعف شديد منجرّ مى شود.
پاسخ: اگر سحرى نخوردن، سبب ضعف و مشقّت غير قابل تحمّل عادةً مى شود، زود سحرى بخورد و به جاى غسل، تيمّم نمايد.
جاهل به وجوب غسل
سؤال: روزه دارى كه به وجوب غسل جنابت يا اصل جنابت جهل دارد (جاهل مقصّر)، آيا بايد كفاره روزه هايى را كه در حال جنابت گرفته بدهد؟
پاسخ: وجوب آن مبنى بر احتياط است.
تعدّد غسل در ماه رمضان و باطل بودن يكى از آن ها
سؤال: كسى در ماه مبارك رمضان چند غسل كرده، در روزهاى متعدد، بعد يقين كند يكى از اين غسل ها باطل بوده حكم روزه هاى اين شخص چه مى باشد؟
پاسخ: به مقدارى كه يقين به بطلان روزه ها دارد، روزه ها را قضا كند.
غسل با خيال وسعت وقت
سؤال: فردى در سحرگاه ماه مبارك رمضان گمان مى كند وقت براى غسل وجود دارد و شروع به غسل جنابت مى كند؛ اما در اثناى غسل، وقت صبح داخل مى شود.آيا روزه اش صحيح است يا قضا و كفاره دارد؟
پاسخ: روزه اش صحيح است و قضا و كفّاره ندارد.
مفطر نبودن احتلام بعد از طلوع فجر
سؤال: فردى كه پس از طلوع صبح محتلم مى شود، آيا روزه اش باطل است؟ چه وظيفه اى دارد؟
پاسخ: كسى كه پس از طلوع فجر محتلم شده، تا قبل از ظهر مى تواند نيّت روزه كند، زيرا احتلام مفطر نيست.
آشكار شدن بطلان غسل بعد از اذان
سؤال: روزه دارى پس از اذان صبح متوجه مى شود كه غسل او باطل بوده است، آياروزه اش صحيح است يا قضا و كفاره دارد؟
پاسخ: در روزه ى ماه رمضان روزه ى او صحيح است و قضا و كفاره ندارد و در روزه ى واجب معين هم همين طور است و در واجب غير معين، روزه اش باطل است.
غلط بودن تيمّم روزه دار
سؤال: فردى روزه دار به علت تنگى وقت، تيمّم بدل از غسل كرده است، امّا در وسط روز متوجّه مى شود، به علت فراموشى ـ با وجود اين كه تيمّم صحيح را از روى رساله عمليّه بلد بوده ـ تيمّم را غلط انجام داده است. آيا روزه اش صحيح است؟
پاسخ: روزه اش صحيح است و قضا ندارد، زيرا تعمّد، صادق نيست.
روزه گرفتن با غسل باطل
سؤال: اگر غسل فرد جنب، به دليل جهل به مسأله، داراى خللى بوده كه مبطل بوده است و با همان غسل، روزه گرفته باشد، آيا كفاره دارد؟
پاسخ: عمل او تعمّد بر صبح كردن با جنابت نيست تا موجب قضا يا كفاره شود و اين غير از جهل به اصل وجوب غسل است كه تعمّد صادق است.
جنابت اختيارى در شب ماه رمضان
سؤال: فردى كه در شب ماه مبارك رمضان به آب دسترسى ندارد، آيا مى تواند به صورت اختيارى خود را جنب كند؟
پاسخ: جواز جنب نمودن اختيارى او مورد تأمل است. گرچه اگر خود را جنب نمايد، روزه اش با تيمم صحيح است.
قضاى روزه هاى در حال عادت
سؤال: خانمى هر سال پيش از ماه مبارك رمضان، عدد روزهاى عادتش را مى دانسته، لذا زودتر از ماه مبارك رمضان، روزه آن روزها را مى گرفته است. حكم روزه هايش چگونه است؟
پاسخ: هر وقتى كه روزه مى گرفته، براى سال قبل كه قضا شده حساب مى شود و فقط روزه ى سال آخر بر ذمّه اش است.
گرفتن جلوى عادت با استفاده از قرص
سؤال: آيا اگر با قرص جلوى عادت گرفته شود، براى روزه اشكال دارد؟
پاسخ: خير.
به هم خوردن عادت در رمضان
سؤال: اگر كسى عادت وقتيه و عدديه داشته و طبق عادت قبلى پاك شده و پس از غسل روزه هايش را گرفته است، ولى پس از يكى دو روز دوباره لكه هايى را مشاهده نموده است، آيا اين لكه ها حكم حيض را داشته و روزه هاى دو روز قبل را نيز بايد دوباره قضا كند يا حكم استحاضه دارد و مى تواند بقيه روزها را نيز روزه بگيرد؟
پاسخ: اگر آن لكه ها در قبل از ده روز كامل باشد، حكم حيض را دارد و روزه هاى آن دو روز را هم بايد دوباره قضا كند.
دروغ بستن به خدا و پيغمبر ـ صلّى اللّه عليه وآله وسلّم
نسبت دروغ عمدى و كشف صدق آن
سؤال: اگر كسى سخن دروغى را عمدا از معصوم ـ عليه السّلام ـ نقل كرد؛ ولى بعدا معلوم شد كه سخنش راست بوده، آيا روزه اش باطل است.
پاسخ: روزه اش باطل است؛ ولى كفاره ندارد.
دروغ گفتن در مورد بزرگان
سؤال: آيا دروغ گفتن عمدى در مورد اولياءاللّه و علما روزه راباطل مى كند؟
پاسخ: خير.
نقل از كتب غير معتبر
سؤال: شخصى سخنانى را در مورد معصومين ـ عليهم السّلام ـ از كتابى كه مى داند بعضى از مطالب آن غلط و دروغ است نقل مى كند؛ ولى نمى داند كدام يك از مطالب اين كتاب دروغ است، آيا روزه اش باطل است؟
پاسخ: خير.
سؤال: اگر شخصى مطلبى را به نقل از كتاب يا شخصى در حال روزه بيان كند و بعدا معلوم شود كه اين مطلب دروغ بوده، روزه اش باطل است؟
پاسخ: خير.
نسبت احاديث ائمه به يكديگر و به پيامبر ـ صلّى اللّه عليه وآله وسلّم ـ
سؤال: آيا روزه دار مى تواند عمدا يا سهوا روايتى را كه منسوب به يكى از اهل بيت است از قول امام ديگر يا از قول پيامبر گرامى اسلام ـ صلّى اللّه عليه وآله وسلّم ـ نقل كند؟
پاسخ: مانعى ندارد.
خواندن روضه از منابع غير معتبر
سؤال: خواندن روضه از منابع غير معتبر و يا بر اساس آن چه نزد عموم مشهور است، موجب بطلان روزه مى شود؟ در صورت كشف خلاف چه طور؟
پاسخ: اگر به حسب نقل بخواند يا معلوم باشد كه به نقل خوانده، روزه باطل نمى شود.
گفتن سخن دروغ با اعتقاد به صدق آن سخن
سؤال: اگر روزه دار سخنى را كه عقيده به صحّت آن دارد، بيان كند و بعد بفهمد كه كذب بوده، حكم آن چيست؟
پاسخ: روزه او صحيح است.
بيان سخن مشكوك در روزه
سؤال: اگر روزه دار سخنى را كه اطمينان قاطع به صحّت آن ندارد و به هر حال احتمال دارد كذب باشد بيان كند، حكم آن چيست؟
پاسخ: روزه او صحيح است.
غلط خواندن قرآن در حال روزه
سؤال: شخصى كه مى داند قرآن را غلط مى خواند، آيا جايز است در حال روزه قرآن بخواند؟ اگر بخواند موجب بطلان روزه مى شود؟
پاسخ: اشكال ندارد.
************************************
فرو بردن سر زير آب
روزه ى غوّاصان
سؤال: روزه ى غوّاصانى كه از لباس و كلاهك غوّاصى استفاده مى كنند، صحيح است؟
پاسخ: اگر مانع از رسيدن آب به سر باشد، روزه صحيح است.
شستن سر زير شير آب
سؤال: شستن سر زير شير آب در حال روزه، چه حكمى دارد؟
پاسخ: چون در يك دفعه تمام سر را آب فرا نمى گيرد، اشكال ندارد.
شنا زير آب
سؤال: آيا در ماه رمضان مى توان با گذاشتن كلاه يا عينك شنا مانع رسيدن آب به بخشى از سر شد و زير آب شنا كرد؟
پاسخ: بنابر اظهر روزه را باطل نمى كند.
زير آب كردن بخشى از سر
سؤال: اگر روزه دار ابتدا نصف سر و سپس نصف ديگر سر را زير آب فرو كند، آيا روزه اش باطل مى شود؟
پاسخ: بنابر اظهر روزه اش باطل نمى شود.
*******************************************
روزه ى بيماران و ناتوانان
بيمار بودن در تمام سال
سؤال: اگر شخصى به علت بيمارى روزه نگرفته باشد و بيمارى او چند ماه طول بكشد و پس از بهبودى بلافاصله به بيمارى ديگرى مبتلا شود كه تا ماه رمضان بعدى ادامه پيدا كند، آيا مثل مرض مستمرّ است كه تا سال بعد قضا ندارد يا خير؟
پاسخ: فرقى نمى كند.
انواع آمپول و سرم
سؤال: آيا تزريق آمپول و سرم موجب باطل شدن روزه مى شود؟ و آيا تفاوتى بين انواع تقويتى و درمانى آن وجود دارد؟
پاسخ: احتياط واجب آن است كه روزه دار از استعمال آمپولى كه به جاى غذا به كار مى رود خوددارى كند، بلكه اجتناب، خالى از وجه نيست؛ ولى تزريق آمپولى كه عضو را بى حس مى كند يا به جهت ديگر استعمال مى شود اشكال ندارد و اجتناب از آمپولى كه معلوم نيست از قسم اوّل باشد يا نه، لازم نيست.
آمپول هاى غير تقويتى
سؤال: آيا تزريق آمپول هايى كه جهت بى حسّى، كاهش درد، كشتار ميكروب ها و... به كار مى رود (در صورتى كه به طور كلّى هيچ خاصيّتى در جهت رساندن ويتامين يا مواد غذايى به بدن نداشته باشد)، مبطل روزه مى باشد؟
پاسخ: آمپول هاى غير مغذّى و غير تقويتى و آن چه داخل حلق نشود، باطل كننده نيست.
تزريق خون
سؤال: آيا تزريق خون، مبطل روزه است؟
پاسخ: تزريق خون در باطل كردن روزه بالاتر از آمپول تقويتى است و اگر فرض شود كه اصلاً جهت تقويتى نداشته باشد ـ مانند تزريق خون براى دفع مرض ـ ، باز هم احتياط در باطل كنندگى آن است.
تزريق آب مقطّر
سؤال: در دانشگاه ها براى تعليم تزريقات به دانشجويان از آب مقطّر استفاده مى شود. آيا اين عمل مضرّ به صحّت روزه است و در صورت باطل شدن روزه، آيا كفّاره هم دارد؟
پاسخ: باطل كننده روزه است و كفّاره هم دارد.
زن حامل و شيرده
سؤال: زن هاى حامل و زن شيرده كه روزه را افطار مى كنند، چه وظيفه اى درباره اين روزه ها دارند؟
پاسخ: علاوه بر فديه، قضاى آن هم واجب است؛ هر چند تا رمضان آينده هم اين عذرش طول بكشد.
سؤال: كسى كه هنگام حمل نمى تواند روزه بگيرد و حالش به هم مى خورد و پس از وضع حمل تا يك سال بچّه شير مى دهد. آيا قضاى روزه بر او واجب است يا نه؟ هم چنين كفّاره دارد يا نه؟
پاسخ: قضاى روزه بر او واجب است و كفّاره ى تأخير هم دارد.
بردن وسايل غير خوراكى به دهان
سؤال: آيا بردن وسايل غير خوراكى در دهان در هنگام روزه ـ مثل وسايل دندان پزشكى هنگام معاينه ـ ، باعث ابطال روزه مى شود؟
پاسخ: اگر آن را از دهان بيرون آورد و باز داخل كند، نبايد آب آن را فرو ببرد.
كشيدن دندان در ماه رمضان
سؤال: حكم كشيدن دندان يا جراحى لثه و دندان ـ كه باعث خونريزى مى شود ـ در حال روزه چيست؟
پاسخ: بايد خون را فرو نبرد و كشيدن دندان يا جراحى لثه كه موجب خونريزى شود، در حال روزه مكروه است.
گاز اكسيژن
سؤال: گاز اكسيژن كه براى تنفّس مصنوعى وارد گلو و ريه مى شود، آيا روزه را باطل مى كند؟ اگر بيمار در آن حال بى هوش باشد چه طور؟
پاسخ: تا وقتى كه فقط گاز است، روزه را باطل نمى كند، از جهت گاز وارد حلق شده، امّا اگر در حال بى هوشى به سر مى برد، در صورتى كه تمام وقت روزه را فرا گرفته باشد، روزه و قضاى آن واجب نيست و اگر قبل از زوال و قبل از تناول مفطر به هوش آيد، احوط جمع بين اتمام و قضا است.
شستشوى معده با دستگاه
سؤال: آيا شستشوى معده از طريق سُند معده، باعث باطل شدن روزه ى بيمار مى شود؟ (شستشوى معده با مايعات از طريق سُند انجام مى گيرد و دوباره، مايع وارد شده از طريق سند به بيرون كشيده مى شود)
پاسخ: باطل كننده است.
ابطال روزه با قرص
سؤال: بعضى از پزشكان خوردن قرص در ماه مبارك رمضان را به واسطه ى ضرورت هاى طبّى توصيه مى كنند، آيا روزه انسان چه حكمى دارد؟
پاسخ: روزه را باطل مى كند و در مورد ضرورت، كفّاره ندارد.
استفاده از اسپرى
سؤال: آيا استفاده از اسپرى، براى كسانى كه تنگى نفس دارند ـ با توجّه به اين كه استعمال اسپرى براى آن ها ضرورى است ـ در حال روزه جايز است؟
پاسخ: اگر به صورت گاز رقيق مى باشد، باطل كننده نيست و در غير اين صورت باطل كننده است.
قرص هاى جلوگيرى
سؤال: زنى براى اين كه روزه اش را بگيرد، قرص جلوگيرى از عادت ماهيانه مصرف كرده است. آيا روزه اش صحيح است؟
پاسخ: روزه اش صحيح است، گرچه اگر ضرر مرض آور داشته است، تكليفا مصرف آن جايز نبوده است.
اندوسكوپى
سؤال: آيا عكس بردارى از معده با اندوسكوپى، روزه را باطل مى كند؟
پاسخ: اندوسكوپى روزه را باطل مى كند، مانند فرو دادن شن و سنگ كه باطل كننده است، هر چند جنبه ى غذا بودن را هم ندارد.
استفاده از دارو در شب جهت قدرت روزه
سؤال: فردى در صورتى مى تواند روزه بگيرد كه در شب، از آمپول يا دواى خاصّى استفاده كند. آيا روزه گرفتن بر وى واجب است؟
پاسخ: اگر اين شخص براى به دست آوردن آمپول يا دوا، به ضرر سنگينى دچار مى شود، روزه بر او واجب نيست و اگر به حدّ ضرر سنگين نيست، به دست آوردن دارو بر او واجب است و قدرت بر سبب (دارو)، قدرت بر مسبّب (روزه) است.
استمرار مرض
سؤال: بيمارى در ماه مبارك رمضان روزه نگرفته است و به استمرار مرض تا رمضان بعدى يقين دارد وى در قبال روزه هايش چه تكليفى دارد؟
پاسخ: مى تواند پس از رمضان اوّل ـ رجاءً ـ كفّاره اش را بدهد، هر چند اگر در بين سال خوب شد، بايد روزه ها را قضا كند.
اختلاف نظر پزشكان در روزه گرفتن بيمار
سؤال: اگر دكترها در مورد روزه گرفتن بيمارى اختلاف نظر داشته باشند، وظيفه او چيست؟
پاسخ: به علم يا اطمينان رسيدن يا حصول خوف و ترس عقلايى از ضرر روزه، وظيفه ى خود مكلّف است؛ هر چند سببش نظر دكتر باشد.
ترديد پزشك در توصيه ى روزه يا ترك آن
سؤال: در برخى بيمارى ها (مثل نارسايى كليه) با اطمينان، مى توان به بيمار توصيه نمود كه روزه نگيرد. امّا در خيلى از موارد (به علّت شكّى كه در اصل بيمارى و يا چگونگى تأثير روزه بر آن وجود دارد يا به علّت عدم وجود تحقيقات و نتايج لازم در مورد اثرات روزه بر بسيارى بيمارى ها و به طور كلّى به علت عدم امكان تعيين نقش روزه بر بيمارى)، پزشك واقعا نمى داند روزه را به بيمار توصيه كند يا خير. در اين صورت وظيفه ى پزشك در توصيه يا عدم توصيه به روزه، چيست؟
پاسخ: به حسب ظاهر پزشك به منزله ى نايب از خود مريض است كه اگر خصوصيّات را بداند، يا بيمناك است يا نيست، ميزان خوف و ترس ضرر است و احوط اين است كه به خود مريض توصيفات را بگويد، اگر خودش خوف ضرر داشت، روزه نگيرد و اگر خوف ضرر نداشت، روزه بگيرد.
خونريزى دندان
سؤال: روزه دارى كه دندان هايش خونريزى داشته باشد و مجبور باشد آن ها را بشويد و در حين شستن، خون به گلويش برسد، روزه اش چه حكمى دارد؟
پاسخ: عمدا نبايد خون را در گلويش فرو ببرد.
درد معده
سؤال: سه روز اوّل ماه را روزه گرفتم، در بين روز ناراحتى معده پيدا كردم؛ لذا به تشخيص خود چند روز، روزه نگرفتم و بعد از مدتى دوباره گرفتم آيا روزه بر من واجب است؟
پاسخ: اگر بيمارى شما به گونه اى باشد كه بدانيد يا گمان كنيد روزه گرفتن براى شما ضرر دارد، نبايد روزه بگيريد و اگر روزه بگيريد، روزه شما صحيح نيست، و در صورت خوف ضرر در صورتى كه خوف شما عقلايى باشد، مى توانيد روزه تان را افطار كنيد.
ترس از روزه گرفتن به واسطه چشم درد
سؤال: چشم من ضعيف است و مى ترسم روزه برايم ضرر داشته باشد، تكليف من چيست؟
پاسخ: اگر خوف و ترس شما عقلايى باشد، مى توانيد روزه تان را افطار كنيد.
اظهار مريضى
سؤال: چند سال پيش در ماه رمضان خود را به مريضى زدم و در بيمارستان سرم به من تزريق كردند، تكليف روزه هاى من چيست؟
پاسخ: اگر خلاف واقع بوده است، حكم افطار عمدى را دارد.
وظيفه بيماران در قبال روزه
سؤال: به دستور پزشك از روزه گرفتن منع شده ام و اين باعث شده كه مشكل روحى پيدا كنم؛ چه كنم؟ و كفاره هر روزه چه قدر است؟
پاسخ: اگر با حال مرض روزه هم بگيريد باطل است فعلاً روزه نگيريد و پس از سالم شدن بايد قضا كنيد و مقصود اصلى بندگى است كه در اين جهت بايد معرفت تحصيل كرد و كفاره آن روزه ها هم، در صورت عدم قضا تا ماه رمضان آينده، يك مدّ طعام براى هر روز است.
گمان به ضرر و كشف خلاف
سؤال: اگر بيمارى كه گمان دارد روزه برايش ضرر دارد، با اين حال روزه بگيرد، ولى بعد از اتمام روزه متوجه شود كه روزه برايش ضرر نداشته است، حكم روزه ى اين شخص چيست؟
پاسخ: احتياط واجب در قضا است.
روزه ى تازه بالغ ها
سؤال: آيا دخترهاى 9 ساله امروزى ـ كه اكثرا توانايى روزه ندارند ـ بايد روزه بگيرند؟
پاسخ: بر پسر يا دخترى كه تازه بالغ شده اند و قدرت بر روزه گرفتن ندارند، روزه واجب نيست و كفاره هم ندارد؛ ولى قضا دارد.
بلوغ دختران و روزه گرفتن آن ها
سؤال: سنّ تكليف دختران از چند سالگى است، به خصوص در مورد روزه، مى توان جثه و توان را در نظر گرفت؟
پاسخ: خير، همان تمام شدن 9 سال قمرى ملاك است. اما در خصوص دخترانى كه تازه بالغ شده اند و قدرت بر روزه گرفتن ندارند، روزه واجب نيست و كفاره هم ندارد، ولى بعدا بايد قضاى آن روزه ها را به جا آورند.
نهى پدر از روزه گرفتن
سؤال: در كودكى به علت ضعيف بودن، پدرم اجازه روزه گرفتن نمى داد و نمى دانستم كه بايد قضا شود، حال نسبت به قضاى آن ها چه كار كنم؟
پاسخ: بايد قضاهاى آن را به جا آوريد و براى هر روزه، يك مد طعام به فقير، كفاره ى تأخير بدهيد.
روزه ى افراد معتاد
سؤال: اشخاصى كه معتاد به مواد مخدر ـ مثل ترياك ـ هستند، به طورى كه روزانه چند نوبت ترياك مى كشند، آيا مى توانند در ماه رمضان روزه بگيرند و در حدّ ضرورت از ترياك استفاده كنند؟
پاسخ: مثل سيگار كشيدن است كه اگر ترك آن عسر دارد، مثل فردى است كه ترك خوردن براى او مشقّت دارد و نمى تواند روزه بگيرد. ولى اگر قبل از ماه رمضان مى تواند اعتيادش را ترك كند يا عادتش را به شب تغيير دهد، احتياطا بايد اين كار را انجام دهد.
كسى كه نمى تواند قضاى روزه هاى خود را بگيرد
سؤال: كسى كه نمى تواند قضاى روزه هاى خود را بگيرد، تكليفش چيست؟
پاسخ: بايد صبر كند تا قدرت بر آن پيدا كند و اگر اصلاً قدرت حاصل نشد، بايد وصيّت كند كه بعد از موتش به جا آورند.
ناتوانى در مواقع روزه
سؤال: هنگامى كه روزه مى گيرم، به شدت سست و ضعيف مى شوم و نمى توانم كارهايى، مثل درس خواندن را انجام دهم، وظيفه ى من چيست؟
پاسخ: تا به حد خوف مريضى نرسد، بايد روزه بگيريد.
فوت مريض در ماه رمضان يا بعد از آن
سؤال: مريضى در ماه مبارك رمضان يا پس از آن، با اتصال و ادامه ى مرض مرده است. آيا روزه هايش قضا و كفّاره دارد؟
پاسخ: اگر در همان سال مرده است، قضا و كفاره ندارد.
