آیتالله مکارم شیرازی و آیت الله سبحانی به استفتائاتی پیرامون «روزه ماه رمضان در دوران شیوع کرونا» پاسخ گفتند که متن سؤال و پاسخ این مراجع تقلید شیعیان بدین شرح است:
آیت الله مکارم شیرازی : در صورتی که واقعاً روزه گرفتن خوف ضرر داشته باشد (آن هم بهتصدیق اطبای حاذق و متدین)، در این صورت میتوانند روزه نگیرند، البته مبادا اشخاص این موضوع را بهانهای برای روزهخواری قرار دهند.
آیتالله مکارم شیرازی و آیت الله سبحانی به استفتائاتی پیرامون «روزه ماه رمضان در دوران شیوع کرونا» پاسخ گفتند که متن سؤال و پاسخ این مراجع تقلید شیعیان بدین شرح است:
آیت الله مکارم شیرازی : در صورتی که واقعاً روزه گرفتن خوف ضرر داشته باشد (آن هم بهتصدیق اطبای حاذق و متدین)، در این صورت میتوانند روزه نگیرند، البته مبادا اشخاص این موضوع را بهانهای برای روزهخواری قرار دهند.
استفتاء:
با سلام و تقدیم ادب و احترام
در آستانه ماه مبارک رمضان و با توجه به شیوع ویروس کرونا، استدعا دارد حکم روزه در این ماه در خصوص موارد ذیل را بیان فرمایید:
اگر به تشخیص گروه بزرگی از پزشکان متخصص یا وزارت بهداشت، روزه موجب تشدید بیماری ناشی از ویروس کرونا شود؟
اگر به تشخیص گروه بزرگی از پزشکان متخصص یا وزارت بهداشت، روزه موجب افزایش احتمال ابتلا به بیماری کرونا و خوف زیان شود؟
اگر از نظر پزشکان و یا وزرات بهداشت، روزه موجب تشدید بیماری و یا افزایش احتمال گرفتن بیماری باشد، ولی فرد چنین باوری نداشته باشد، آیا میتواند از نظر پزشکان تمرد کند؟
اگر مکلفی به دلیل تشدید بیماری و یا خوف ابتلا به بیماری، روزه نگیرد، حکم روزههای نگرفته در این شرایط چیست؟
والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته
پاسخ آیت الله سبحانی:
بسمه تعالی
با تشکر از توجه آقایان به این مسئله، فعلاً نمیتوان تصمیم قطعی گرفت تا وضع در آینده روشنتر شود، احیاناً ممکن است برخی بخواهند این موضوع را بهانهای برای روزه خواری قرار دهند.
به گزارش شفقنا، متن استفتا و پاسخ کامل حضرت آیت الله العظمی سیستانی به شرح زیر است:
بسم الله الرحمن الرحیم
دفتر مرجع عالیقدر آقای سید علی سیستانی (دام ظله)
سلام علیکم
ماه مبارک رمضان در حالی نزدیک میشود که ویروس کرونا همچنان در مناطق مختلف جهان در حال انتشار است. برخی از پزشکان برای کاهش احتمال ابتلا به این ویروس خطرناک، نوشیدن آب را در فاصلههای نزدیک توصیه میکنند؛ زیرا کمبود آب موجب کاهش سیستم ایمنی و دفاعی بدن میشود، و در صورت رسیدن ویروس به گلوی خشک، شرایط مساعدی برای انتقال آن به دستگاه تنفسی فراهم میشود، در حالی که نوشیدن مکرر مایعات به انتقال ویروس به معده و از بین بردن آن کمک میکند.
آیا مطالب ذکرشده موجب میشود که امسال روزه ماه رمضان از مسلمانان ساقط شود؟
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
بسم الله الرحمن الرحیم
وجوب روزه ماه مبارک رمضان یک تکلیف فردی است، و هر کس شرایط وجوب روزه را دارا باشد با صرف نظر از وجوب یا عدم وجوب آن بر دیگران، موظف است روزه بگیرد.
بنابراین اگر مسلمانی وارد ماه رمضان آینده شود و ترس آن را داشته باشد که در صورت روزه گرفتن به بیماری کرونا مبتلا خواهد شد هرچند تمام اقدامات پیشگیرانه و احتیاطی را مراعات کند، نسبت به هر روز که چنین ترسی وجود داشته باشد وجوب روزه از او ساقط میگردد و بعدا باید قضا کند، ولی اگر بتواند با مراعات اقدامات احتیاطی احتمال ابتلا به بیماری را کاهش دهد تا آنجا که ازنظر عقلا دیگر چنین احتمالی مورد اعتنا نباشد، و لو به اینکه در خانه بماند و از اختلاط با دیگران در فاصله نزدیک پرهیز کند و از ماسک و دستکش استفاده کند و دستهایش را مکرراً ضدعفونی کند، و انجام این کارها او را در مشقت شدید و فوقالعاده قرار ندهد، در این صورت وجوب روزه از او ساقط نمیگردد.
و اما اینکه گفته شد برخی از پزشکان جهت جلوگیری از کاهش آب بدن و خشکی گلو، نوشیدن مکرر آب در فاصله زمانی نزدیک به هم را توصیه میکنند، چراکه عارض شدن این دو امر احتمال ابتلا به ویروس کرونا را افزایش میدهد؛ این مطلب ـ بر فرض صحت ـ مانع از وجوب روزه نمیشود، مگر برای کسی که پس از رسیدن این مطلب به او بر خود بترسد که اگر روزه بگیرد به این بیماری مبتلا خواهد شد و راهی برای کاهش احتمال ابتلا وجود نداشته باشد به طوری که [عنوان] ترس از بیماری بر او صدق نکند ـ هرچند با ماندن در خانه و به کارگیری سایر اقدامات احتیاطی یادشده ـ و اما افراد دیگر باید روزه بگیرند. و چه بسا ممکن است شخص روزهدار پیش از سحر با مصرف سبزیجات و میوههای سرشار از آب ـ مانند خیار و هندوانه ـ کاهش آب بدنِ ناشی از روزهداری را جبران کند؛ همچنان که میتواند با جویدن آدامسِ بدون شکر از خشک شدن گلو جلوگیری کند ـ البته به شرط اینکه ذرات آدامس پس از جدا شدن وارد حلق نشود ـ چراکه جویدن آدامس باعث افزایش ترشح بزاق دهان میشود و بلعیدن بزاق دهان در حال روزه بلامانع است.
بنابراین افرادی که میتوانند کار خود را در ماه رمضان رها کنند و در منزل باقی بمانند و از ابتلا به ویروس در امان باشند، وجوب روزه از آنان ساقط نمیشود؛ ولی افرادی که ـ بنا به هر دلیلی ـ نمیتوانند کار خود را رها کنند اگر به واسطه نخوردن آب در فاصلههای زمانی نزدیک در روز، ترس از ابتلا به کرونا داشته باشند و راه دیگری برای در امان بودن از آن نداشته باشند، روزه بر آنان واجب نیست، ولی با این وجود مجاز به روزه خواری درملأ عام هم نیستند. بدون شک روزه ماه رمضان یکی از مهم ترین فریضههای شرعی است و ترک آن بدون داشتن عذر واقعی جایز نیست، و هر شخص نسبت به وضعیت خود آگاه تر است که آیا عذر واقعی برای ترک روزه دارد یا خیر؟
خلاصه کلام اینکه وجوب روزه در ماه رمضان از کسی ساقط میشود که عذر شرعی داشته باشد، مانند بیمار و کسی که به خاطر نصیحت پزشک ـ مثلاً ـ بر خود بترسد که روزه گرفتن موجب ابتلایش به بیماری شود و اقدامات پیشگیرانه و احتیاطی که او را از ابتلا به بیماری ایمن سازند برایش میسّر نباشد، و در غیر این صورت باید این اقدامات را انجام دهد و مجاز به ترک روزه نیست.
والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته
پایگاه اطلاع رسانی هیات رزمندگان اسلام
