نقش على عليه السلام در وحدت جامعه
كسى را نمىتوان يافت كه چون امام على عليه السلام خواهان خير و صلاح امت بوده باشد؛ چرا كه او همواره بر آن بود تا مسير تاريخ را در بستر واقعى آن به جريان اندازد. اگر چه مردم در انتخاب و گزينش رهبرى راه خطايى را پيمودند، اين چيزى نبود كه امام را وادارد تا تصميم عجولانه بگيرد؛ زيرا امام به فراست، تبعات جانبى اين دگرگونى را دريافته بود . عامه مردم از وجود فرصت طلبان كاملا بى اطلاع بودند، از اين رو، هم در انتخاب خليفه و هم در روش عزل وى اشتباه كردند وشايد در موقعيت و جو آن چنانى، هر كسى جاى آنان مىبود همين تصميم را اتخاذ مىكرد؛ زيرا عثمان بارها پيمان بست و نقض پيمان كرد. عثمان به وضوح احساس مىكرد كه على عليه السلام خير و صلاح وى را مىخواهد؛ جز اين كه اوضاعى كه بر خليفه حاكم بود، مانع مىشد روابط آن دو گرم و دوستانه باشد.
ابن قتيبه مىگويد: «روزى عثمان به على عليه السلام گفت: اى ابو الحسن، نمىدانم طالب مرگت هستم، يا زندگى تو را خواهانم. به خدا! اگر بميرى نمىخواهم بعد از تو براى ديگران بمانم، زيرا كسى را چون تو نخواهم يافت» (1) .
جرج جرداق مىگويد: «در جريان حصر سراى عثمان، فرزندان على عليه السلام حسن وحسين عليهم السلام به دفاع از وى پرداختند؛ اين در حالى بود كه بنى اميه پنهانى از وى گريختند و در شام به معاويه پيوستند.» (2) مسعودى مىگويد: «علاوه بر فرزندان، كسان خود را نيز فرستاد. (3) »مؤلف الفخرى مىگويد: «على عليه السلام در رديف مدافعان و ياران عثمان بود و عثمان براى دفع مردم از او كمك مىخواست واو نيز به دفع آنان قيام كرد. عاقبت چون عثمان را محاصره نمودند على عليه السلام فرزند خود حسن عليه السلام را به يارى او فرستاد كه او جهت دفاع از عثمان سخت كوشيد، چندان كه عثمان او را قسم داد كه از دفاع دست بردارد.» (4)
طبرى و اين قتيبه آوردهاند: «چون عثمان در محاصره مخالفين بود، شورشيان آب را بر وى بستند و كسى جرأت نمىكرد كه به آنان آب برساند، تا اين كه عثمان از پشت بام خانهاش از على عليه السلام خواست تا به خانهاش آب برساند كه على عليه السلام هم چند مشك آب برايش فرستاد.» (5)
پىنوشتها:
.1 الامامة و السياسة، ج 1، ص .36
.2 على صداى عدالت انسانى، ج 1، ص 218 ـ 219؛ نهاية الارب، ج5، صفحه 80
.3 مروج الذهب، ج 1، ص 701 ـ .702
.4 الامامة و السياسة، ج 1، ص 42؛ نهاية الارب، ج 5، ص 74، به نقل از: تاريخ سياسى اسلام، ج 1، ص .300
.5 الامامة و السياسة، ج 1، ص 40؛ تاريخ طبرى، ج 3، (حوادث سال 35) نهاية الارب، ج 5، ص 74
تاريخ ولايت در نيم قرن اول صفحه .112
استاد حسين ذاكر خطير.
