سلام برخورد حضرت علي عليه السلام با منافقين جكونه بود؟
پاسخ: با سلام. امام على عليه السلام در دوران خلافتش با دو دسته عالمان منافق و سياستمداران دورو روبرو بود و هر دو دسته را افشا كرد و از مردم خواست كه آنان را بشناسند و همان گونه كه قرآن از مسلمانان خواسته، با آنان دوستى نورزند (1) ؛ آنان را دشمن قطعى و حتمى خود بدانند (2) ؛ همواره از آنان مانند شىء نجس و پليد، اعراض و اجتناب كنند (3) و با امر به معروف و نهى از منكر، بينى منافقان را به خاك بمالند (4) . خطبه بلند حضرت در نهج البلاغه در بيان ويژگى هاى منافقان، شامل چنين تحذير و هشدارى است (5) ، و تمثيل منافق به درخت «حنظل» براى شناساندن منافق و ويژگى هاى او به مردم است: «مثل منافق، مانند درخت حنظل است كه برگهايش سرسبز ولى طعم آن تلخ است . (6) » در سخنى جامعه شناسانه ، وجود منافقان عالم نما را گوشزد مى كند و مى فرمايد : شما در عصرى هستيد كه گوينده به حق، اندك و زبان به راستى ناگشاده و ملازم حق خوار است . اهل آن همگى سازشكار و جوانشان تندخو و پيرشان گنهكار و عالمشان منافق و نزديكشان ، بيرون رونده اند. كهتر ايشان ، مهترشان را بزرگ نمى دارد و توانگرشان از فقيرشان دستگيرى نمى كند . (7) ».
از نظر تاريخى مى توان مصداقهايى همچون ابوموسى اشعرى و عبدالله بن عمر را در نظر آورد و برخورد منافقانه ابن عمر را در بيعت نكردن و خيانت ابوموسى اشعرى را در يارى نرساندن به امام در جنگ جمل به ياد آورد (8) امام در نامه اش به محمد بن ابى بكر، هنگامى كه او را به جانب مصر روانه مى كند، از همين منافقان برحذرش مى دارد و آن را بر هشدار پيامبر مبتنى مى كند كه فرمود: «من بر امتم از مؤمن و مشرك نمى ترسم؛ چه، مؤمن را خداوند با ايمانش باز مى دارد و مشرك را خدا به سبب شركش قلع و قمع مى كند . بلكه من از آن كه در درون منافق و به زبان عالم مى نمايد، مى ترسم . آنچه [نيكو] مى دانيد، مى گويد و آنچه منكر مى دانيد ، مى كند. (9) » امام همچنين در وصيتش به كميل كه افزون بر كمالات اخلاقى و عرفانى، مدتى ولايت « هيت » را در شمال غربى انبار به عهده داشت (10) ، فرمان مى دهد از منافقان بپرهيزد و با خائنان مصاحبت نكند (11) نيز به فردى از شيعيانش مى فرمايد : «بكوش تا زير بار احسان منافقى نروى. (12) »
1. فلا تتخذوا منهم أولياء. (سوره نساء ، آيه 89 و 140)
2. هم العدو فاحذرهم. (سوره منافقون، آيه 4)
3. فأعرضوا عنهم ، إنهم رجس. (سوره توبه، آيه 95)
4. خصال، ص 232، ح .74
5. احذركم أهل النفاق فإنهم الضالون المضلون. (نهج البلاغه، خطبه 194)
6. غرر الحكم، حديث . 9878
7. غرر الحكم، حديث 3857؛ نهج البلاغه، خطبه .230
8. طبرانى، معجم كبير، ج 19، ص 388، ح 910؛ كافى، ج 1، ص 397، ح . 1
9. نهج البلاغه ، نامه . 27
10. موسوعة الامام على فى الكتاب و السنة و التاريخ، ج 12، ص .272
11. بحار الانوار، ج 77، ص 271 ،ح 1 و ج 78، ص 9، ح .16
12. بحار الانوار، ج 75، ص 384، ح .7
