ورود کاربران

خوش آمدید! لطفا وارد حساب خود شوید

رمز عبور را فراموش کرده‌اید؟
حساب کاربری ندارید؟

فراموشی رمز عبور

نام کاربری یا ایمیل خود را وارد کنید

یا

ثبت نام کاربران

در چند ثانیه حساب کاربری خود را بسازید

قبلا ثبت نام کرده‌اید؟

نظرات کاربران

دیدگاه خود را با ما در میان بگذارید

صفحه نخست

ايميل ما

آرشیو مطالب

لينك آر اس اس

عناوین مطالب وبلاگ

پروفایل مدیر وبلاگ

طراح قالب

:: صفحه نخست
::
ايميل ما
::
آرشیو مطالب
::
پروفایل مدیر وبلاگ
::
لينك آر اس اس
::
عناوین مطالب وبلاگ
::
طراح قالب

:: فیلم های سینمایی ایرانی
:: بهترین فیلم های سینمایی
:: طلاق چرا ؟
:: دین گریزی چرا ؟
:: کار تون های بسیار زیبا
:: گناه شناسی
:: رذایل ودرمان آن
:: حدیث گرافی مذهبی
:: پروفایل استوری
:: پروفایل آیه گرافی
:: بازی وسرگرمی
:: منبر های کوتاه وشنیدنی
:: جوانانان حتما بخوانند!!!!!
:: ویژه نامه محرم
:: فایل های ویژه (صوتی وتصویری)
:: نوجوانان وجوانان
:: کودکان
:: اثبات خدا برای
:: کودکان
:: انتخابات
:: از عالم پس از مرگ چه خبر
:: دفاع از حریم ولایت
:: حکایت خوبان
:: جهان سیاست
:: پاورپوینت عقاید
:: پاور پوینت مذهبی
:: پاورپوینت قرآنی
:: بااندکی تامل
:: مناجات
:: سئوالات ویژه
:: نامه خدا به بنده
:: ضیافت نور
:: تا آسمان
:: جهنم
:: بهشت
:: فضای مجازی
:: احکام
:: نماز
:: تربیتی
:: علمی
:: مذهبی
:: اعتقادی
:: دینی
:: تاریخی
:: قرآنی
:: تاریخی
:: مذهبی
:: دینی
:: اعتقادی
:: مطالب جالب وخواندنی
:: قرآنی
:: مدعیان دروغین
:: عبرت ها
:: نرم افزار
:: فلسفه احکام
:: تفسیر قرآن کریم
:: چنگ نرم
:: منبر مجازی
:: مجموعه تصویر های نمایشگاهی
:: تصویر نوشته های قرآنی
:: مجموعه تصویر ها
:: آیا می دانید!!!
:: نوحه صوتی تصویری
:: روضه
:: مداحی
:: متن نوحه
:: اخلاق وعرفان
:: جامعه امروز
:: ویدئو های آموزنده
:: قرآن
:: دبستانی ها
:: منبرها
:: گناه شناسی
:: سخنرانی مکتوب
:: اشعار
:: مهارت های زندگی
:: ولایت فقیه
:: دانستنیهای حقوقی
:: طب امام صادق (ع)
:: اسرار حسن عاقبت و سوء عاقبت
:: ضرب المثل های مخرب
:: ضرب المثل های غلط
:: سخنرانی صوتی تصویری
:: متن سخنرانی
:: کتابخانه
:: ویزه بسیج
:: پاور پوینت
:: خداشناسی
:: داستان ضرب المثل ها
:: ضرب المثل ها
:: اخلاقی
:: طعم خوب بندگی
:: زنا شویی
:: داروخانه معنوی
:: احکام دینی
:: معارف قرآن
:: ذکر مبارک
:: درسهایی از قرآن
:: معنویت
:: بصیرت
:: موازین
:: موعظه خوبان
:: جملات تکان دهنده
:: جملات زیبا وتامل بر انگیز
:: حجاب رمز پیروزی
:: عترت
:: منبر ووعظ
:: هشدار
:: خنده های حلال
:: شبهات
:: همگام با ولایت
:: خانواده
:: ناگفته هایی از حقایق عاشورا
:: شگفتی های آفرینش
:: عجایب خلقت
:: فرجام شناسی
:: اعجاز قرآن
:: مشاعره
:: موسیقی
:: ازدواج
:: مأموریت های امور تربیتی
:: امور تربیتی و عملکرد آن
:: نهال امور تربیتی
:: همگام با مربیان
:: مربیان ببینند
:: معرفت شناسی
:: ویژه نامه محرم94
:: امام خامنه ای امام عشق
:: نماز
:: خط قرمز های قرآنی
:: معلومات قرآنی
:: دریچه ای به سوی مذهب
:: پند های نهج البلاغه
:: حکایت ها وحکمت ها
:: آموزشی
:: ویژه جوانان ونوجوانان
:: امام شناسی
:: میوه وخواص دارویی انها
:: اشعار مناسبتی
:: مهدویت (عج)
:: آرامش در زندگی
:: روانشناسی وفرآن
:: شیعه شناسی
:: ناگفته های زندگی
:: پیام های وحی آسمانی
:: تلاوت های درخواستی
:: lماه ضیافت خدا
:: گونان گون
:: دفاع مقدس
:: لحظه ای تامل
:: انسان از نگاه قرآن
:: گیا هان دارویی
:: پزشکی
:: پرسش وپاسخ
:: داستانها
:: معما
:: دانستنی ها
:: تربیتی
:: ویژه نامه ها
:: اعقاید شناسی
:: انقلاب اسلامی
:: قرآن شناسی
:: ویژه نامه محرم حسینی
:: استفتائات
:: پیامک ها
:: پیا مک های قرآنی
:: بانک احادیث



نويسندگان :
:: اکبر احمدی

آمار بازديد :

:: تعداد بازديدها: 168891
:: کاربر: Admin







پيام مديريت وبلاگ : با سلام خدمت شما بازديدكننده گرامي ، به وبلاگ من خوش آمديد .لطفا براي هرچه بهتر شدن مطالب اين وبلاگ ، ما را از نظرات و پيشنهادات خود آگاه سازيد و به ما در بهتر شدن كيفيت مطالب وبلاگ کمک کنید .


بررسی تاریخچة زندگانی ام البنین ( س ) در تاریخ اسلام





 
چکیده :

نگاهی کوتاه به زندگانی و حیات تاریخی ام البنین و روشن ساختن نسبی ، برخی از ابهامات دوران حیات این شیر زن تاریخ اسلام ، از اهداف مهم این تحقیق خواهد بود .


ام البنین در قبیلة کلاب که افراد آن به لحاظ شجاعت و دلاوری در میان اقوام عرب ـ به خصوص عرب جاهلی ـ زبانزد و شهره بودند ، زاده شد و به عنوان یکی از همسران علی (ع) ، به ازدواج ایشان درآمد و پس از شهادت همسر خویش تا پایان حیاتش با احدی ازدواج نکرده و تنها به سر برد .

وی با اینکه در صحنه کربلا شرکت نداشت ، ولی با رضایت کامل چهار پسر رشید خود را به قربانگاه کربلا روانه ساخت و پس از پایان یافتن حادثه کربلا ، با سرودن مرثیات سوزناک خود در رثای فرزندان شهیدش ، به بیان گوشه ای از جنایات بنی امیه و مظلومیت اهل بیت برای اهل مدینه پرداخت.



نگارنده با استناد به منابع موجود، در این مقاله ، سعی در برجسته ساختن نقش او در تاریخ زندگانی خود دارد .



 
مقدمه :

هنگام مطالعه تاریخ اسلام و حوادث مربوط به آن- بخصوص در باب شخصیت شناسی اسلامی - با اسامی اشخاصی مواجه می شویم که در زمان حیات آنها و حتی چندین دهه و شاید سده پس از وفاتشان ، کمتر ذکری از آنها در نقل قول ها ، کتب و منابع راویان و نویسندگان آمده است .

در میان چنین شخصیتهایی ، می توان از ام البنین کلابیه نام برد.

وی اگر چه در دسته بندی شخصیتهای اسلامی – مذهبی ، در ردیف زنان صدر اسلام به حساب آمده و از جمله بانوان شریفه، کریمه، مؤمنه و حتی در زمره ی « ریاحین الشریعه »* و همچنین از جمله زنان جلیله و مشهوره ی امیرالمؤمنین علی ( ع ) بحساب می آید .

مهم تر از اینها به لحاظ اصالت نسبی نیز اجداد و نیاکان وی ، از جمله افراد شجاع ، با اصالت و بسیار محترم بوده که دارای جایگاه و منزلت مهمی در میان دیگر افراد دوران جاهلیت و حتی بعد از آن به لحاظ سیاسی و نظامی بوده اند ؛ بگونه ای که برخی از افراد خاندان او ، از مشاهیر و چهره های بنام در روزگار خود بوده اند که معرفی یکایک آنها نیازمند بررسی و تحقیقی جداگانه است که زمان و درنگ بیشتری را در این زمینه می طلبد .

 
قبل از پرداختن به موضوعات اصلی این مقاله ، متأسفانه باید به این نکته اعتراف و به آن اذعان نمود که تاریخ ، مطالبِ اندکی ، در باب شناساندن کامل و آشکار ساختن شخصیت ممتاز او برای نسل امروز در خود دارد .

در این وجیزه کوتاه و مختصر در نظر است تا ضمن اشاراتی کوتاه به برخی از منابع مهم در زمینه این تحقیق و بررسی گذرایی از مطالب نوشته شده در این رابطه ، دورنمایی هم از زندگانی و حیات این بانوی شریفه را – تا آنجا که در توان این مقال می باشد – بیان نموده و سپس با پرداختن به جریان ادواری حیات وی تا حد امکان ، زوایای ابهام آمیز و تاریک هر مرحله را روشن نمود .


 
اطلاعاتی در باب منابع :

عمده مطالبی که در رابطه با شناخت چهره ای از تاریخ زندگانی ام البنین در منابع مختلف آمده است ، عمدتاً بر چند دسته و شامل متون و کتب تاریخی ، مذهبی ، انساب ، طبقات و کتب مقاتل می باشد که در اینجا اشاره ای کوتاه به میزان مطالب هر دسته از کتب مورد استفاده درباره این شخصیت خواهد شد .

همچنین در ابتدای این مبحث بایستی ، خاطر نشان کرد که پرداختن جداگانه به مطالب جزئی تر هر یک از کتب معرفی شده ، از حوصله این گفتار بیرون و ظرفیت و توان بالاتری ، در حدود مقاله ای جداگانه را می طلبد .

الف ) کتب تاریخی : در میان این دسته بندی های کلی ، منابع تاریخی قرون سوم و چهارم هجری حائز اهمیت تر و دارای جایگاه ویژه ای در میان کتب دیگر دوره های تاریخی می باشند . باید گفت : مطالب دیگر کتب در بیشتر موارد ، در واقع برداشت مستقیم یا غیر مستقیم از مطالب همین کتب تاریخی می باشد ( اگر چه مطالب تواریخ دیگر دوره ها ، همچون : الکامل ابن اثیر ، ناسخ التواریخ ، شرح نهج البلاغه و … نیز نباید نادیده گرفته شود ) ؛ با عین حال مطالب اکثر آنها با وجود غنا و محتوا ، اندک و مختصر می باشد .

در میان این دسته می توان ، به تواریخ معتبر و دست اولی همچون :
تاریخ طبری ،
یعقوبی ،
اخبارالطوال ،
الفتوح ،
مروج الذهب و … ،
و در میان کتب متأخرتر نیز می توان : به کتابهای تاریخی دیگری همچون :
ساحل خونین یا ترجمه اللهوف ابن طاوس ،
تاریخ کامل ،
ناسخ التواریخ و …اشاره نمود .



 
ب ) طبقات ، انساب و اعلام :

در این دسته بندی از همه شاخص تر ، کتاب ارزشمند ابن سعد کاتب تحت عنوان « طبقات الکبری » می باشد .

وی در جلدسوم کتاب خود و در ادامة مطالب پرداختی خود که راجع به قیام امام حسین (ع) و شناسنامة شهدای کربلا می باشد ، از نسب ام البنین سخن به میان آورده است .
[i]

درمیان کتب اعلام و نسب شناسی نیز میتوان به عمده الطالب فی انساب آل ابیطالب و کتب تحقیقی دیگری همچون اعلام النساء و اعیان الشیعه اشاره کرد .
 
 
 
ج ) کتب مقاتل :

مطالب اصلی این گونه منابع راجع به شخصیت ام البنین ، در ذیل اشارات نویسنده به اسامی شهدای کربلا و در کل شهدای آل ابیطالب می باشد که از میان کتب مقتل ، مطالب کتاب ابوحمزه اصفهانی ، تحت عنوان مقاتل الطالبین ، راجع به شخصیت ام البنین در مقایسه با کتب مقاتل دیگر ، نسبتاً بیشتر و مهمتر است .
[ii] در کتاب مقتل نیز روایاتی از ائمه هدی ، در فضیلت و تکریم ام البنین و فرزند وی عباس ، آمده است .[iii]

د ) کتب مذهبی و روضات :

مطالب درج شده در این کتب تا حد بسیار زیادی ، برگرفته از همان مطالب کتب قدیمه می باشد ؛ با این تفاوت که مطالب پرداختی در برخی از نوشته ها (بخصوص در کتب روضه و مصیبت ) تا حدی دیدگاه عاطفی تر و احساسی گونه به خود می گیرد و از جمله این کتب ،
می توان به اللهوف ابن طاوس ( که در این تحقیق ، از ترجمه آن به نام ساحل خونین استفاده شده است ) ،
بحارالانوار مجلسی ،
منتهی الامال
و نفس المهموم شیخ عباس قمی در دوره متأخرتر اشاره کرد .
[iv]




 
غیر از کتبی که دردسته بندی بالا به آن اشاره شد ، از کتب دیگری نیز در فراهم آوردن این تحقیق استفاده شده که ذکر آنها چندان خالی از لطف نیست ؛ کتبی همچون :

تنقیح المقال مامقانی ،
خیرات الحسان اعتمادالسلطنه ،
ریاحین الشریعه محلاتی ،
حماسه حسینی شهید مطهری و … .

پس از بررسی و تحقیق مختصر در مورد مبحث فوق ، اینک به تشریح و تحلیل موضوع اصلی مقاله پرداخته می گردد .




شخصیتهای همنام تاریخی :

به هنگام بررسی شخصیتی و تحلیل دوران حیات ام البنین ، به اسامی مشابهی برخورد می نمائیم .

در اینجا لازم است تا قبل از پرداختن به موضوع اصلی مقاله ، مرور مختصری بر اسامی همنام وی داشته باشیم تا در مطالعات تاریخی ، دچار خبط شخصیتی نشویم . مشهورترین زنانی که در تاریخ صدر اسلام بدین نام ( ام البنین ) مشهور بوده اند ، اینها هستند:

ام البنین : نام یا لقب یکی از کنیزان محترمه حضرت امام موسی کاظم (ع) بود که لقب مادر حضرت رضا (ع) نیز بوده است .[v]

ام البنین : یکی از زنان بنام و مشهور خاندان بنی امیه که دختر عبدالعزیز بن مروان و خواهر عمر بن عبدالعزیز ( خلیفه نیک نام اموی ) و همسر ولید بن عبدالملک ( یکی دیگر از خلفای قدرتمند اموی ) بوده است .[vi]

ام البنین : از جمله زنان مشهور تاریخ عرب و دختر عمرو یا ربیعه بن عمرو بن عامر و همسر مالک بن جعفر بن کلاب بوده است .[vii]



 
ام البنین : این زن نیز همسر عقیل بن ابیطالب ، برادر علی (ع) و مادر جعفر بن عقیل بوده است .[viii]

ام البنین : نام یکی دیگر از زنان تاریخ اسلام که به این نام مشهور بوده ، همسر عثمان ( خلیفه سوم ) بوده است . تاریخ نویسان نوشته اند که این زن ، دختر عیینه بن حصن فزاری بوده است .[ix]


برخلاف تمامی اسامی یا القابی که به نام ام البنین ذکر گردید ، مشهورتر از همه در تاریخ اسلام و بخصوص تاریخ تشیع ، همین شخصیت مورد بحث این مقاله ( یعنی فاطمه ام البنین کلابیه ) بوده است .


 
اصل و نسب ، اسامی و القاب :

در مورد اصل و نسب ام البنین ، تاریخ نویسان و عالمان علم انساب ، اندک اختلافی به لحاظ آرا و نظریات دارند .مورد اختلف آنها ، بیشتر از همه مربوط به نام دقیق پدر او و همچنین اسامی برخی از نیاکان وی بوده است .

در بعضی از این منابع ، نام پدرش « حرام »[x] و در پاره ای دیگر « حزام » ذکر شده است .[xi] *


به لحاظ اصالت نسبی ، تاریخ نویسان و عالمان علم انساب شجره نامه خاندان وی را با اختلاف چنین نگاشته اند : حزام ( حرام یا حزام ) بن خالد بن جعفر بن ربیعه بن عامر معروف به وحید بن کلاب بن عامر بن صعصعه بن معویه بن بکر بن هوازن الکلابی . (۱۲)

ام البنین از هم قبیله های شمر بن ذی الجوشن و خاندان او بشمار می آمد و به خاطر انتساب این دو با یکدیگر بود که در صحنه کربلا ، شمر *برای نجات جان فرزندان ام البنین که به تعبیر خود او ، از خواهرزادگان او بودند ، (۱۳) از جانب عبیدالله بن زیاد امان نامه گرفته بود ؛ ولی این کار شمر با بی تفاوتی از سوی فرزندان ام البنین ـ بخصوص عباس (ع) ـ مواجه گردید .(۱۴)

برخی از تواریخ نام مادر او را « ثمامه » (۱۵) و بعضی دیگر « لیلی » نوشته اند (۱۶) . جده مادری او نیز « عمره » ـ دختر طفیل بن مالک ـ بوده است (۱۷) .


 
درباره این نکته که نام اصلی وی در ابتدا چه بوده و این که آیا نام او از زمان تولد ام البنین بوده ، یا این اسم کنیه وی بوده که بعدها به وی داده شده است ، در منابع کهن مطالعه شده خبری در این رابطه موجود نمی باشد .

برخی از منابع نام اصلی وی را « فاطمه » (۱۸) و در منبع دیگری « وایسی » (۱۹) و کنیه اش را ام البنین نگاشته اند . البته اسامی دیگری که در تاریخ ذکر شده را جزء القاب این بانو محسوب داشته اند .

در عین حال شهید مطهری نام اصلی او را از اوان تولد ، ام البنین نوشته و به گفته خود او ، در منبعی مطالعه نموده که ام البنین نام اصلی او بوده است که از ابتدای تولد ، بواسطه همنام بودن با یکی از جده های خودش ، به او داده بوده اند . در ادامه همین مطالب مطهری معتقد است که ایشان با بدنیا آوردن چهار پسر رشید ، به معنای واقعی ام البنین گردید (۲۰) .


از معنای یکی از مرثیاتی که بدو نسبت داده شده است ، برمی آید که ام البنین یکی از کنیه های وی بوده است که به خاطر داشتن فرزندان پسر، از طرف زنان مدینه به او داده شده بوده است ؛ چرا که وی پس از شهادت پسرانش در حادثه کربلا در قالب این مرثیه ، از زنان مدینه می خواهد که از این به بعد وی را ام البنین خطاب نکنند [ ر . ک به آینده ] .

گرچه در معنای لفظی ، ام البنین یعنی مادر پسران ؛ اما در لغت عرب این نام کنایه از زمینی است که گل آدم (ع) از آن سرشته شد . همچنین بیرقی را گویند که دستجات عساکر در پیش صفوف خود در هنگام حرکت دارند . « عبدالرئوف المناوی » در کتاب کوچک خود بنام «عماد البلاغه » ، این دو معنی را ذکر کرده است . به عنوان مثال در بیت زیر ، ام البنین به معنی بیرق به کار رفته است :

بأم البنین مرجعهم إلیها و ما ولدت و ما حملت جنیناً (۲۱)

در تاریخ یکی دیگر از القاب وی « ام العباس » ذکر شده است (۲۲) و بخاطر این بوده که نام مهترین پسر او ، عباس (ع) بوده است .


 





 
چکیده :

نگاهی کوتاه به زندگانی و حیات تاریخی ام البنین و روشن ساختن نسبی ، برخی از ابهامات دوران حیات این شیر زن تاریخ اسلام ، از اهداف مهم این تحقیق خواهد بود .


ام البنین در قبیلة کلاب که افراد آن به لحاظ شجاعت و دلاوری در میان اقوام عرب ـ به خصوص عرب جاهلی ـ زبانزد و شهره بودند ، زاده شد و به عنوان یکی از همسران علی (ع) ، به ازدواج ایشان درآمد و پس از شهادت همسر خویش تا پایان حیاتش با احدی ازدواج نکرده و تنها به سر برد .

وی با اینکه در صحنه کربلا شرکت نداشت ، ولی با رضایت کامل چهار پسر رشید خود را به قربانگاه کربلا روانه ساخت و پس از پایان یافتن حادثه کربلا ، با سرودن مرثیات سوزناک خود در رثای فرزندان شهیدش ، به بیان گوشه ای از جنایات بنی امیه و مظلومیت اهل بیت برای اهل مدینه پرداخت.



نگارنده با استناد به منابع موجود، در این مقاله ، سعی در برجسته ساختن نقش او در تاریخ زندگانی خود دارد .



 
مقدمه :

هنگام مطالعه تاریخ اسلام و حوادث مربوط به آن- بخصوص در باب شخصیت شناسی اسلامی - با اسامی اشخاصی مواجه می شویم که در زمان حیات آنها و حتی چندین دهه و شاید سده پس از وفاتشان ، کمتر ذکری از آنها در نقل قول ها ، کتب و منابع راویان و نویسندگان آمده است .

در میان چنین شخصیتهایی ، می توان از ام البنین کلابیه نام برد.

وی اگر چه در دسته بندی شخصیتهای اسلامی – مذهبی ، در ردیف زنان صدر اسلام به حساب آمده و از جمله بانوان شریفه، کریمه، مؤمنه و حتی در زمره ی « ریاحین الشریعه »* و همچنین از جمله زنان جلیله و مشهوره ی امیرالمؤمنین علی ( ع ) بحساب می آید .

مهم تر از اینها به لحاظ اصالت نسبی نیز اجداد و نیاکان وی ، از جمله افراد شجاع ، با اصالت و بسیار محترم بوده که دارای جایگاه و منزلت مهمی در میان دیگر افراد دوران جاهلیت و حتی بعد از آن به لحاظ سیاسی و نظامی بوده اند ؛ بگونه ای که برخی از افراد خاندان او ، از مشاهیر و چهره های بنام در روزگار خود بوده اند که معرفی یکایک آنها نیازمند بررسی و تحقیقی جداگانه است که زمان و درنگ بیشتری را در این زمینه می طلبد .

 
قبل از پرداختن به موضوعات اصلی این مقاله ، متأسفانه باید به این نکته اعتراف و به آن اذعان نمود که تاریخ ، مطالبِ اندکی ، در باب شناساندن کامل و آشکار ساختن شخصیت ممتاز او برای نسل امروز در خود دارد .

در این وجیزه کوتاه و مختصر در نظر است تا ضمن اشاراتی کوتاه به برخی از منابع مهم در زمینه این تحقیق و بررسی گذرایی از مطالب نوشته شده در این رابطه ، دورنمایی هم از زندگانی و حیات این بانوی شریفه را – تا آنجا که در توان این مقال می باشد – بیان نموده و سپس با پرداختن به جریان ادواری حیات وی تا حد امکان ، زوایای ابهام آمیز و تاریک هر مرحله را روشن نمود .


 
اطلاعاتی در باب منابع :

عمده مطالبی که در رابطه با شناخت چهره ای از تاریخ زندگانی ام البنین در منابع مختلف آمده است ، عمدتاً بر چند دسته و شامل متون و کتب تاریخی ، مذهبی ، انساب ، طبقات و کتب مقاتل می باشد که در اینجا اشاره ای کوتاه به میزان مطالب هر دسته از کتب مورد استفاده درباره این شخصیت خواهد شد .

همچنین در ابتدای این مبحث بایستی ، خاطر نشان کرد که پرداختن جداگانه به مطالب جزئی تر هر یک از کتب معرفی شده ، از حوصله این گفتار بیرون و ظرفیت و توان بالاتری ، در حدود مقاله ای جداگانه را می طلبد .

الف ) کتب تاریخی : در میان این دسته بندی های کلی ، منابع تاریخی قرون سوم و چهارم هجری حائز اهمیت تر و دارای جایگاه ویژه ای در میان کتب دیگر دوره های تاریخی می باشند . باید گفت : مطالب دیگر کتب در بیشتر موارد ، در واقع برداشت مستقیم یا غیر مستقیم از مطالب همین کتب تاریخی می باشد ( اگر چه مطالب تواریخ دیگر دوره ها ، همچون : الکامل ابن اثیر ، ناسخ التواریخ ، شرح نهج البلاغه و … نیز نباید نادیده گرفته شود ) ؛ با عین حال مطالب اکثر آنها با وجود غنا و محتوا ، اندک و مختصر می باشد .

در میان این دسته می توان ، به تواریخ معتبر و دست اولی همچون :
تاریخ طبری ،
یعقوبی ،
اخبارالطوال ،
الفتوح ،
مروج الذهب و … ،
و در میان کتب متأخرتر نیز می توان : به کتابهای تاریخی دیگری همچون :
ساحل خونین یا ترجمه اللهوف ابن طاوس ،
تاریخ کامل ،
ناسخ التواریخ و …اشاره نمود .



 
ب ) طبقات ، انساب و اعلام :

در این دسته بندی از همه شاخص تر ، کتاب ارزشمند ابن سعد کاتب تحت عنوان « طبقات الکبری » می باشد .

وی در جلدسوم کتاب خود و در ادامة مطالب پرداختی خود که راجع به قیام امام حسین (ع) و شناسنامة شهدای کربلا می باشد ، از نسب ام البنین سخن به میان آورده است .
[i]

درمیان کتب اعلام و نسب شناسی نیز میتوان به عمده الطالب فی انساب آل ابیطالب و کتب تحقیقی دیگری همچون اعلام النساء و اعیان الشیعه اشاره کرد .
 
 
 
ج ) کتب مقاتل :

مطالب اصلی این گونه منابع راجع به شخصیت ام البنین ، در ذیل اشارات نویسنده به اسامی شهدای کربلا و در کل شهدای آل ابیطالب می باشد که از میان کتب مقتل ، مطالب کتاب ابوحمزه اصفهانی ، تحت عنوان مقاتل الطالبین ، راجع به شخصیت ام البنین در مقایسه با کتب مقاتل دیگر ، نسبتاً بیشتر و مهمتر است .
[ii] در کتاب مقتل نیز روایاتی از ائمه هدی ، در فضیلت و تکریم ام البنین و فرزند وی عباس ، آمده است .[iii]

د ) کتب مذهبی و روضات :

مطالب درج شده در این کتب تا حد بسیار زیادی ، برگرفته از همان مطالب کتب قدیمه می باشد ؛ با این تفاوت که مطالب پرداختی در برخی از نوشته ها (بخصوص در کتب روضه و مصیبت ) تا حدی دیدگاه عاطفی تر و احساسی گونه به خود می گیرد و از جمله این کتب ،
می توان به اللهوف ابن طاوس ( که در این تحقیق ، از ترجمه آن به نام ساحل خونین استفاده شده است ) ،
بحارالانوار مجلسی ،
منتهی الامال
و نفس المهموم شیخ عباس قمی در دوره متأخرتر اشاره کرد .
[iv]




 
غیر از کتبی که دردسته بندی بالا به آن اشاره شد ، از کتب دیگری نیز در فراهم آوردن این تحقیق استفاده شده که ذکر آنها چندان خالی از لطف نیست ؛ کتبی همچون :

تنقیح المقال مامقانی ،
خیرات الحسان اعتمادالسلطنه ،
ریاحین الشریعه محلاتی ،
حماسه حسینی شهید مطهری و … .

پس از بررسی و تحقیق مختصر در مورد مبحث فوق ، اینک به تشریح و تحلیل موضوع اصلی مقاله پرداخته می گردد .




شخصیتهای همنام تاریخی :

به هنگام بررسی شخصیتی و تحلیل دوران حیات ام البنین ، به اسامی مشابهی برخورد می نمائیم .

در اینجا لازم است تا قبل از پرداختن به موضوع اصلی مقاله ، مرور مختصری بر اسامی همنام وی داشته باشیم تا در مطالعات تاریخی ، دچار خبط شخصیتی نشویم . مشهورترین زنانی که در تاریخ صدر اسلام بدین نام ( ام البنین ) مشهور بوده اند ، اینها هستند:

ام البنین : نام یا لقب یکی از کنیزان محترمه حضرت امام موسی کاظم (ع) بود که لقب مادر حضرت رضا (ع) نیز بوده است .[v]

ام البنین : یکی از زنان بنام و مشهور خاندان بنی امیه که دختر عبدالعزیز بن مروان و خواهر عمر بن عبدالعزیز ( خلیفه نیک نام اموی ) و همسر ولید بن عبدالملک ( یکی دیگر از خلفای قدرتمند اموی ) بوده است .[vi]

ام البنین : از جمله زنان مشهور تاریخ عرب و دختر عمرو یا ربیعه بن عمرو بن عامر و همسر مالک بن جعفر بن کلاب بوده است .[vii]



 
ام البنین : این زن نیز همسر عقیل بن ابیطالب ، برادر علی (ع) و مادر جعفر بن عقیل بوده است .[viii]

ام البنین : نام یکی دیگر از زنان تاریخ اسلام که به این نام مشهور بوده ، همسر عثمان ( خلیفه سوم ) بوده است . تاریخ نویسان نوشته اند که این زن ، دختر عیینه بن حصن فزاری بوده است .[ix]


برخلاف تمامی اسامی یا القابی که به نام ام البنین ذکر گردید ، مشهورتر از همه در تاریخ اسلام و بخصوص تاریخ تشیع ، همین شخصیت مورد بحث این مقاله ( یعنی فاطمه ام البنین کلابیه ) بوده است .


 
اصل و نسب ، اسامی و القاب :

در مورد اصل و نسب ام البنین ، تاریخ نویسان و عالمان علم انساب ، اندک اختلافی به لحاظ آرا و نظریات دارند .مورد اختلف آنها ، بیشتر از همه مربوط به نام دقیق پدر او و همچنین اسامی برخی از نیاکان وی بوده است .

در بعضی از این منابع ، نام پدرش « حرام »[x] و در پاره ای دیگر « حزام » ذکر شده است .[xi] *


به لحاظ اصالت نسبی ، تاریخ نویسان و عالمان علم انساب شجره نامه خاندان وی را با اختلاف چنین نگاشته اند : حزام ( حرام یا حزام ) بن خالد بن جعفر بن ربیعه بن عامر معروف به وحید بن کلاب بن عامر بن صعصعه بن معویه بن بکر بن هوازن الکلابی . (۱۲)

ام البنین از هم قبیله های شمر بن ذی الجوشن و خاندان او بشمار می آمد و به خاطر انتساب این دو با یکدیگر بود که در صحنه کربلا ، شمر *برای نجات جان فرزندان ام البنین که به تعبیر خود او ، از خواهرزادگان او بودند ، (۱۳) از جانب عبیدالله بن زیاد امان نامه گرفته بود ؛ ولی این کار شمر با بی تفاوتی از سوی فرزندان ام البنین ـ بخصوص عباس (ع) ـ مواجه گردید .(۱۴)

برخی از تواریخ نام مادر او را « ثمامه » (۱۵) و بعضی دیگر « لیلی » نوشته اند (۱۶) . جده مادری او نیز « عمره » ـ دختر طفیل بن مالک ـ بوده است (۱۷) .


 
درباره این نکته که نام اصلی وی در ابتدا چه بوده و این که آیا نام او از زمان تولد ام البنین بوده ، یا این اسم کنیه وی بوده که بعدها به وی داده شده است ، در منابع کهن مطالعه شده خبری در این رابطه موجود نمی باشد .

برخی از منابع نام اصلی وی را « فاطمه » (۱۸) و در منبع دیگری « وایسی » (۱۹) و کنیه اش را ام البنین نگاشته اند . البته اسامی دیگری که در تاریخ ذکر شده را جزء القاب این بانو محسوب داشته اند .

در عین حال شهید مطهری نام اصلی او را از اوان تولد ، ام البنین نوشته و به گفته خود او ، در منبعی مطالعه نموده که ام البنین نام اصلی او بوده است که از ابتدای تولد ، بواسطه همنام بودن با یکی از جده های خودش ، به او داده بوده اند . در ادامه همین مطالب مطهری معتقد است که ایشان با بدنیا آوردن چهار پسر رشید ، به معنای واقعی ام البنین گردید (۲۰) .


از معنای یکی از مرثیاتی که بدو نسبت داده شده است ، برمی آید که ام البنین یکی از کنیه های وی بوده است که به خاطر داشتن فرزندان پسر، از طرف زنان مدینه به او داده شده بوده است ؛ چرا که وی پس از شهادت پسرانش در حادثه کربلا در قالب این مرثیه ، از زنان مدینه می خواهد که از این به بعد وی را ام البنین خطاب نکنند [ ر . ک به آینده ] .

گرچه در معنای لفظی ، ام البنین یعنی مادر پسران ؛ اما در لغت عرب این نام کنایه از زمینی است که گل آدم (ع) از آن سرشته شد . همچنین بیرقی را گویند که دستجات عساکر در پیش صفوف خود در هنگام حرکت دارند . « عبدالرئوف المناوی » در کتاب کوچک خود بنام «عماد البلاغه » ، این دو معنی را ذکر کرده است . به عنوان مثال در بیت زیر ، ام البنین به معنی بیرق به کار رفته است :

بأم البنین مرجعهم إلیها و ما ولدت و ما حملت جنیناً (۲۱)

در تاریخ یکی دیگر از القاب وی « ام العباس » ذکر شده است (۲۲) و بخاطر این بوده که نام مهترین پسر او ، عباس (ع) بوده است .


 


نوشته شده توسط nedayevahi در چهارشنبه 08 بهمن 1399

ارسال نظر(0)

:: عکس نوشته قرآنی زیبا برای پروفایل با متن کوتاه قرآن و خدا
:: عکس نوشته آیه گرافی قرآن همراه با ترجمه
:: علل بی نشاطی در نماز
:: توبة واقعی
:: نفاق در قرآن و منافق در جامعه اسلامی
:: نفاق در قرآن و منافق در جامعه اسلامی
:: عوامل دین گریزی و گرایش جوانان به فرهنگ غرب
:: عوامل دین گریزی و گرایش جوانان به فرهنگ غرب
:: چرا زنان بیشتر از مردان طلاق می خواهند؟
:: چرا آمار طلاق بالاست؟





این وب سایت جهت بسط وگسترش فرهنگ قرآنی ، با لا بردن سطح آگاهیهای دینی اعتقادی تربیتی
ahmadiakbar491@yahoo.com




:: بهمن 1401;
:: تیر 1401;
:: خرداد 1401;
:: اردیبهشت 1401;
:: فروردین 1401;
:: اسفند 1400;
:: بهمن 1400;
:: دی 1400;
:: آذر 1400;
:: آبان 1400;
:: مهر 1400;
:: شهریور 1400;
:: مرداد 1400;
:: تیر 1400;
:: خرداد 1400;
:: اردیبهشت 1400;
:: فروردین 1400;
:: اسفند 1399;
:: بهمن 1399;
:: دی 1399;
:: آذر 1399;
:: آبان 1399;
:: مهر 1399;
:: شهریور 1399;
:: مرداد 1399;
:: تیر 1399;
:: خرداد 1399;
:: اردیبهشت 1399;
:: فروردین 1399;
:: اسفند 1398;
:: بهمن 1398;
:: دی 1398;
:: آذر 1398;
:: آبان 1398;
:: مهر 1398;
:: تیر 1397;
:: خرداد 1397;
:: اردیبهشت 1397;
:: فروردین 1397;
:: اسفند 1396;
:: بهمن 1396;
:: دی 1396;
:: آذر 1396;
:: آبان 1396;
:: مهر 1396;
:: شهریور 1396;
:: مرداد 1396;
:: تیر 1396;
:: خرداد 1396;
:: اردیبهشت 1396;
:: فروردین 1396;
:: اسفند 1395;
:: بهمن 1395;
:: دی 1395;
:: آذر 1395;
:: آبان 1395;
:: مهر 1395;
:: شهریور 1395;
:: مرداد 1395;
:: تیر 1395;
:: خرداد 1395;
:: اردیبهشت 1395;
:: فروردین 1395;
:: اسفند 1394;
:: بهمن 1394;
:: دی 1394;
:: آذر 1394;
:: آبان 1394;
:: مهر 1394;
:: شهریور 1394;
:: مرداد 1394;
:: تیر 1394;
:: خرداد 1394;
:: اردیبهشت 1394;

صفحه نخست | ايميل ما | آرشیو مطالب | لينك آر اس اس | عناوین مطالب وبلاگ |پروفایل مدیر وبلاگ | طراح قالب

Powered By LOXBLOG.COM Copyright © 2009 by 49709