تاثیر وضو بر بهداشت پوست و مو
همان طور که می دانیم برخی بیماری ها تظاهراتشان از پوست شروع می شود. مثلاًبرخی بیماری های قارچی، پوست نواحی چین دار بدن مثل کشاله ران، زیر بغل، لابه لای انگشتان و... را درگیر می کنند که با مسح صحیح حد فاصل انگشتان می توان به نوعی از ایجاد و یا پیشرفت بیماری پیشگیری نمود و به همین ترتیب مسح سرنیز نمی تواند توجّه انسان را به ضایعات دیگر خصوصاً عفونت ها جلب نماید و انسان را برای رفع آن ها آگاه سازد.پاها و سرانسان (در خانم ها) بر خلاف دست و صورت، از اعضایی هستند که اکثر اوقات شبانه روز در زیر پوشش پنهان هستند و معمولاً افراد توجّه کمی به آن ها دارند.حال وجوب مسح سر و پافرصتی است برای برداشته شدن پوشش ها تا این قسمت ها در معرض تماس با آب پاکیزه و بهداشتی قرار گرفته و علاوه بر زدودن آلودگی ها و تعریق نوعی شادابی و لطافت را به ارمغان آورد.نکته جالب این که دسته ای از میکروب ها به نام ارگانیزم های بی هوازی هستند که در محیط دارای اکسیژن رشد می کنند و حتی در برخی موارد اکسیژن اثر درمانی در سرکوب آن عوامل دارد و همان طور که می بینیم، در وضو ضمن تماس اندام ها با آب، در معرض اکسیژن هوا نیز قرار می گیرند که این می تواند مانع رشد میکروب های بی هوازی گردد.بنابراین، بهداشت پوست در درجه اوّل بر نظافت و شستشوی بدن به ویژه قسمت های باز آن متمرکز است و نظافت مستمر پوست برای بازماندن سوراخ های غدد عرق و چربی امری حیاتی است(کریمی یزدی، کوهپایی و ذکری، 1390)
تاثیر وضو بر بهداشت گوارشی
عواملی عفونی مختلف اعم از باکتری، ویروس و انگل ها می توانند باعث ابتلای انسان به انواع بیماری های گوارشی شوند.
یکی از راه های مهم بسیاری از بیماری های عفونی، مدفوعی- دهانی است که به عبارتی ساده و همان طور که از نام آن پیداست، عوامل عفونی و آلودگی ها پس از اجابت مزاج روی دست باقی مانده و بعد از طریق دهان (مثلاً ضمن غذا خوردن) وارد بدن شده و ایجاد بیماری می نمایند.بنابراین پیشگیری از ابتلا به بسیاری از بیماری های گوارشی که از این راه ایجاد می شوند، ضرورت دارد و دست و صورت انسان که غالباً در معرض کثافات و میکروب های مختلف می باشند، لازم است در روز به واسط وضو چند مرتبه ای شسته شوند.جالب این که امروزه در تمام ممالک یکی از اولین اصول بهداشتی که جهت مقابله با عفونت های گوارشی به افراد آموزش داده می شود، نظافت دست ها پس از اجابت مزاج و قبل از غذا خوردن است که می توان مقارن شدن اوقات نماز که لازمه آن داشتن وضو است، با وعده های معمول غذایی (صبح، ظهر و شب) و یا سحر و افطار در ماه مبارک رمضان، سبب می شود که شخص نمازگزار موقع وضو گرفتن،دست ها را شسته و هرگونه عامل بیماری زا را از دست ها خود دور نماید و راه ورود میکروب ها را قطع کند(همان).
تاثیر وضو بر بهداشت دهان و دندان
امام علی (ع) فرمودند:"شستن دهان و بینی هنگام وضو و غسل ، پاک کننده دهان و بینی است"(وسائل الشیعه، به نقل از قاضی زاهدی، 1377). دهان انسان را برخی قلب دوم بدن نامیده اند و توجّه به این نکته که چنانچه محیط دهان فردی تمیز و پاکیزه باشد آن فرد از ابتلا به بسیاری از بیماری ها در امان است، این نام گذاری را بسیار مناسب جلوه می دهد.عفونت های دهان و دندان به ویژه در کودکان، نقش مهمی در ایجاد و بیماری های روماتیسمی دارد و نقش دندان ها در حفظ زیبایی و قدرت جویدن و صحبت کردن به خوبی مشخص است و حتی نبودن دندان های سالم و زیبا برای بانوان و دوشیزگان اثرات روانی فراوانی بر جای می گذارد.زیرا نیمی از زیبایی بشر منوط به صورت و و از این مقدار 3/2 آن مربوط به دهان و دندان هاست(ملک محمدی، نکته پزشکی پیرامون نماز، 1376، به نقل از کریمی یزدی، کوهپایی، ذکری،1390) .
تاثیر وضو بر بیماری های تنفّسی
پیامبر گرامی اسلام (ص) فرمودند:" مقدار آب درمیان دهان (استنشاق) قرار دهید و سپس خارج کنید و در این کار جدیت و مبالغه کنید که باعث رحمت و آمرزش می گردد و شیطان (میکروب) را از شما دور می سازد"( وسائل الشیعه، به نقل از قاضی زاهدی، 1377).یکی از راه های عمده انتقال عفونت های تنفّسی و یا بسیاری از عفونت های دیگر، بینی است.یعنی استنشاق میکروب از راه بینی یک روش عمده انتقال بسیاری عفونت هاست، خصوصاً در فصل سرما به علت تجمع نزدیک به هم افراد در محیط های بسته که سبب شرایط مناسبی جهت انتقال عفونت ها از همین راه می شود و بیماری امکان شیوع بیشتری می یابد و به همین علت در فصل سرما شایع ترین علل مراجعه بیماران چه خردسال و چه بالغین به مراکز درمانی و کلینیک ها، سرماخوردگی است که عمده انتقال بیماری از راه بینی است.یکی از مهم ترین راه های جلوگیری از انتقال عفونت های تنفسی و یا به عبارت ساده تر، اولین سدّ دفاعی بدن در مقابل این عفونت ها، مژک هایی هستند که در مخاط بینی وجود دارند و با تماس هوای آزاد (هنگام دم مرطوب می شوند و به عنوان مانعی در عبور میکروب ها و مواد زاید به دستگاه تنفسی عمل می کنند.بنابراین، همان طور که مشخص شد مواردی که در حین وضو مورد توصیه مؤکد اسلام قرار گرفته و در بیان گهربار معصومین (ع) مکرر آمده، یک راه بسیار مهم در پیشگیری از بسیاری عفونت ها و حساسیت ها می باشد(کریمی یزدی، کوهپایی و ذکری، 1390)
