امام صادق (علیه السلام) در باره علت نامگذاری شدن به نام «جعفر»، می فرمایند: «پدرم مرا از روی علم و آگاهی، جعفر نام نهاده است؛ زیرا جعفر نام رودی در بهشت است.»
کدام رود منظور امام بوده است؟
امام صادق (علیه السلام) در باره علت نامگذاری شدن به نام «جعفر»، می فرمایند: «پدرم مرا از روی علم و آگاهی، جعفر نام نهاده است؛ زیرا جعفر نام رودی در بهشت است.»
کدام رود منظور امام بوده است؟
«جعفر» از نظر لغوی به معنای رود و نهر بزرگ و وسیع و نیز به معنای رود و نهر کوچک آمده است.(1)
لذا یکی از معانی لغوی «جعفر»، رود و نهر است.
در نقل های روایی داریم که «جعفر»، نام رود و نهری در بهشت است:
«إِنَّ جَعْفَراً نَهَرٌ فِي الْجَنَّةِ»(2)
«أَنَّهُ اسْمٌ لِنَهَرٍ فِي الْجَنَّةِ»(3)
لذا با استناد به این روایات ـ فارغ از بررسی سندی و اتصال راویان این روایات به معصوم ـ و بر فرض صحت صدور، مشخص می شود «جعفر» نهر و رودی در بهشت است.
اما این که «جعفر» کدام نهر و رود بهشتی است و یا در چه مقام و رتبه ای قرار دارد و دارای چه ویژگی هایی است، باید گفت نمی دانیم؛ زیرا بهشت از عالَم ماوراء این عالم طبیعی است و برای آگاهی و اطلاع از آن برای بشر راهی نیست مگر از طریق روایات و این که آگاهان از غیب (معصومین علیهم السلام) چیزی در این زمینه فرموده باشند؛ و در این خصوص، مطلبی بیان نشده و فقط به این که «جعفر» نام رودی در بهشت است اشاره شده است.
نکته:
بله قرآن کریم در وصف بهشت، چهار نهر اصلی را بیان می فرماید:
«مَثَلُ الْجَنَّةِ الَّتي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ فيها أَنْهارٌ مِنْ ماءٍ غَيْرِ آسِنٍ وَ أَنْهارٌ مِنْ لَبَنٍ لَمْ يَتَغَيَّرْ طَعْمُهُ وَ أَنْهارٌ مِنْ خَمْرٍ لَذَّةٍ لِلشَّارِبينَ وَ أَنْهارٌ مِنْ عَسَلٍ مُصَفًّى»
توصيف بهشتى كه به پرهيزگاران وعده داده شده، چنين است: در آن نهرهايى از آب صاف و خالص كه بدبو نشده، و نهرهايى از شير كه طعم آن دگرگون نگشته، و نهرهايى از شراب (طهور) كه مايه لذّت نوشندگان است، و نهرهايى از عسل مصفّاست.(4)
ولی این منافاتی ندارد با این که در بهشت نهرهایی با نام ها و ویژگی های دیگری وجود داشته باشد.
بنابر این؛
باید گفت در باره این که «جعفر» نام کدام نهر و رود بهشتی و با چه ویژگی ها و مشخصاتی است، در روایات و کلام معصومین (علیهم السلام) مطلبی بیان نشده است.
پی نوشت ها:
1. فراهیدی، خلیل بن احمد، كتاب العين، تحقیق: مھدى المخزومي و ابراھیم السامرئي، الناشر: مؤسسة دار الھجرة ـ ایران، چاپ دوم، 1409ه.ق، ج 2، ص 321؛ ابن دريد، جمهرة اللغة، ناشر: دار العلم للملايين ـ بيروت، 1988 م، چاپ اول، ج 2، ص 1137؛ ازهرى، تهذيب اللغة، ناشر: دار احياء التراث العربي ـ بيروت، 1421 ه.ق، چاپ اول، ج 3، ص 206.
2. شیخ طوسی، اختيار معرفة الرجال (معروف به رجال کشی)، محقق: رجايى، مصحح: ميرداماد، ناشر: موسسة آل البيت(عليهم السلام) لإحياء التراث ـ قم، 1404 ه.ق، چاپ اول، ص 176.
3. ابن شهر آشوب مازندرانى، مناقب آل أبي طالب (عليهم السلام)، ناشر: علامه ـ قم، 1379ق، چاپ اول، ج 4، ص 277؛ مجلسى، محمد باقر، بحار الأنوار، محقق/مصحح: جمعى از محققان، ناشر: دار إحياء التراث العربي ـ بيروت، 1403ق، چاپ دوم، ج 47، ص 26.
4. محمد: 47/ 15.
