از امام صادق علیه السّلام روایت شده است که فرمود:
((علّت این که در قرآن به پشه مثال زده شده این است که خداوند تمام آنچه را که در جثّه بزرگ فیل آفریده، در بدن این حشره کوچک نیز قرار داده به اضافه دو عضو دیگر (که در پشه وجود دارد و فیل فاقد آن است و آن دو عبارتند از: شاخکها و بالها) )).[1]
خداوند می خواهد با این مثال ظرافت آفرینش را برای مؤ منان بیان کند، تفکر در باره این موجود ظاهراً ضعیف که خدا آن را شبیه فیل آفریده است، انسان را متوجه عظمت آفریدگار می سازد. برای اینکه خرطوم پشه همانند خرطوم فیل، تو خالی است و با نیروی مخصوصی خون را به خود جذب می کند؛ این لوله ظریفترین سرنگهای دنیاست و سوراخ درون آن فوق العاده باریک است.
بعضی از محققان می گویند: ((نیش پشه همانند متّه ای است که وقتی آن را در بدن انسان یا حیوانات فرو می برد، در هر ثانیه سه هزار بار می گردد! درست مثل این که به یک دستگاه فشار قوی برق متّصل است و در یک چشم به هم زدن مقدار لازم از خونی که روزی اوست، از بدن می کشد!)).[2]
((خدا نیروی جذب و دفع و هضم و همچنین دست و پا و گوش مناسب به او داده، بالهایی به او مرحمت کرده تا در طلب غذا پرواز کند، این بالها آنچنان به سرعت بالا و پایین می شود که حرکت آن با چشم قابل رؤ یت نیست، این حشره به قدری حسّاس است که به مجرّد تکان خوردن چیزی، احساس خطر می کند و به سرعت، خود را از منطقه خطر دور می سازد و عجب این است که در عین ناتوانی بزرگترین حیوانات را عاجز می کند)).[3]
صاحب تفسیر ((کشف الاسرار)) می گوید: ((پیل و شیر و نهنگ و مار و کژدم ازو گریزان و بر حذر)).[4]
نویسنده کتاب ((اسراری از زندگی حیوانات )) می نویسد: ((حشره شناسان تا کنون برای پشه ها سه نوع صدا و سخن تشخیص داده اند، صدای خشم، صدای کمک و صدای طلب معشوق.
دانشمندان آمریکایی برای از بین بردن پشه های موذی صدای جنس نر آن را به هنگامی که ماده را به سوی خود می طلبد، ضبط کرده و در نقاط معینی پخش می کنند. وقتی پشه های ماده در اطراف دستگاه پخش صدا که ((زبان پشه )) نامیده شده، جمع می شوند آنها را به وسیله ((دِدِتِ)) یا سمهای دیگر معدوم می نمایند.
تقلید از سخن پشه های نر و آواز آنها برای گرد آوردن پشه ها از سمپاشی مزارع و کشتزارها بهتر و به صرفه تر است، زیرا سم تنها حشره موذی را از بین نمی برد بلکه میلیونها حشره مفید مانند ((زنبور عسل )) را نیز نابود می سازد و از میزان میوه ها و حبوبات هم می کاهد زیرا حشرات به لحاظ گرده افشانی و تلقیح گلها میوه ها را فراوان می کنند.
از طرف دیگر هزینه سمپاشی مزارع خیلی بیشتر و سنگین تر از سمپاشی اطراف دستگاه پخش صدای پشه می باشد)).[5]
به طور کلّی مطالعه در جهان حشرات و آگاهی از آیات و دقایقی که در آفرینش آنها به کار رفته، یکی از مهمترین رشته های دانش بشر است.
در دنیای کنونی، دانشکده های حشره شناسی در سراسر کشورهای پیشرفته بسیار است.
اسلام در چهارده قرن قبل با مثل زدن به پشه، مگس و عنکبوت و نامگذاری بعضی از سوره های قرآن مجید به اسم بعضی از حشرات، مانند نحل (زنبور) و نمل (مورچه )، در حقیقت تابلو ((حشره شناسی )) را بالابرده و افکار پیروان خود را به مطالعه در آفرینش حیرت زای حشرات جلب کرده است.
در تاریخ نوشته اند که: طغیان و سرکشی ((نمرود)) به حدّی رسیده بود، که با کمال گستاخی به جنگ با خدا برخاسته و لشگر انبوهی را برای این نبرد آماده کرده بود! خداوند متعال پشه های کوچکی را به جنگ آنان فرستاد و لشگر او را از پای درآوردند و پشه ای هم به درون مغز نمرود رفت و پس از چهل روز شکنجه و ناراحتی، سرانجام توسط این پشه کشته شد؛ (. . . فَاعْتَبِرُواْیا اءُوْلِی الاْبصارِ).[6]
((شعبی را پرسیدند که هیچ چیز از حکمت خالی نیست در آفرینش آن، در این پشه و عنکبوت آفریدن چه حکمت است؟ جواب داد که حکمت اندر آفرینش آن اگر خود آن بودی که نمرود طاغی به پشه ای هلاک کرد و مصطفی را به خانه عنکبوت که بر در غار ساخت از دشمن برهانید اگر همین بودی حکمت اندر آفرینش آن، کفایت بودی )). [7]
پی نوشت
[1] تفسير مجمع البيان ، ج 1، ص 165.
[2] مجلّه مكتب انقلاب ، ش 1، ص 14.
[3] تفسير نمونه ، ج 1، ص 150.
[4] تفسير كشف الاسرار و عدة الابرار، ج 1، ص 118.
[5] اسرارى از زندگى حيوانات ، ص 52.
[7] تفسير كشف الاسرار و عدة الابرار، ج 1، ص 118.
