ه بیان دیگر، اجتماع بزرگ مردم و اعلام اشتیاق و طرفداری مردم را نباید به معنای خاص شیعه بودن معنا کنیم؛ حقیقت آن است که شیعه بودن مقامی بلند است که در سایه ایمان و تقوا و عمل صالح محقق میشود و شیعگی به معنای پیروی حقیقی در نظر و عمل از راه پیامبر و علی علیهما السلام است و چنین شیعیانی بسیار نادر هستند.
به رغم همه فشارهای بین راه (به اصطلاح امروزه، جوّ امنیتی) و نیز جمعیت مشتاقی که فقط ایشان را به چشم یک عالم دینی مینگریستند؛ امام رضا علیه السلام سکوت نفرمود. پاسخ درخواست آنها را دادند و خود این روایت از مشهورترین روایات و از مۆثرترین جملات در شناسایی خود آن حضرت به مردم گردید.
ظاهری ساده باطنی دریا
متن این روایت یک جمله ساده بیشتر نیست: "خدا فرمود: لا اله الا الله دژ من است و هر که در آن دژ داخل شود از عذاب من ایمن است." این جمله با عقاید هیچ گروهی از مسلمانان در تضاد نیست. همه آن را میپذیرند و از طرف حکومت هم مانعی در هنگام ایراد آن پیش نمیآید و به ظاهر دلیلی برای ممنوعیت نشر آن وجود ندارد. همین متن به ظاهر ساده، معنایی بسیار عمیق دارد. یعنی امام رضا علیه السلام یک سخنرانی طولانی را در یک جمله خلاصه بیان نمودند.
سندی با ارزشتر از طلا
به این متن ساده، سلسلهای از راویان متصل است که هر یک گوهری از پاکی و ارکان ایمان هستند: "شنیدم از پدرم موسی بن جعفر که میگفت شنیدم از پدرم جعفر بن محمد که میگفت شنیدم از پدرم محمد بن علی که میگفت شنیدم از پدرم علی بن الحسین که میگفت شنیدم از پدرم حسین بن علی بن ابیطالب که میگفت شنیدم از پدرم علی بن ابیطالب که میگفت شنیدم از رسول الله که میگفت شنیدم از جبرئیل که میگفت شنیدم از خدای جل جلاله که میگفت: ..."
حرف ما مخاطب خود را پیدا خواهد کرد؛ ولو در زمان و مکانی غیر از زمان و مکان ما؛ مهم آن است که اولاّ حق را بشناسیم و ثانیاً آن را به متناسبترین شکل بیان کنیم
این راویان، ارزندهترین زنجیرهای را تشکیل میدهند که برای یک حدیث بتوان گفت. امام رضا علیه السلام با این کار ارتباط خاص خود به رسول خدا صلی الله علیه و آله و نیز پیوستگی اهل بیت علیهم السلام را هم به لطیف ترین شکلی بیان فرمودهاند.
این اقدام امام رضا علیه السلام درسهایی برای زندگی ما دارد که تعدادی از آنها عبارتند از:
1- فایده بخشترین دانشها و امنیت بخشترین امور، "لا اله الا الله" است. هر بدی و عیبی که در تفکرات و رفتار و اخلاق ما وجود دارد به نقص ما نسبت به "لا اله الا الله" باز میگردد.
2- نگذاریم اجتماعات بزرگ مردم ما را فریب ندهد. آنان که حق را میشناسند و تا پای جان در راه آن باقی میمانند خیلی کم هستند.
3- اگر حقیقت و حکمتی را میدانیم که مشتاقانی قدر شناس آن را طلب میکنند، در حد فهم آنان آن را بیان کنیم.
4- علیرغم جو سیاسی-امنیتی همواره فرصتهایی برای یاری حق خودنمایی میکنند که نباید آنها را از دست بدهیم.
5- یاری کردن حق را به متناسبترین وجه صورت دهیم. گاه یک جمله موثرتر از یک سخنرانی است.
6- سیستمهای ظالمانه همواره نقاط کور و نقاط ضعفی برای نفوذ دارند.
7- حرف ما مخاطب خود را پیدا خواهد کرد؛ ولو در زمان و مکانی غیر از زمان و مکان ما؛ مهم آن است که اولاّ حق را بشناسیم و ثانیاً آن را به متناسبترین شکل بیان کنیم.
روح الله رستگارصفت
