موازین پزشکان 3 شماره 223
احکام درمـان بیماران
1) عدم جوازترک معالجه بیماران درصورتی که ترک ، منجربه مرگ آنها شود.
س) اگر ترک درمان ومعالجه بیماری موجب مرگ وی شود ،وظیفه چیست؟
ج) در هر صورت حفظ جان انسان لازم است و ترک درمان در صورتی که موجب مرگ شود، جایز نیست.
2) جوازجرّاحى زیباسازى درصورتی که منجربه حرامی نشود.

س) عمل جرّاحى زیباسازى براى از بین بردن زشتى مادرزادى، یا زشتى های حاصل از زخمها و جراحاتى که بعداً عارض شده است، و یا براى زیباتر شدن چه حکمی دارد؟
ج)در صورتى که آمیخته با حرام دیگرى نباشد در هیچ صورت اشکال ندارد، و چنانچه مستلزم حرامى باشد (مانند نظر و لمس نامحرم) تنها در صورت ضرورت، مجاز است.(همان)
3) جوازاستفاده ازهیپنوتیزم به منظورغرض عقلایی ورضایت فرد
س)استفاده از «هیپنوتیزم» در علوم پزشکی و درمان بیماری های قابل علاج با این روش چه حکمی دارد؟ ج) اگر به منظور غرض عقلایی و با رضایت کسی که می خواهد هیپنوتیزم شود ،صورت بگیرد و همراه با کار حرامی هم نباشد اشکال ندارد.
4) درمان با امور حرام جایزنیست ودرهیچ حرامی شفانیست. متاسفانه گاه دیده می شود که برخی اطباء برای درمان بیماران ،آنها را به خوردن چیزهای حرام ، یا انجام فعل حرام ترغیب می کنند، در حالی که در غیر ضرورت تجویز و انجام این امور حرام است. ازرسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) منقول است که فرمود: خدای متعالی درد و درمان را فرو فرستاد و برای هر دردی درمانی قرار داد، پس خود را درمان کنید؛ ولی با حرام درمان نکنید.(الجامع الصغیر، ج1،ص259)

برخی ازموارد درمان باحرام:
الف:استمناء
1-عدم جوازدستور پزشک به استمناء درصورت منحصرنبودن درمان به آن ویاامکان آن ازراه حلال
س) آیا انجام عمل استمناء به دستور پزشک برای آزمایش و معاینه ی منی جایز است؟
ج)در مقام معالجه، در صورتی که درمان منوط به آن بوده و استمناء به وسیله ی همسر ممکن نباشد، اشکال ندارد.
2-عدم جوازعمل استمناء جهت بررسی وضعیت اسپرم هادرصورت نبودضرورت
س)بررسی وضعیت اسپرم ها در مردان نیازمند عمل استمناء است ولی عدم انجام این تست، حیاتی نیست آیا این کار جایز است؟
ج) اگر برای علاج مرض ضرورت ندارد جایز نیست و در موارد ضرورت حکم سایر محرّمات در موارد ضرورت را دارد.

ب: نوشیدنی های حرام
1ـ معالجه با چيزهاى حرام مانند شراب و الكل جايز نيست، مگر آن كه معالجه منحصر به آنها باشد كه در اين صورت نيز بايد به مقدار ضرورت اكتفا شود.
2ـ معالجه با چيزهايى كه يقين به نجاست آنها باشد ـ مانند بعضى از داروهايى كه از چيزهاى نجس تهيه مى شود ـ جايز نيست، مگردرمواردى كه راه درمان منحصربه آن باشد ودرمان بيمارى نيز لازم باشد
ج)خوردنیهای حرام
س) آیا خوردن دنبلان گوسفند به عنوان دارو حرام است؟
ج)خوردن دنبلان گوسفند به عنوان دارو هم حرام است مگر اینکه توسط پزشک حاذق تشخیص داده شده اشد و داروئی هم واقعاً جایگزین دنبلان نباشد و دارو منحصر در مصرف دنبلان باشد؛ هرچند آقا امام صادق (علیه السلام) فرموده اند: خداوند شفا را در حرام قرار نداده است».
تبصره) در صورتی که علاج بیماری متوقف بر استفاده از گوشت حرام و چیز نجس باشد، اگر ضرورت علاج اقتضا کند به مقدار ضرورت تجویز می شود.
5)جواز موسیقی درمانی درصورت متوقف بودن معالجه برآن ،بانظر پزشک متخصص وامین س)امروزه موسیقی برای معالجه بعضی از بیماری های روانی مانند افسردگی، اضطراب، مشکلات جنسی و سرد مزاجی زنان به کار می رود، حکم آن چیست؟
ج) اگر احراز شود که نظر پزشک متخصص و امین این است که معالجه متوقف بر استفاده از موسیقی است، به کارگیری آن به مقداری که معالجه بیمار اقتضا می کند اشکال ندارد.(اجوبه، س ۱۱۵۲)
6)عدم جواز درمان باامورمضره
1ـ معالجه با چيزهايى كه مصرف آنها براى بدن ضرر دارد ـ مانند داروهايى كه موجب سقط جنين مى شود يا قواى بدن را مختل مى كند ، حكم معالجه با حرام را دارد و جايز نيست.
2ـ ملاك در اين كه چيزى براى بدن ضرر دارد علم يا ظنّ يا احتمال عقلايى است.
3ـ خوردن خاك حرام است، ولى خوردن كمى از تربت حضرت سيّدالشّهدا(عليه السلام)براى شفا و خوردن گل داغستان و گل ارمنى براى معالجه، اگر معالجه منحصر به خوردن اينها باشد، اشكال ندارد.
4ـ در صورتى كه پزشك براى درمان دو راه بيشتر نداشته باشد:
الف: تجویز دارويى قوى و مؤثر و كم هزينه ولى داراى ضرر شديد ب: تجویز داروى كم تأثير و پرهزينه ولى كم ضرر مى تواند بنا بر تشـخيص خود هر يـك از دو راه را كه بـه نظرش بهـتر است و به نفع بيـمار است، تجـويز نمايـد
7)درمان باموادمخدر1ـ جوازدرمان و معالجه درصورتی که درمان متوقف براستعمال مواد مخدّر باشد و اين امر هم با تجويز پزشک مورد اطمينان صورت گيرد، اشکال ندارد.(اجوبه،س 1404)
 2- در صورتی استعمال موادمخدرجهت درمان، موجب اعتياد شود، تنها در صورت ضرورت مجـاز است.
3ـ استفاده ازمواد مخدررقيق شده درصنايع داروسازى به شرط آن كه موجب اعتياد بيمار نشود، اشكالى ندارد.



 

دریافت نشریه موازین احکام پزشکی3 شماره 223 (مخصوص چاپ)