پرتو ششم: صفت صّدیقه
«صدّیق» و «صدّیقه» مبالغه در تصدیق است و در لغت به کسی گفته می شود که دائم الصدق باشد(۸۷) و همواره و در همه حالات با صدق و راستی زندگی کند؛ صداقتی در گفتار، کردار، پندار و اعتقاد. همچنین به فرد کامل در صدق(۸۸) و یا ملازم و همراه(۸۹) با صدق معنا شده است.
و از دیدگاه قرآن مجید، صدّیقان کسانی هستند که مورد انعام خداوند واقع شده اند و با انبیا، شهدا و صالحان رفیق راه و هم قافله می باشند:
«وَ مَنْ یُطِعِ اللَّه وَ الرَّسُولَ فَاُولئِکَ مَعَ الَّذِینَ اَنْعَمَ اللَّه عَلَیْهِم مِنَ النَّبِیّینَ و الصِّدیقینَ و الشُّهَدَاءِ و الصَّالِحینَ و حَسُنَ اُولئِکَ رَفیقاً؛(۹۰)
و کسی که خدا و پیامبر را اطاعت کند، با کسانی همراه خواهد بود که خداوند نعمت خود را بر آنها تمام کرده، از پیامبران و صدیقان و شهدا و صالحان، و آنها رفیقان خوبی هستند.»
بعد از مقام نبوت:
از نوع بیان آیه فوق چنین استفاده می شود که بعد از مقام نبوت، مقامی بالاتر از مقام صدق و راستی نیست؛ صدقی که نه فقط در سخن گفتن که در اعمال و نیّات نیز حضور دارد؛ زیرا حقیقت اسلام و ایمان بدون آن محقق نمی گردد؛ چنان که امیرمؤمنان، علی (علیه السلام) می فرماید:
«اَلصِّدقُ عِمادُ الاْسلامِ وَ دَعَامَةُ الاِیمانِ؛(۹۱)
صدق و راستی ستون اسلام و پشتوانه ایمان است.» و قرآن کریم می فرماید:
«وَ الَّذِینَ ءَامنوُا بِاللَّه وَ رُسُلِهِ اُولئِکَ هُمُ الصِّدِّیقونَ؛(۹۲) و آنان که به خدا و رسولانش ایمان آوردند، صدّیق هستند».
مریم صدیقه است:
مریم عذرا (سلام الله علیها) از جمله کسانی است که در آیه ای از قرآن مجید به صدّیقه توصیف شده:
«ما المسیحُ ابنُ مریمَ الاَّ رَسولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ و اُمُّهُ صِدّیقةٌ؛(۹۳) نیست مسیح پسر مریم، مگر پیامبری که به تحقیق پیامبران قبل از او گذشتند و مادرش صدیقه بود.»
و در آیه ای دیگر تصدیق کننده کلمات ربوبی و کتب آسمانی معرّفی گردیده است:
«وَ مَریمَ ابْنتَ عِمرانَ الّتِی اَحْصَنَتْ فَرْجَهَا فَنَفَخْنَا فیه مِنْ رُوحِنَا و صَدَّقتْ بِکَلِمَاتِ رَبِّهَا و کُتُبِهِ و کَانَتْ مِنَ القانِتینَ؛(۹۴)
و مریم دختر عمران که دامان خود را پاک نگه داشت، پس از روح خود در او دمیدم و کلمات پروردگار و کتابهای او را تصدیق کرد و از طاعت پیشگان بود.»
مریم در انجیل لوقا:
در انجیل لوقا نیز آن گاه که جبرئیل فرشته بر دختر عمران ظاهر می شود و می گوید: «سلام بر تو ای دختری که مورد لطف پروردگار قرار گرفته ای! خداوند با توست.»(۹۵) و سپس نوید تولد پسری مقدس، به نام عیسی را به او می دهد، حضرت مریم (سلام الله علیها) سخنی را اظهار می کند که در حقیقت همان تصدیق کلمات رب و تصدیق بشارت جبرئیل می باشد، وی چنین می گوید: «من خدمت گزار خداوند هستم و هر چه او بخواهد، با کمال میل انجام می دهم. از خدا می خواهم که هر چه گفتی، همان بشود.»(۹۶)
غسل دادن مریم:
در بین روایات اسلامی هم حدیثی از امام جعفر صادق (علیه السلام) وارد شده که مریم عذرا (سلام الله علیها) همچون فاطمه زهرا (سلام الله علیها) صدیقه به شمار آمده است. روایت از مفضّل، شاگرد امام صادق (علیه السلام) نقل شده که می گوید: «از ابو عبدالله (علیه السلام) پرسیدم: چه کسی فاطمه را غسل داد؟ حضرت فرمود: امیرمؤمنان (علیه السلام). گویا این سخن بر من عظیم جلوه کرد. به همین جهت، فرمود: مثل اینکه از خبری که به تو دادم، دلتنگ شدی. گفتم: فدایت شوم، حقیقتاً چنین شدم. فرمود: دلتنگ نشو! زیرا او (فاطمه) صدیقه بود و غسل نمی داد او را مگر صدّیق، آیا نمی دانی که مریم را غسل نداد، مگر عیسی.»(۹۷)
کریمه متصف به صفت صدیقه:
حضرت فاطمه معصومه (سلام الله علیها) نیز علاوه بر اینکه در بین علما متصف به وصف «صدیقه» است(۹۸) و این وصف با لقب او، «معصومه» ملازم می باشد، حقیقت صدق و راستی در گفتار و رفتار که همان تقوای واقعی است، در اوصاف نقل شده در زیارت نامه حضرتش(البرةُ الرشیدة التقیّة النقیّة؛(۹۹)
نیکو کردارِ هدایت شده پرهیزکار وارسته) قرار دارد و در سراسر زندگی پر ماجرای آن صفیة الله (سلام الله علیها) متجلّی می باشد که روح لطیفش لحظه ای از مسیر حق و صراط مستقیم میل ننمود.
در ضمن روایاتی که از طریق این محدثه آل طه (سلام الله علیها) به دست ما رسیده و هر کدام گنجینه ای گرانبها از جواهر زیبنده ولایت است، می تواند خود گواه آشکاری بر صدق لسان حضرتش باشد؛ احادیث پرباری که در محور اصول اعتقادی شیعه و تأکید به وصالت و ولایت امیر مؤمنان علی (علیه السلام) و تثبیت جایگاه غدیر در فرهنگ تشیع و تمجید از شهر قم می باشد.
---------------------------------------------
پی نوشتها:
۸۷ . فرهنگ بزرگ جامع نوین.
۸۸ . المنجد.
۸۹ . معجم مقاییس اللغة.
۹۰ . سوره نساء: ۴، آیه ۶۹.
۹۱ . غرر الحکم و درر الکلم، ص ۲۱۹، ح ۴۳۱۱.
۹۲ . سوره حدید: ۵۷، آیه ۱۹.
۹۳ . سوره مائده: ۵، آیه ۷۵.
۹۴ . سوره تحریم: ۶۶، آیه ۱۲.
۹۵ . انجیل لوقا، ب ۱، آیه ۲۸.
۹۶ . همان، آیه ۳۸.
۹۷ . الکافی، ج ۱، ص ۴۵۹، ح ۴: «عن مفضَّل، قال: قلتُ لابی عبدالله (علیه السلام) مَن غَسَل فاطمةَ؟ قال: ذاکَ امیرُالمؤمنین، و کأنِّی اسْتعظمتُ مِنْ قَوْلَه، فقالَ: کَاَنَّک ضِقْتَ بما اخبرتُکَ بِهِ، قال فقلتُ: قد کان ذلک جعلتُ فِداکَ قال فقال: لا تَضیقَنَّ فاِنّها صِدیقَةُ ولَم یکنْ یَغْسِلْها الاّ صدیقٌ اَما عَمِلْتَ اَنَّ مریَمَ لَمْ یَغْسِلْها اِلاّ عیسی«.
۹۸ . زبدة التصانیف، ص ۴۹۹.
۹۹ . انوارالمشعشعین، ج ۲، ص ۲۸۵
