مفهوم و مصداق هوای نفس
هوای نفس به معنای مجموعه میل ها و خواسته های بی مهار است. مصداق عملی این مفهوم نیز در زمان ما تعریفی است که فرهنگ غرب از «آزادی» ارائه کرده است. آن ها، از دویست سال پیش تا کنون، ندای آزادی سر داده و آن را این طور معنا کرده اند: رها شدن از مجموع قیود اخلاقی، وجدانی و دینی!
آیا این معنای آزادی است؟ هوای نفس درست در پی همین است؛ یعنی می خواهد فرمانروایی تشریعی حق را از میدان حیات ساقط کند تا دیگر انسان مقیّد به هیچ قیدی از جانب پروردگار نباشد و حلال و حرام، احکام، و اخلاق و وجدان، هیچ یک، در زندگی او نقشی نداشته باشند.
یکی از مقامات ارتش آمریکا روزی گفته بود: ما وقتی در عراق یا افغانستان مردم را قطعه قطعه می کنیم، از تماشای این کار لذت می بریم! این ثمره هوای نفس است که انسان از قید وجدان رها شود و در برابر
1- (1)) یی نوشت: . درباره دشمنی هوای نفس با انسان آیات و روایات فراوانی وجود دارد. از جمله: - یوسف، 53: «وما أبرئ نفسی إن النفس لأمارۀ بالسوء إلا ما رحم ربی إن ربی غفور رحیم». - نازعات، 41 40: «وأما من خاف مقام ربه ونهی النفس عن الهوی * فإن الجنۀ هی المأوی». - نساء، 135: «یٰا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا کُونُوا قَوّٰامِینَ بِالْقِسْطِ شُهَدٰاءَ لِلّٰهِ وَ لَوْ عَلیٰ أَنْفُسِکُمْ أَوِ الْوٰالِدَیْنِ وَ الْأَقْرَبِینَ إِنْ یَکُنْ غَنِیًّا أَوْ فَقِیراً فَاللّٰهُ أَوْلیٰ بِهِمٰا فَلاٰ تَتَّبِعُوا الْهَویٰ أَنْ تَعْدِلُوا وَ إِنْ تَلْوُوا أَوْ تُعْرِضُوا فَإِنَّ اللّٰهَ کٰانَ بِمٰا تَعْمَلُونَ خَبِیراً». - ص، 26: «یٰا دٰاوُدُ إِنّٰا جَعَلْنٰاکَ خَلِیفَهً فِی الْأَرْضِ فَاحْکُمْ بَیْنَ النّٰاسِ بِالْحَقِّ وَ لاٰ تَتَّبِعِ الْهَویٰ فَیُضِلَّکَ عَنْ سَبِیلِ اللّٰهِ إِنَّ الَّذِینَ یَضِلُّونَ عَنْ سَبِیلِ اللّٰهِ لَهُمْ عَذٰابٌ شَدِیدٌ بِمٰا نَسُوا یَوْمَ الْحِسٰابِ ». - نهج البلاغه، خطبه 28: «أیها الناس إن أخوف ما أخاف علیکم اثنتان: اتباع الهوی، وطول الأمل. فأما اتباع الهوی فیصد عن الحق. وأما طول الأمل فینسی الآخرۀ»، نیز خطبه 50: «إنما بدء وقوع الفتن أهواء تتبع وأحکام تبتدع». - عوالی اللئالی، أحسائی، ج 4، ص 118: قال النبی صلی الله علیه وآله: «أعدی عدوک نفسک التی بین جنبیک»، - امالی، شیخ صدوق، ص 553؛ روضۀ الواعظین، فتال نیشابوری، ص 420: «قال رسول الله صلی الله علیه وآله: «أفضل الجهاد من جاهد نفسه التی بین جنبیه»،
کارهای غیر اخلاقی هیچ گونه نگرانی و دغدغه ای نداشته باشد و دلش برای کسی نسوزد و در برابر حلال و حرام بی تفاوت باشد و آزادی خود را در این بی تفاوتی ها ببیند.
