پرسش: منظور از تنبیه زنان در قرآن کریم چیست؟

قبل از جواب مفصل باید بگم که در اسلام تنبیه کلا توصیه نشده است و هرجا هم صحبتی از تنبیه وضرب شده است حرف از چوب مسواک ومانند آن است.
در روایتی داریم که زدن زنان (ضرب) اونم در مواقعی که واقعا لازم باشه با سختگیری در پوشاک وخوراک است.

به هرحال این هم جواب مفصل :
آیه نشوز كدام آیه است؟ آیا تنبیه زنان توسط مردان با كرامت انسانی سازگار است؟درباره زنان ناشزه به شوهران اجازه داده شده است كه با مراعات احتیاط آنان را تنبیه كنند.

میفرماید: «وَ الّلاتی تَخافُون نُشُوزهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَ اهْجُرُوهُنَّ فِی المَضاجِعِ وَ اضْرِبُوهُنَّ فَاِنَ أَطَعْنَكُمْ فَلا تَبْغُوا عَلَیْهِنَّ سَبیلاً» نساء/34 [آن دسته از زنان را كه از طغیان و مخالفتشان بیم دارید، پند و اندرز دهید و (اگر مؤثر واقع نشد) در بستر از آنها دوری كنید، و (اگر آن هم مؤثر نشد و راهی جز شدت عمل نبود) آنها را تنبیه نمایید، اگر از شما پیروی كردند به آنها تعدی نكنید.]
منظور از زنان ناشزه آنهایی هستند كه از انجام وظایف زناشویی سرباز میزنند و نشانه های مختلف ناسازگاری در آنها ظاهر میشود.

در آیه فوق سه نوع تعزیر برای چنین زنانی در نظر گرفته شده است:
اول: پند و اندرز
دوم: كناره گیری از آنان
سوم: تنبیه بدنی و
هر یك از این مراحل سه گانه در صورتی است كه مرحلة قبل مؤثّر واقع نشود.

و از اینجا جواب سؤالی كه هنگام طرح این آیه در اذهان بسیاری مطرح میشود و آن اینكه چگونه ممكن است اسلام به مردان اجازه دهد كه در مورد زنان متوسل به تنبیه بدنی شوند و آنان را بزنند، در حالی كه این امر با كرامت انسان مخصوصاً انسانی كه شریك زندگی اوست هماهنگ نیست، روشن میشود زیرا :


اولاً: منظور از ضرب و تنبیه بدنی در اینجا این نیست كه شلاق بردارد و گوشت و پوست را باهم مخلوط كند و یا سیلی بر صورتش بنوازد و سیاه و كبود كند، چراكه هیچ یك از اینها در شرع اسلام جایز نیست و حتی دیه دارد.
منظور تنبیه ملایمی است كه نه سبب جراحت گردد و نه سرخ و سیاه و كبود كند، تا آنجا كه جمعی از مفسّران در توضیح آیه گفتهاند چیزی مانند زدن روی دستها با چوب مسواك! و یا تنبیهی شبیه آنكه او را كمی ناراحت سازد، ولی شدید نباشد و مجروح نكند.

ثانیا: نباید فراموش كرد كه زنان بر چهار گونه اند :
گروهی زنان مؤمن و صالحند كه بر اثر شایستگی ذاتی و تربیتهای اكتسابی به مسؤلیتهای خود در محیط خانواده كاملاً آشنا هستند، آنها باید كاملاً مورد احترام همسرانشان باشند، و دستور «وَ عاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ» نساء/19 [با آنها به طور شایسته معاشرت كنید] نساء/19 در مورد آنهاست.

گروه دیگر، آنهایی هستند كه از وظایف خود در خانواده سرباز میزنند و مایة آزار همسر خود میشوند، ولی تخلفهای آنها عمیق نیست و با پند و اندرز متوجه اشتباه خود شده، به خاطر خوف از خدا و داشتن تقوا به راه حق باز میگردند، اینها مشمول جملة «فَعِظُوهُنَّ» در آیة فوق میباشند.

گروه سومی كه نشوزشان عمیقتر است، با بی اعتنایی و به اصطلاح قهر كردن متوجه اشتباه خود میشوند و به خاطر لطافت روحی كه دارند این واكنش خفیف در روحشان اثر میگذارد و از در صلح و صفا و آشتی در میآیند و جملة «وَ اهْجُرُوهُنَّ فِی الْمَضاجِعِ» در آیة فوق دربارة آنهاست.
تنها گروه چهارمی هستند كه سركشی و پشت پا زدن به وظایف و مسؤلیتهای خود در برابر همسرشان را از حدّ میگذرانند و در طریق قانون شكنی با لجاجت و سر سختی گام بر میدارند، نه تقوای چندانی دارند كه آنها را از این كار باز دارد، نه اندرزها در آنها سودی میبخشند و نه جدا شدن در بستر و كم اعتنایی در روحشان اثر میگذارد و راهی جز شدت عمل در مورد آنها باقی نمیماند، تنها در این جاست كه اسلام به همسر، اجازة تنبیه بدنی و تعزیر به وسیلة ضرب را داده است و این كاری است كه در جوامع شرقی و غربی وجود دارد و حتی ایراد كنندگان نیز در چنین شرایطی از آن استفاده میكنند و با شرایطی كه گفته شد، مطلب عجیبی نیست و هرگز با كرامت انسانی ناسازگار نمیباشد.


ثالثا: این موضوع منحصر به زنان نیست، اگر مردان نیز از وظایف خود سرباز زنند با همین مراحل چهار گانه روبرو خواهند شد، نخست باید آنها را پند و اندرز داد، سپس از طریق تعزیرات معنوی مانند بیاعتنایی در اجتماع آنها را از كار خلاف باز داشت، و اگر اینها مفید واقع نشود باید از طریق ضرب و امثال آنها مجازات شوند، منتهی چون این كار معمولاً از دست زنان بر نمیآید و سلطة مردان مانع اجرای این امور است، حاكم شرع موظف است كه این مردان سركش و متخلف را به وظیفة خود آشنا سازد و در جای خود بنشاند.

با توجه به نكات سه گانه بالا گمان نمیكنم، هیچ فرد منصفی این دستور را زیر سؤال برد و آن را بر خلاف شؤن انسانی بشمارد.
موفق وسربلند باشید