احکام آزمایشگاهی

الف)احکام تلقیح مصنوعی
1-جواز لقاح مصنوعی از یک زن و شوهروتلقیح زن ازطریق نطفه مرداجنبی
عمل لقاح فی نفسه اشکال ندارد چه اسپرم و تخمک از زن و شوهر شرعی باشد،یااز دو زن و یک شوهر دائم باشد یا منقطع و یا یکی دائم باشد و یکی منقطع. وچه تلقیح نطفه مردی نامحرم به همسر مردی که بچه دار نمی شود، ، ولی باید از مقدمات حرام از قبیل نگاه و لمس حرام و غیر آن ها اجتناب شود.

2-کودک به دنیا آمده ازطریق لقاح، ملحق به صاحب اسپرم و تخمک است
در صورتی که با این روش کودکی به دنیا بیاید، ملحق به صاحب نطفه و به زنی است که صاحب رحم و تخمک است.
3-روش های برداشت تخمک از زن فی نفسه جایزواجتناب ازمقدمات حرام، لازم است.
برداشتن تخمک از تخمدان با هدایت سونوگرافی از طریق مهبل (واژن) زن، توسط متخصص زنان ویا برداشتن تخمک با هدایت سونوگرافی، ولی از طریق لاپاراسکوپی ،فی نفسه اشکال ندارد، ولی واجب است از مقدمات حرام مانند لمس و نظر اجتناب شود.
4-جوازاستفاده از اسپرم مرد اجنبی برای لقاح در آزمایشگاه بدون ارتکاب محرّمی
در مواردی که مرد به علتی قادر به تولید اسپرم نباشد، استفاده از اسپرم اهدایی مرد اجنبی جهت امتزاج نمودن با تخمک همسرش در آزمایشگاه و انتقال جنین تشکیل شده به رحم خانم بیمار،درصورتی که ارتکاب محرمی صورت نگیرد مانع ندارد.
5-جوازتلقیح مستقیم[بدون ممزوج کردن اسپرم اهدایی باتخمک همسربیمار بلکه ]تلقیح مستقیم آن به داخل رحم همسر بیماربه منظورشکل گیری جنین درداخل رحم؛ این اقدام فی نفسه اشکال ندارد و با فرض اینکه تخمک از همسر بیمار است، طفل فرزند او می باشد و به شوهرش محرم است.

ب) تغییر وتعیین جنسیت
1- جواز عمل جراحی تغییر جنسیت برای کشف و آشکار کردن واقعیت جنسی افراد س)برخی از افراد در ظاهر مذکر هستند ولی از جهات روحی و روانی ویژگی‌های جنس مونّث را دارند و تمایلات جنسی زنانه در آنان به‌طور کامل وجود دارد و اگر مبادرت به تغییر جنسیت نکنند به فساد می افتند. آیا معالجه آنان از طریق انجام عمل جراحی جایز است؟ ج) عمل جرّاحی مذکور برای کشف و آشکار کردن واقعیت جنسی آنان اشکال ندارد، به شرطی که این کار مستلزم فعل حرام و ترتّب مفسده ای نباشد( اجوبة الاستفتائات، سؤال 1279)
2-جوازانجام عمل برای الحاق خنثی به مردیازن باپرهیز ازمقدمات حرام
س) انجام عمل جراحی برای الحاق فرد خنثی به زن یا مرد چه حکمی دارد؟
ج. این کار فی نفسه اشکال ندارد، ولی واجب است از مقدمات حرام پرهیز شود.
3-جوازتغییر ژنتیکی جنین انسان به منظور امورعقلایی
س)آیا تغییر ژنتیکی جنین انسان به منظور اصلاح نژاد و ایجاد اوصاف دلخواه در آن، مانند انتخاب رنگ پوست، افزایش ضریب هوشی و غیره، جایز است؟
ج. اگر مستلزم مفسده ای نباشد، فی نفسه منعی ندارد.

ج) تشریح میّت و پیوند اعضاء
1- جوازتشریح میت برای کشف حقیقت
س)آیا تشریح برای تحقیق در علت مرگ در صورت مشکوک بودن، مانند شک در اینکه میّت بر اثر سم مرده یا خفگی و یا غیر آن، جایز است یا خیر؟
ج) اگر کشف حقیقت متوقف بر آن باشد، اشکال ندارد.
2-جوازتشریح جنین سقط شده به منظور اقدامات عقلایی
س)تشریح جنین سقط شده در تمامی مراحل عمرش، برای دستیابی به اطلاعاتی در علم بافت شناسی، با توجه به اینکه وجود درس تشریح در دانشکده ی پزشکی ضروری است، چه حکمی دارد؟
ج) اگر نجات جان نفس محترمی یا کشف مطالب پزشکی جدیدی که جامعه به آن نیازمند است و یا دستیابی به اطلاعاتی راجع به یک بیماری که زندگی مردم را تهدید می کند، منوط به تشریح جنین سقط شده باشد، این عمل جایز است. ولی سزاوار است که تا حد امکان از جنین سقط شده متعلّق به مسلمانان و یا کسی که محکوم به اسلام است استفاده نشود.
3-جوازبرداشتن اعضاء بیمار زنده جهت پیوندبه زنده، بااذن او اگرموجب مرگ وی نشود.
س) اگر شخصی مبتلا به بیماری شود و پزشکان از درمان وی ناامید گردند و اعلام نمایند که او به زودی از دنیا خواهد رفت، در این صورت آیا برداشتن اعضای حیاتی بدن او مثل قلب و کلیه و غیره قبل از وفات وی و پیوند آن ها به بدن شخص دیگر جایز است؟
ج. اگر برداشتن اعضای بدن او منجر به مرگ وی شود، حکم قتل او را دارد، و در غیر این صورت اگر با اجازه ی خود او باشد اشکال ندارد.
4-جوازپیوند رگ های میت به بیماربااذن او
س) آیا استفاده از عروق و رگ های جسد شخص متوفّی برای پیوند به بدن یک فرد بیمار، جایز است؟
ج) اگر با اذن میّت در دوران حیاتش و یا با اذن اولیای او بعد از مردنش باشد و یا نجات جان نفس محترمی منوط به آن باشد، اشکال ندارد.
6 -حرمت پیوند قرنیه میت بدون اذن اولیای میت وثبوت دیه
س)آیا در قرنیّه ای که از بدن میّت جدا شده و به بدن انسان دیگری پیوند زده می شود و در حالی که این کار غالباً بدون اجازه ی اولیاء میّت انجام می شود، دیه واجب است؟ و بر فرض وجوب، مقدار دیه هر یک از چشم و قرنیّه چقدر است؟
ج. برداشتن قرنیّه از بدن میّت مسلمان حرام است و موجب دیه می شود که مقدار آن پنجاه دینار است، ولی اگر با رضایت و اذن میّت قبل از مرگش، برداشته شود، اشکال ندارد و موجب دیه نیست.
7 -عدم جوازنبش قبر مسلمان جهت آموزش پزشکی
س)آیا نبش قبور اموات ـ اعم از اینکه در قبرستان مسلمانان باشند یا غیر آن هاـ برای دستیابی به استخوان آنان به منظور استفاده های آموزشی در دانشکده ی پزشکی جایز است؟
ج. نبش قبور مسلمانان برای این کار جایز نیست، مگر آنکه نیاز فوری پزشکی برای دستیابی به آن ها وجود داشته باشد و دسترسی به استخوان میّت غیرمسلمان هم ممکن نباشد.

 

دریافت نشریه موازین احکام آزمایشگاهی شماره 225 (مخصوص چاپ)