شخصیت‌شناسی میرزا جواد تبریزی

درآمد
یکى از بزرگان و مفاخر فقهاى نامدار شیعه و از استوانه‌هاى فقهى‌و اجتهادى در فقه اسلامى که از نظر آثار و خدمات وجودى بسیار بابرکت بوده، مرحوم فقیه متبحر، میرزا جواد تبریزى(قدس سره) است. ایشان عالمى عابد، زاهدى

شخصیت‌شناسی میرزا جواد تبریزی

درآمد
یکى از بزرگان و مفاخر فقهاى نامدار شیعه و از استوانه‌هاى فقهى‌و اجتهادى در فقه اسلامى که از نظر آثار و خدمات وجودى بسیار بابرکت بوده، مرحوم فقیه متبحر، میرزا جواد تبریزى(قدس سره) است. ایشان عالمى عابد، زاهدى وارسته، اهل خشوع و تهجد بود و بر علم و دانش مداومت داشت و جماعت فراوانى از او بهره بردند. این عالم بزرگ، بر تمام موالیان و محبان اهل بیت(علیهم السلام) و فضلا و طلاب حوزه حق دارد؛ زیرا در زندگى خود، در مسیر علوم و ولاى اهل بیت(علیهم السلام) تحولى عظیم ایجاد نمود.
 هرگاه در پى شناخت این عالم ربانى برآییم، ایشان را آگاه بر هر علم و فنى خواهیم یافت. جملات مدح و ستایش در معرفى او، ناتوان اند؛ چه اینکه او تندیس علم و دانش و ادب، و تجسم عینى فضل و کمال است.

سجایاى اخلاقى و معنوى‌
فقیه هوشیار و محدث پارسا، آیت الله العظمى میرزا جواد تبریزى، ثقه جلیل القدر و سرچشمه بزرگوارى ها و فضیلت ها و داراى تألیفات سودمندى است. به راستى، علماى دین، نه تنها از استاد خود درس علم و دانش مى آموزند، بلکه مراتب معنوى و کسب کمال را نیز سپرى مى نمایند. مرحوم میرزا جواد تبریزى(قدس سره) همزمان با طى مدارج علمى، بلکه سریع تر از آن، مدارج معنوى و کمالات روحى را پیمود؛ تا آنجا که مصداق واقعى« عالم ربانى» گشت. این ادعا با مرورى بر سجایاى اخلاقى ایشان کاملًا روشن مى شود؛ از جمله خصایص بارز اخلاقى مرحوم میرزا جواد تبریزى(قدس سره) مى توان به این موارد اشاره کرد:
-یاد خداوند متعال:
مرحوم میرزا(قدس سره) هیچ گاه از یاد خدا غافل نبود و تمام اعمالش را با قصد قربت انجام مى داد.
-زیارت و توسل:
مرحوم میرزا(قدس سره) به زیارت ائمه هدى(علیهم السلام) اهمیت فراوانى مى داد و هر جا فرصت مى یافت و یا امکانى برایشان حاصل مى شد، شروع به خواندن دعا و زیارت ائمه(علیهم السلام) مى نمود.
 توجه وافر به موضوع توسل به معصومین(علیهم السلام) باعث گردیده بود که مرحوم میرزا(قدس سره) به تألیف کتب عقایدى روى آورد و به مسئله ردّ شبهات و دفاع از کیان تشیع و مظلومیت اهل بیت(علیهم السلام) اهمیت خاصى بدهد.
-زهد و پارسایى:
ویژگى بسیار مهم دیگر در زندگى این بزرگمرد، زهد و پارسایى و ساده زیستى اوست. مرحوم میرزا(قدس سره) تمام امکانات را در اختیار داشت؛ اما با همه اینها، زندگى شخصى ایشان در نهایت پارسایى سپرى شد.
-تواضع:
تواضع مرحوم میرزا(قدس سره)، از دیگر ویژگى هاى اوست. مرحوم میرزا(قدس سره) هیچ گاه به مقام اجتماعى و بالا یا پایین بودن موقعیت خود نظر نمى کرد. این خصیصه روحى و معنوى، به همراه علم و دانش گسترده، از ایشان شخصیتى ممتاز ساخته بود.
 به طور کلى، سعه صدر، تخلق به اخلاق الهى، خوش فهمى، حُسن سلیقه، داشتن نظم و برنامه تحصیلى، ظرافت طبع، معنویت در گفتار و کردار، و پختگى و بى نقص بودن آثار علمى، از جمله خصال برجسته این عالم ربانى است.
 گفتنى است که تعلیم و شاگردپرورى، از مهم ترین خدمات ایشان به شمار مى آید. شخصیت بارز علمى ایشان در خصوص دقت عمیق در مطالب، و ژرفایى فکر و اندیشه و حُسن سلوک با طلاب، هر روز گروه بیشترى از افراد علاقه مند و با استعداد را به سوى مجلس درس ایشان مى کشاند.

آثار
 ایشان یکى از اعجوبه هاى روزگار خود بود که در زمینه هاى مختلف علمى، از جمله: فقه، اصول، کلام و رجال، کتاب هایى ارزشمندى نوشته که شمارى از آنها به زیور طبع آراسته شده است. تاکنون دهها کتاب از ایشان به جاى مانده که حاکى از نبوغ این فقیه فقید است.
 تألیفات فراوان و گوناگون وى در علوم و فنون مختلف اسلامى، هر کدام گوهرى تابناک و گنجینه اى پایان ناپذیر است که هم اکنون با گذشت ایام، روز به روز بر ارزش و اعتبار آن افزوده مى شود و جایگاهى بس رفیع و والا مى یابند و در صدر قفسه کتابخانه ها و در سینه فقها و دانشمندان جاى مى گیرند که از آن میان، مى توان به موارد ذیل اشاره کرد:
 1. إرشاد الطالب فى شرح المکاسب: 7 جلد.
 2. تنقیح مبانى العروه(طهاره): 7 جلد.
 3. تنقیح مبانى العروه والمناسک(الحج): 3 جلد.
 4. أسس القضاء والشهادات.
 5. أسس الحدود والتعزیرات.
 6. کتاب القصاص.
 7. کتاب الدیات.
 8. طبقات الرجال: در حال حاضر، 4 جلد اسانید کافى چاپ شده است.
 9. الدروس فى علم الأصول: دوره کامل اصول.
 10. تنقیح مبانى العروه(الصلاه): در حال چاپ.
 11. تنقیح مبانى العروه(کتاب الصوم).
 12. تنقیح مبانى العروه(کتاب الزکاه والخمس).
 13. صراط النجاه: 12 جلد.
 14. کتاب ظلامات فاطمه الزهراء(علیها السلام): در حال چاپ.
 15. کتاب امیر المؤمنین، على بن ابى طالب: در حال چاپ.
 16. فدک.
 17. الشعائر الحسینیه.
 18. زیارت عاشوراء، فراتر از یک شبهه: در حال چاپ.
 19. زیارت عاشوراء، فوق الشبهات.
 20. نفى السهو عن النبى(صلى الله علیه وآله).
 21. نصوص الصحیحه على الائمه(علیهم السلام).
 22. الأنوار الهیه فى مسائل العقائدیه.
 23. النکات الرجالیه: مخطوط.
 24. ما استفدت من الروایات فى استنباط الأحکام الشرعیه: وسائل الشیعه مخطوط.
 25. النصایح.
 نوشته هاى ارزشمند ایشان، همچون ابر بهارى تمام سرزمین ها را از قطرات حیات بخش بارانش سیراب مى سازد. تألیفات او، بر پیشانى روزگار همچون مروارید مى درخشد و کلماتش در میان سطرها همچون گوهرهایى گران بها کنار هم چیده مى شود.
 تمام کسانى که یادى از ایشان کرده اند، جز ستایش و تعریف هیچ ندارد و بنا بر شهادت تمام بزرگان، مرحوم میرزا(قدس سره) قله هاى رفیع علوم مختلف، از جمله: فقه، اصول، کلام و رجال را درنوردیده است.

وفات‌
مردان الهى با چشم فروبستن از دنیا، نمى میرند؛ بلکه تا ابد در یاد و خاطر آیندگان زنده اند و برکات آنان، در ایام زندگى شان خلاصه نمى شود؛ بلکه پس از وفات نیز به واسطه تألیفات و شاگردان و باقیات و صالحاتى که بر جاى مى گذارند، منشأ بسیارى از عنایات الهى بر مردم هستند.
 مرحوم میرزا(قدس سره) هنگام مرگ خدمات فراوانى از خود بر جاى گذاشتند که بحمدالله پس از ایشان، شاگردان و فرزندان آن مرحوم، ادامه دهندگان این راه پرفروغ بوده، خدمات ارزشمندى ارائه مى نمایند؛ هرچند جاى خالى یک عالم فرزانه را هیچ کس یا چیزى نمى تواند پُر کند.
 در نهایت، چراغ عمر مرحوم میرزا پس از 82 سال نورافشانى، در شب 27 شوال سال 1427 ق در شهر مقدس قم خاموش گشت و جهان اسلام از فیض وجود این عالم گرانمایه محروم شد. پیکر پاکش در مسجد بالاسر حرم مطهر حضرت معصومه(س) کنار قطعه بزرگان و مفاخر مذهب تشیع به خاک سپرده شد. راهش پُر رهرو و یادش گرامى باد.