کسى را نمىتوان یافت که چون امام على علیه السلام خواهان خیر و صلاح امت بوده باشد؛ چرا که او همواره بر آن بود تا مسیر تاریخ را در بستر واقعى آن به جریان اندازد. اگر چه مردم در انتخاب و گزینش رهبرى راه خطایى را پیمودند، این چیزى نبود که امام را وا دارد تا تصمیم عجولانه بگیرد؛ زیرا امام به فراست، تبعات جانبى این دگرگونى را دریافته بود . عامه مردم از وجود فرصت طلبان کاملا بى اطلاع بودند، از این رو، هم در انتخاب خلیفه و هم در روش عزل وى اشتباه کردند و شاید در موقعیت و جو آن چنانى، هر کسى جاى آنان مىبود همین تصمیم را اتخاذ مىکرد؛ زیرا عثمان بارها پیمان بست و نقض پیمان کرد. عثمان به وضوح احساس مىکرد که على علیه السلام خیر و صلاح وى را مىخواهد؛ جز این که اوضاعى که بر خلیفه حاکم بود، مانع مىشد روابط آن دو گرم و دوستانه باشد.
ابن قتیبه مىگوید: «روزى عثمان به على علیه السلام گفت: اى ابو الحسن، نمىدانم طالب مرگت هستم، یا زندگى تو را خواهانم. به خدا! اگر بمیرى نمىخواهم بعد از تو براى دیگران بمانم، زیرا کسى را چون تو نخواهم یافت.» 1
جرج جرداق مىگوید: «در جریان حصر سراى عثمان، فرزندان على علیه السلام حسن وحسین علیهم السلام به دفاع از وى پرداختند؛ این در حالى بود که بنى امیه پنهانى از وى گریختند و در شام به معاویه پیوستند.»2 مسعودى مىگوید: «علاوه بر فرزندان، کسان خود را نیز فرستاد.»3 مؤلف الفخرى مىگوید: «على علیه السلام در ردیف مدافعان و یاران عثمان بود و عثمان براى دفع مردم از او کمک مىخواست و او نیز به دفع آنان قیام کرد. عاقبت چون عثمان را محاصره نمودند على علیه السلام فرزند خود حسن علیه السلام را به یارى او فرستاد که او جهت دفاع از عثمان سخت کوشید، چندان که عثمان او را قسم داد که از دفاع دست بردارد.»4
طبرى و این قتیبه آوردهاند: «چون عثمان در محاصره مخالفین بود، شورشیان آب را بر وى بستند و کسى جرأت نمىکرد که به آنان آب برساند، تا این که عثمان از پشت بام خانهاش از على علیه السلام خواست تا به خانهاش آب برساند که على علیه السلام هم چند مشک آب برایش فرستاد.» 5
تاریخ ولایت در نیم قرن اول صفحه 112_استاد حسین ذاکر خطیر
1- الامامة و السیاسة، ج 1، ص .36
2- على صداى عدالت انسانى، ج 1، ص 218 ـ 219؛ نهایة الارب، ج5، صفحه 80
3- مروج الذهب، ج 1، ص 701 ـ .702
4- الامامة و السیاسة، ج 1، ص 42؛ نهایة الارب، ج 5، ص 74، به نقل از: تاریخ سیاسى اسلام، ج 1، ص .300
5- الامامة و السیاسة، ج 1، ص 40؛ تاریخ طبرى، ج 3، (حوادث سال 35) نهایة الارب، ج 5، ص 74
