مسئله اخلاق ازجمله مسائل مهم فلسفه عملی است . یعنی اندیشه و رویکرد های فکری وشناختی انسان درمورد اساس استواری : کردار ، رفتار وگفتار وی ، ومعرفت عینی از برتریها و فرومایگیهای اخلاقی ، وجهت یابی حصول موازین اخلافی وآداب و معاشرت انسانی در جوامع بشری می باشد.

مسئله اخلاق ازجمله مسائل مهم فلسفه عملی است . یعنی اندیشه و رویکرد های فکری وشناختی انسان درمورد اساس استواری : کردار ، رفتار وگفتار وی ، ومعرفت عینی از برتریها و فرومایگیهای اخلاقی ، وجهت یابی حصول موازین اخلافی وآداب و معاشرت انسانی در جوامع بشری می باشد.

اصول اخلاقی حرکتی است از تاریکی بسوی روشنایی ، از جنگ بسوی صلح ، از نکبت و خواری و تیره بختی و پریشانی ، بسمت ، مهر و داد ، دوستی ، صداقت و عشق .

انسان عاقل بمدد شعوروآگاهی خویش وبا فهم درست از ماهیت علمی اصول اخلاقی وبا توجیه ملکات و صفات حمیده  ودرک عینی از کرامت و نجابت انسان ، جهت رهیافت بسوی خوشبختی اش میتواند راه جاویدانه را به جهان آسایش زیست باز نماید .

چراکه ؟ درشرایط کنونی همه جا اعمال راهکار های  بد وناشایسته  ای غیر اخلاقی کرامت  انسان را تهدید می کند . وجهان بشریت بشمول شهروندان افغانستان ازانجام :

 فساد و جنایات گسترده ، آدمکشی و رهزنی ، دزدی وچور و چپاول ، غصب دارایی های عامه ، معامله گری ووطن فروشی ، رشوه خواری و ریاکاری ، تعصب و بدبینی ، عصبیت و ستمگستری، رنج می کشند.

این تزلزل وسوءنیت اخلاقی مجموعه ای از کردار ورفتار ناپاکی است که از عدم تهذیب اخلاق انسانی وفقدان بصیرت که متنافی خیر وصلاح جامعه است ،  ناشی می شود.

من با تأئید نگرش فلاسفه ،  اساس همه معاصی جامعه را درتاریکی اندیشه ، جهل ونادانی وفقر می بینم  ، وهرنوع جنایت را ناشی ازعدم دانایی کامل از کرامت انسانی واخلاق عملی ، می دانم   .

ما می بینیم درجوامع ایکه نظم اجتماعی قانون برقراراست مفهوم ومعنای انسانی : عدالت ، آزادی و سعادت ونیکی ، رنگ وبوی دیگری دارد. وفاصله میان قدرت دولتی  ومردم وجود ندارد. و حاکمیت مردم سالار ، حامی واقعی منافع ملی و خوشبختی وسعادت شهروندان جامعه است . در همچو بسترأمن وآسایش اجتماعی است که شهروندان چنین جوامع ازتربیت کامل وموازین اخلاقی و هوشیاری برخوردار بوده  و درخت سبزهمبستگی وهمزیستی آن ، از چشمه ای مراد مناسبات متعادل حقوق شهروندی سیراب می شود.

درجوامع کم رشد ونیمه رشد که هنوز عهد شکنی عمیق اجتماعی واقتصادی به قوت خود باقی است  ، تجادل و تنازع و ناهمگونی سطح زیست ، نبود قانونیت و امنیت ، پیش شرط زمینه سازیست برای تبارز وتحکیم حاکمیت خود محور ، که در همچو شرایط حاکمان قدرت مدعی اند که عدالت همانا اطاعت شهروندان تهی دست ، از منافع زراندوزان و قدرت مندان  می باشد . اگر کسی خلاف این منافع حاکمیت قرار گیرد مانند یک مجرم تجاوزکننده ، بوسیلۀ قانون خود ساخته ایشان ، مکافات به مرگ می شود.

اما در درک و اصول وموازین اخلاقی ، موضوع اصلی همان مفهوم است که : آیا درست کاری وصحت عمل را پذیرفت ؟ یا دنبال قدرت رفت . بگونه دیگر :

آیا نیرومند بودن بهتر است یا نیک بودن ؟ آیا شرافت وکرامت نفس پیشه کرد ؟ ویا ... چیز دیگری  ؟

من به این باورم که : شرافت وکرامت نفس پیشه کردن ، رفتار وکردار نیک را پذیرفتن در این دنیا عمل شایسته و بایسته ای است. واز ارزش اخلاقی برخوردار است وپیوسته با مفهوم عدالت وآزادی در مرکز توجه خردمندان نیزقرار داشته است.

اما بحث ما درین جا این است که مراعات همچو ارزشهای اخلاقی چه گونه کمکی به زندگی وآزادی انسان وخوشبختی وسعادت وی میرساند. آیا با شریف بودن وخوب عمل کردن انسان میتواند آزادی خویش را ازحصارهای وضع شده جبری جامعه رها نماید ، ویا نیازشکم خود را مرفوع سازد و خوش بختی خویش را تأمین کند . آیا پذیرش موازین اخلاقی ضامن موفقیت وپیروزی انسان در کل می شود یاخیر ؟

بقیده ما وزنه ای موازین اخلاقی هرفرد جامعه وابسته به بستر ثروت ودارایی مادی ومعنوی خانواده ومحیط زیست وی می باشد. بناً انسانی سازی این بستراز الویت های سیاسی نظام های انسان گرا است.

این یک حقیقت مسلم است که همه جدال ملی وبین المللی بر سرتصاحب ثروت بیشتر است . که ما اسم این ثروت (قدرت و شهوت ، مادیت  ) را« نـــان سفید » می گذاریم . مبارزه برای بدست آوردن این   « نـــان سفید » بگونه های متفاوت در سراسرجهان  جریان دارد .

حاکمان کشورما نیزدراعصارگذشته وحال چشم درد در پی بدست آوردن بیشتر همین « نان سفید» بوده ومی باشند .

اینکه ایشان زیرعنوان : رهبر ،  شاه ، امیر ،  رئیس جمهور وغیره خود را جا می زنند . ودرلباس اندیشه های چپ وراست ومیانه در قالب های قوانین قلابی خود ساخت ، خویش را قابل قبول به مردم می سازنند . واز تابش آفتاب صلح وفراوانی زمین باروروحیات مرفه برای مردم ، حرف می زنند ، این همه ریاء وتزویردررفع خواست و آهنگ مادی پرستانه خود آنها می باشد ، جز این ؟ چیز دیگری بیش نیست .

مثال روشن حکومت حامد کرزی یکی ازین نمونه هاست : که در 12 سال عمرغیر قانونی اش به جز دروغ گفتن ، تقویه جنگ و خشونت ، قتل بی هدف هزاران هزار جوانان هم وطن دردفاع از نظام ومخالف نظام ، تولید وترافیک مواد مخدر ، اعمال ریاء وفریب سیاسی ، ازدیاد فساد اخلاقی و اداری ، عدم  قانونیت و امنیت   ، تشدید بیکاری و فقر وفحشا بوده ، وکدام دست آورد دیگری ندارد.

واعتراف چنین اعمال خشونت مآبانۀ وناقض حقوق بشر را دربیانات و مصاحبه های شخص خود آقای رئیس جمهور میتوانید ملاحظه فرمائید .

براثر ایجاد  شرایط ناگوار تشنج زای سیاسی از قبل پلان شده در کشور ما ، اینکه چند هزار معدودی از وابستگان خونی ، وهمرازان سیاسی وگروهی حامد کرزی ثروت این سرزمین رادرگروی خود دارند عمر این گروگان گیری هم پایانی دارد .

مگرتعلق به بازگویی بحث ما ندارد . این مسئولیت ، وابسته به دادگـــاه واقعی وکشــیدن پای چنین گروگیران به میزعدالت قانون خواهد بود . 

بحث ما روی موازین اخلاقی وانسانی سازی جامعه می چرخد. چون سعادت افراد مرهون سعادت جامعه است. بناً  تلاش براین است که ما دراین راستا سیستم فکری واصول اخلاقی ناب ای را ایجاد نمائیم که هدف واقعی آن پیرایش شخصیت شهروند جامعه با موازین اخلاقی حکمت ، شجاعت ، عفت ، عدالت و خداپرستی باشد.

آنگاه اصولی را تبیین نموده ایم که درآن ! روشنایی عزت و محبت واحترام به انسان در شعایش است .

زیراعشق پاک به انسان از ذهن خودآگاه روشن بین واز فکر پاک وعقل سلیم تراوش می کند . ودر وفاق دنیای درونی وبیرونی انسان ، اختیاری در حفظ شرافت نفسانی ، حُسن خُلق وعلوهمت در عمل هویدا می شود .

نبود همین عشق پاک وعقل سلیم درکنه ذاتی گروه تفنگ بدستان برادران ناراضی آقای حامد کرزی بوده که بی باکانه در جنوب و ولایات شمال بویژه درکندوز وپروان به اصالت انسانی شهروندان گرامی ما ارج نگذاشتند وبا چه بیرحمی وبربریت به کرامت شخصیت مادروپدر این سرزمین دست درازی کردند وایشان را سنگسار وتیرباران نمودند .

به امید آن روزی که شهروندان جامعه ما در همبستگی انسانی و اخلاقی واحترام وعزت زیست نمایند

وآفتاب صلح  و آزادی وعدالت اجتماعی برفرازاین سرزمین  جاویدانه به تابش آید.