سه صفت و نشانه از فاسقان

چند نکته و پیام تفسيری از  آيه27 سوره بقره

 الَّذِينَ يَنقُضُونَ عَهْدَ اللّهِ مِن بَعْدِ مِيثَقِهِ وَيَقْطَعُونَ مَآ اءَمَرَ اللّهُ بِهِ اءَنْ يُوصَلَ وَيُفْسِدُونَ فِى الاَْرْضِ اءُوْلََّئِكَ هُمُ الْخَا سِرُونَ

سه صفت و نشانه از فاسقان

چند نکته و پیام تفسيری از  آيه27 سوره بقره

 الَّذِينَ يَنقُضُونَ عَهْدَ اللّهِ مِن بَعْدِ مِيثَقِهِ وَيَقْطَعُونَ مَآ اءَمَرَ اللّهُ بِهِ اءَنْ يُوصَلَ وَيُفْسِدُونَ فِى الاَْرْضِ اءُوْلََّئِكَ هُمُ الْخَا سِرُونَ

ترجمه آيه :

(فاسقان ) كسانى هستند كه پيمان خدا را پس از آنكه محكم بستند مى شكنند، و پيوندهايى را كه خدا دستور داده برقرار سازند قطع مى نمايند، و در زمين فساد مى كنند، قطعا آنان زيان كارانند.

نكته ها:

O پيمان هاى الهى كه در اين آيه مطرح گرديده ، متعدّد است : خداوند از انبيا پيمان گرفته تا آيات الهى را به مردم بگويند.(240) و از اهل كتاب تعهّد گرفته تا كتمان حقايق نكنند و به بشارت هاى تورات و انجيل كه درباره پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله آمده است عمل نمايند.(241) و از عامّه مردم نيز عهد گرفته ، به فرمان الهى عمل كرده و راه شيطان را رها كنند.(242)

O در اسلام وفاى به عهد واجب است ، حتّى نسبت به كفّار. و عهدشكن ، منافق معرّفى شده است ، هرچند كه اهل نماز باشد. رسول خداصلّى اللّه عليه و آله فرمودند: ((لا دين لمن لا عهد له ))(243) آن كس كه پايبند تعهّدات خود نيست ، از دين بهره اى ندارد.

O خداوند در اين آيه فرمان داده تا با گروه هايى پيوند و رابطه داشته باشيم : (امر اللّه به ان يوصل ) در روايات آن گروه ها چنين معرّفى شده اند: رهبران آسمانى ، دانشمندان ، خويشاوندان ، مؤ منين ، همسايگان و اساتيد. و هركس رابطه ى خود را با اين افراد قطع كند، خود خسارت مى بيند. زيرا جلو رشد و تكاملى را كه در سايه اين ارتباطات مى توانسته داشته باشد، گرفته است .

O وفاى به عهد، كمالى است كه خداوند خود را به آن ستوده است ؛ (ومن اوفى بعهده من اللّه )(244) كيست كه بهتر از خدا به پيمانش وفا كند؟. وفاى به عهد حتّى نسبت به مشركين لازم است ؛ (فاتموا اليهم عهدهم الى مدّتهم )(245) تا پايان مدّت قرارداد به پيمانى كه با مشركين بسته ايد وفادار باشيد. همچنين در آيه 25 سوره رعد پيمان شكنان لعنت شده اند.

O عهد دو گونه است : عهدو پيمانى كه مردم با يكديگر مى بندند وبايد به آن وفادار باشند. و عهد وپيمانى كه خداوند براى رهبرى يك جامعه ، بر عهده ى پيامبر يا امام قرار مى دهد كه اين عهد مقام الهى است . (لا ينال عهدى الظالمين )(246)

O بخشى از پيمان هاى الهى كه اين آيه بر آن تاءكيد مى كند، همان پيمان هاى فطرى است كه خداوند در نهاد همه افراد بشر قرار داده است . چنانكه حضرت على عليه السّلام فلسفه ى نبوّت را شكوفا نمودن پيمان فطرى مى داند. ((و واتر اليهم انبيائه ليستاءدوهم ميثاق فطرته ))(247)

سؤ ال : عهد خداوند چيست ؟

پاسخ :از جمله (لا ينال عهدى الظالمين ) استفاده مى شود كه رهبرى آسمانى ، عهد خداوند است و از روايات نيز استفاده مى شود كه نماز، عهد خداوند است . هرگونه تعهّدى كه انسان بين خود و خدا داشته باشد، عهد الهى است . قوانين عقلى ، فكرى و احكام الهى نيز مصداق عهد الهى مى باشند.

O علاّمه مجلسى قدّس سرّه به دنبال آيه ى (ويقطعون ما امر اللّه به ان يوصل ) يكصد وده حديث درباره اهميت صله رحم ، بيان نموده و آنها را مورد بحث قرار داده است .(248) ما در اينجا برخى از نكات جالبى را كه در آن روايات آمده ، نقل مى كنيم :

# با بستگان خود ديدار داشته باشيد، هر چند در حدّ نوشاندن آبى باشد.

# صله رحم ، عمر را زياد و فقر را دور مى سازد.

# با صله رحم ، رزق توسعه مى يابد.

# بهترين قدم ها، قدمى است كه براى صله ى رحم و ديدار اقوام برداشته مى شود.

# در اثر صله رحم ، به مقام مخصوصى در بهشت دست مى يابيد.

# به سراغ بستگان برويد، گرچه آنها بى اعتنايى كنند.

# صله رحم كنيد هر چند فاميل از نيكان نباشد.

# صله رحم كنيد، گرچه با سلام كردن باشد.

# صله ى رحم ، مرگ و حساب روز قيامت را آسان مى كند.

# بويى از بهشت نصيب شخص قاطع رحم نمى شود.

# صله ى رحم باعث تزكيه عمل و رشد اموال مى شود.

# كمك مالى به فاميل ، بيست و چهار برابرِ كمك به ديگران پاداش دارد.

# صله رحم كنيد، گرچه يكسال راه برويد.

O امام صادق عليه السّلام مى فرمايد: پدرم سفارش كرد، با افرادى كه با فاميل خود رابطه ندارند، دوست مشو.(249)

--------------------------------------

240-(واذ اخذنا من النبييّن ميثاقهم ) احزاب ، 7.

241-(واذ اخذاللّه ميثاق الذّين اوتوا الكتاب ) آل عمران ، 187.

242-(واذ اخذ ربّك من بنى آدم ) اعراف ، 172.

243-بحار، ج 72، ص 198.

244-توبه ، 111.

245-توبه ، 4.

246-بقره ، 124.

247-نهج البلاغه ، خطبه 1.

248-بحار، ج 71، ص 87.

249-تفسير راهنما ونورالثقلين

پيام ها:

1 پيمان شكنى ، شيوه ى فاسقان است . (الفاسقين . الّذين ينقضون ) (فعل مضارع ، رمز دوام است.)

2 به پيمان فاسقان ، اعتماد نكنيد. كسى كه پيمان خداوند را نقض مى كند، به عهد و پيمان ديگران وفادار نخواهد بود. (ينقضون ، يقطعون )

3 انسان در برابر خداوند مسئول است ، چون با عقل و فطرت خود، با او عهد و ميثاق بسته كه به احكام دين عمل كند. (عهد اللّه )

4 اسلام با انزوا مخالف است . (امر اللّه ان يوصل )

5 عهدشكن ، به تدريج مفسد مى شود. (ينقضون ، يفسدون )

6 عهدشكن به خود ضربه مى زند، نه خداوند. (اولئك هم الخاسرون )

مطالب تفضیلی در تفسیر نمونه را بخوانید در : اولین صفت و نشانه فاسقان؛ شکستن عهد و پیمان خداوند ، دومین نشانه ی فاسقان: قطع آنچه خدا امر به وصل آن داده است ، سومین نشانه ی فاسقان: فساد در زمین

 منبع: تفسير نور / حجة الاسلام محسن قرائتى / تفسير ذيل آيه 27  سوره بقره