جهان امروز شاهد تفرقه و دشمنی عمیقی میان صاحبان دیانات یکسان است . تفرقه ای که میان پیروان حضرت موسی و دیانت یهود شاهدیم و گروهی از ایشان راه فرقه دیگر را ناصواب دانسته و معتقد است که از حقیقت دور افتاده است .

جهان امروز شاهد تفرقه و دشمنی عمیقی میان صاحبان دیانات یکسان است . تفرقه ای که میان پیروان حضرت موسی و دیانت یهود شاهدیم و گروهی از ایشان راه فرقه دیگر را ناصواب دانسته و معتقد است که از حقیقت دور افتاده است .

این اختلاف فرقه ای میان مسیحیان و پیروان حضرت عیسی نمایان تر است . برای مثال نزاع و درگیری شدید و اختلاف فکری و مبنایی زیادی میان دو گروه پروتستان و کاتولیک وجود دارد که در بسیاری از اوقات به جنگ های دراز مدت انجامیده است .
برای نمونه یكی از جنگ‏های معروف طرفداران پروتستان با كاتولیك مذهبان، در دهه دوم قرن هفدهم میلادی به وقوع پیوست و در حدود سی سال به طول انجامید.
دین اسلام نیز از این امر مستثی نبوده و اختلاف و تفرقه مذهبی پس از رحلت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به وجود آمد و تا به امروز شاهد قتل و جنایت های فجیع گروه هایی از مسلمانان به ادعای بر حق بودن خویش ، از هم کیشان خود هستیم . البته سبب و علت های این اختلافات خونین چیست ، مورد کلام ما در این مقال نیست .
روایت بسیار مشهوری از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در منابع شیعی و سنی وجود دارد که با اختلاف اندک ، اشاره به پیشگویی حضرت به اختلافات مذهبی و فرقه ای در اسلام دارد .
برای نمونه می توان به حدیثی که شیخ صدوق در کتاب خصال نقل فرموده اشاره کرد . در این کتاب آمده است که :
-امام على بن ابى طالب(عليهما السّلام) فرمودند ، از پيامبر(صلّى الله عليه و آله) شنيدم كه مى‌ فرمود :
امت موسى (عليه السّلام) پس از او هفتاد و يك گروه شدند، گروهى رهايى يابنده است و هفتاد گروه در دوزخ شوند.
و پيروان عيسى (عليه السّلام) پس از وى هفتاد و دو گروه شدند، گروهى از ايشان رهايى يابنده است و هفتاد و دو گروه دوزخى شوند.
و پيروان من هفتاد و سه گروه شوند، گروهى از ايشان رهايى يابنده است و هفتاد و دو گروه ديگر به دوزخ روند.(1)
براي نمونه از ذکر این حدیث در کتب معتبره اهل تسنن می توان به حدیث عبدالله بن عمرو که سیوطی در کتاب الدر المنثور آورده است اشاره کرد .
پیامبر فرمودند :
دقیقا همان چه بر سر بنی اسرائیل آمد بر سرامت من خواهد آمد . همانگونه كه گروهی از ایشان اشکارا مادرش را به نکاح خود در می آورد در امت من نیز چنین شود .
بنی اسرائیل - پس از موسی - به هفتاد و یک گروه و ملت متفرق شدند و امت من هفتاد و سه گروه می شوند که به غیر از یک گروه جملگی  در آتش دوزخند .
شخصی - از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله - پرسید :  آن گروه کدام است ؟
فرمودند : آن گروهی که – معتقد - به آنچه که اکنون من و اصحابم به آن معتقدیم ، باشد .(2)

ابن ماجه در سنن خود حدیثی از عوف بن مالک از پیامبر صلی الله علیه و آله نقل می کند که پیامبر فرمودند :
یهود به هفتاد و یک فرقه متفرق شدند که هفتاد فرقه در دوزخ و یک فرقه ایشان در بهشت است .
نصارا به هفتاد و دو فرقه متفرق شدند که هفتاد و یک فرقه در دوزخ و یک فرقه ایشان در بهشت هستند .
قسم به آنکه جان محمد در دست اوست گریزی نیست که امتم به هفتاد و سه فرقه متفرق شوند که تنها یک فرقه به بهشت می رود و هفتاد و دو فرقه در آتش دوزخ می سوزند .
سؤال شد : آن فرقه کدام است
پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند : الجماعة  (3)
براي مطالعه در این موضوع در کتب عامه می توانید به مصادر زیر مراجعه فرمایید .
ابن‌حنبل، مسند، ۱۴۱۹ق، ج۳، ص۱۴۵؛ ابن‌ماجه، سنن ابن‌ماجه، دار الفکر، ج۲، ص۳۶۴؛ حاکم نیشابوری، المستدرک، ۱۴۱۱ق، ج۱، ص۲۸۱؛ ترمذی، سنن الترمذی، ۱۴۰۳ق، ج۵، ص۲۶؛ هیثمی، مجمع‌الزوائد، ۱۴۰۶ق، ج۱، ص۲۶۰؛ طبرانی، المعجم الکبیر، ۱۴۰۴ق، ج۱۷، ص۱۳؛ دانی، السنن الواردة، ۱۴۱۶ق، ج۳، ص۶۲۴.

مستفیض بودن و نقل‌های فراوان این حدیث در مصادر متعدد شیعه و سنی و نقل آن با اسناد مختلف در این منابع  موجب اطمینان و اعتماد به آن می‌شود و مي توان صدور آن را به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله نسبت داد .
اينك سؤال اساسی اين است كه فرقه اي كه اهل نجات هستند و به سعادت ابدی می رسند کدامیک از فرق مختلف اسلامی است ؟
طبیعتا هر گروه و فرقه ای خود را بر حق و دیگران را اهل دوزخ می پندارد .
شیعیان با تمسک به روایاتی که از اهل بیت پیامبر صلی الله علیه و آله منقول است خود را فرقه ناجیه می دانند .
برای نمونه در کتاب کنزالدقائق امده است :
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند :
امت من به هفتاد و سه فرقه متفرق می شوند که یک فرقه آن ناجیه است و بقیه آنها در جهنم هستند . و فرقه ناجیه همان امت واحده و آل محمد و شیعیانشان هستند . (4)
بالطبع اهل مذاهب دیگر ، روایات موجود و منقول در کتب شیعه را قبول نمی کنند و برای رسیدن به دلیلی که مورد اتفاق تمام فرق باشد ، نیاز به حدیث متواتری از پیامبر صلی الله علیه و آله داریم که جای اعتراض برای هیچ گروهی باقی نگذارد.
پیامبر صلی الله علیه و آله در حدیثی متواتر نزد تمام مذاهب اسلامی که صدور آن از ایشان یقینی می باشد ، برای هدایت بعد از خود و نجات از گمراهی مسلمانان ، راهی معرفی نموده اند که هر کس به آن عمل کند اهل نجات و از فرقه ناجیه خواهد بود .
ترمذی در سنن خود حدیثی از جابر بن عبدالله نقل می کند که می گوید :
پیامبر صلی الله علیه و آله را دیدم که در روز عرفه سوار بر شتر خویش خطبه می خواند و می فرمود : ای مر دم من برای شما چیزی به یادگار می گذارم که اگر به آن تمسک کنید هیچگاه گمراه نمی شوید و آن کتاب خدا و عترت و اهل بیتم می باشد . (5)
حدیث مشهور دیگری در این باره در مشهورترین مانع حدیثی اهل تسنن آمده است که پیامبر فرمودند :
گویا دعوت شده ام و پذیرفته ام ( یعنی مرگ من نزدیک است ) در میان شما دو چیز گرانبها به یادگار می گذارم که یکی بزرگتر از دیگری است . کتاب خدا و اهل بیتم . اكنون متوجه باشيد پس از من چگونه با ايشان برخورد خواهيد كرد. آن دو به هیچ وجه از یکدیگر جدا نمی شوند تا در كنار حوض كوثر بر من درآيند .(6)

حاكم حسكاني  عبیدالله بن عبدالله بن احمد بن محمد بن احمد بن محمد بن حسکان قرشی عامری نیشابوری، معروف به ابن‌حذاء (ابن‌حداد)، از علمای سرشناس عامه در قرن پنجم هجری در کتاب شواهد التنزیل با سند خود از شراحيل انصارى كاتب امیرالمومنین على عليه السّلام روایتی نقل می کند . شراحیل می گوید :
علي عليه السلام فرمود : در حالى كه پيامبر خدا را به سينه‌ام چسبانيده بودم به من گفت: يا على آيا سخن خداوند:« إِنَّ‌ اَلَّذِينَ‌ آمَنُوا وَ عَمِلُوا اَلصّٰالِحٰاتِ‌ أُولٰئِكَ‌ هُمْ‌ خَيْرُ اَلْبَرِيَّةِ‌ »را نشنيدى‌؟ آنان تو و شيعيان تو هستند. و وعدۀ من و شما كنار حوض است. هنگامى كه امت‌ها براى حساب گرد مى‌آيند شما را به عنوان پيشانى سفيدان و پا سفيدان خطاب مى‌كنند. (7)

جلال الدین السیوطی در تفسیر خود «الدر المنثور» از جابر بن عبد الله انصاري که از کبائر صحابه خاتم الانبياء بوده نقل مي نمايد که جابر گفت در خدمت رسول اکرم بوديم که علي بن ابي طالب وارد شد پيامبر فرمود: «والذي نفسي بيده ان هذا و شيعته هم الفائزون». یعنی: « قسم به او كه جان من در دست اوست، این (علی) و شیعیان او رستگاران روز قیامت هستند». (الدر المنثور ج6 ص 379 ) (8)

ظاهرا همه چیز روشن و واضح است . هر کس به قرآن و اهل بیت پیامبر صلوات الله علیهم اجمعین چنگ زند از فرقه ناجیه خواهد بود و مصیر تمام فرق دیگر به جهنم خواهد افتاد .

1- حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ اَلْهَيْثَمِ اَلْعِجْلِيُّ رَضِيَ اَللَّهُ عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو اَلْعَبَّاسِ أَحْمَدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا اَلْقَطَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ عَبْدِ اَللَّهِ بْنِ حَبِيبٍ قَالَ حَدَّثَنَا تَمِيمُ بْنُ بُهْلُولٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنْ أَبِيهِ اَلْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ يَقُولُ:
إِنَّ أُمَّةَ مُوسَى اِفْتَرَقَتْ بَعْدَهُ عَلَى إِحْدَى وَ سَبْعِينَ فِرْقَةً فِرْقَةٌ مِنْهَا نَاجِيَةٌ وَ سَبْعُونَ فِي اَلنَّارِ وَ اِفْتَرَقَتْ أُمَّةُ عِيسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ بَعْدَهُ عَلَى اِثْنَتَيْنِ وَ سَبْعِينَ فِرْقَةً فِرْقَةٌ مِنْهَا نَاجِيَةٌ وَ إِحْدَى وَ سَبْعُونَ فِي اَلنَّارِ وَ إِنَّ أُمَّتِي سَتَفْتَرِقُ بَعْدِي عَلَى ثَلاَثٍ وَ سَبْعِينَ فِرْقَةً فِرْقَةٌ مِنْهَا نَاجِيَةٌ وَ اِثْنَتَانِ وَ سَبْعُونَ فِي اَلنَّارِ .
الخصال  ج۲ ص۵۸۵
2- أخرج الْحَاكِم عَن عبد الله بن عَمْرو قَالَ: قَالَ رَسُول الله صلى الله عَلَيْهِ وَسلم: يَأْتِي على أمتِي مَا أَتَى على بني إِسْرَائِيل حَذْو النَّعْل بالنعل حَتَّى لَو كَانَ فيهم من نكح أمه عَلَانيَة كَانَ فِي أمتِي مثله إِن بني إِسْرَائِيل افْتَرَقُوا على إِحْدَى وَسبعين مِلَّة وتفترق أمتِي على ثَلَاث وَسبعين مِلَّة كلهَا فِي النَّار إِلَّا مِلَّة وَاحِدَة فَقيل لَهُ: مَا الْوَاحِدَة قَالَ: مَا أَنا عَلَيْهِ الْيَوْم وأصحابي
الدر المنثور في التفسير بالمأثور نویسنده : السيوطي، جلال الدين    جلد : 2  صفحه : 290
3- وَأخرج ابْن ماجة عَن عَوْف بن مَالك قَالَ: قَالَ رَسُول الله صلى الله عَلَيْهِ وَسلم: افْتَرَقت الْيَهُود على إِحْدَى وَسبعين فرقة فَوَاحِدَة فِي الْجنَّة وَسَبْعُونَ فِي النَّار وافترقت النَّصَارَى على اثْنَتَيْنِ وَسبعين فرقة فإحدى وَسبعين فِي النَّار وَوَاحِدَة فِي الْجنَّةوَالَّذِي نفس مُحَمَّد بِيَدِهِ لتفترقن أمتِي على ثَلَاث وَسبعين فرقة فَوَاحِدَة فِي الْجنَّة وَاثْنَتَانِ وَسَبْعُونَ فِي النَّار
قيل: يَا رَسُول الله من هم قَالَ: الْجَمَاعَة
سنن ابن ماجه نویسنده : ابن ماجه    جلد : 2  صفحه : 1322
4- النّبيّ - صلّى اللّه عليه و آله - قال: ستفرق أمّتي من بعدي على ثلاث و سبعين فرقة. فرقة منها ناجية. و الباقي في النّار. و الفرقة النّاجية هي الأمّة الواحدة و هم آل محمّد و شيعتهم.
تفسير كنز الدقائق  ج۹ ص۱۹۲
5- حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْكُوفِىُّ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحَسَنِ هُوَ الأَنْمَاطِىُّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ -صلى الله عليه وسلم- فِى حَجَّتِهِ يَوْمَ عَرَفَةَ وَهُوَ عَلَى نَاقَتِهِ الْقَصْوَاءِ يَخْطُبُ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ « يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنِّى قَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا إِنْ أَخَذْتُمْ بِهِ لَنْ تَضِلُّوا كِتَابَ اللَّهِ وَعِتْرَتِى أَهْلَ بَيْتِى »
سنن الترمذي - ت شاكر نویسنده : الترمذي، محمد بن عيسى    جلد : 5  صفحه : 662
6 - «... کأنی قد دعیت فاجبت، انی قد ترکت فیکم الثقلین احدهما اکبر من الآخر، کتاب الله و عترتی اهل بیتی، فانظروا کیف تخلفونی فیهما ، فانهما لن یفترقا حتی یردا علی الحوض...»
نسائی، السنن الکبری، ۱۴۱۱ق، ج۵، ص۴۵.
طبرانی، المعجم الکبیر، ۱۴۰۴ق، ج۵، ص۱۸۶.
ترمذی، سنن الترمذی، ۱۴۰۱ق، ح ۳۸۷۶.
حاکم نیشابوری، المستدرک، دار المعرفه، ج ۳، ص ۱۱۰.
احمد بن حنبل، مسند احمد ، قاهره، ج ۴، ص ۳۷۱.

7- فقَد أخرجَ الحاكمُ في كتابِه شواهدِ التّنزيلِ بالإسنادِ إلى عليٍّ قالَ : حدّثني رسولُ اللهِ صلّى اللهُ عليهِ وآلِه وسلّمَ وأنا مُسنِدُه إلى صدري ، فقالَ : (( يا عليّ أما تسمعُ قولَ اللهِ عزَّ وجلَّ ( إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُوْلَئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ ) هُم أنتَ وشيعتُك ، وموعِدي وموعدُكم الحوضُ ، إذا إجتمعَتِ الأممُ للحسابِ تُدعَونَ غُرّاءَ مُحجّلينَ.
  شواهدُ التّنزيلِ للحاكمِ الحسكانيّ ج2 ص459)

8- وفي (الدر المنثور ج6ص379 )ذكر من أخرج الحديث فقال: وأخرج ابن عساكر عن جابر بن عبد الله قال كنا عند النبي (صلى الله عليه وسلم) فأقبل عليّ فقال النبي (صلى الله عليه وسلم): (والذي نفسي بيده ان هذا وشيعته لهم الفائزون يوم القيامة ونزلت (( إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَئِكَ هُم خَيرُ البَرِيَّةِ )) فكان أصحاب النبي (صلى الله عليه وسلم) إذا أقبل عليّ قالوا جاء خير البرية.

وقد ذكر الطبري في تفسيره 30/335 وهو شيخ المفسرين عند اهل السنة وجها واحدا منقولا عن السلف في تفسير الاية الكريمة من قوله تعالى: (( إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَئِكَ هُم خَيرُ البَرِيَّةِ )) (البينة:7)... الى ان قال: يقول (تعالى): من فعل ذلك من الناس فهم خير البرية. وقد: حدثنا ابن حميد، قال: ثنا عيسى بن فرقد، عن أبي الجارود، عن محمد بن علي أولئك هم خير البرية فقال النبي (ص): أنت يا علي وشيعتك. أهـ.

ذكر السيوطي في تفسيره الدر المنثور 6/379 والشوكاني في تفسيره فتح القدير 5/476 قالا: أخرج ابن عساكر عن جابر بن عبد الله قال: كنا عند النبي، فأقبل علي، فقال النبي صلى الله عليه وآله: "والذي نفسي بيده إن هذا وشيعته لهم الفائزون يوم القيامة ". ونزلت (( إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَئِكَ هُم خَيرُ البَرِيَّةِ )). فكان أصحاب النبي إذا أقبل علي قالوا: "جاء خير البرية" وأخرج ابن عدي وابن عساكر عن أبي سعيد مرفوعا: "عليا خير البرية". وأخرج ابن عدي عن ابن عباس قال: لما نزلت (( إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَئِكَ هُم خَيرُ البَرِيَّةِ )) قال رسول الله صلى الله عليه وآله لعلي: "أنت وشيعتك ترد علي يوم القيامة راضين مرضيين". وأخرج ابن مردويه عن علي، قال: قال لي رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم: " ألم تسمع قول الله (( إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَئِكَ هُم خَيرُ البَرِيَّةِ ))؟ أنت وشيعتك، وموعدي وموعدكم الحوض إذا جيئت الأمم للحساب تدعون غرا محجلين. أهـ

سید علاءالدین موسوی اصفهانی