مشروعیت ولایت فقیه در نظام سیاسی اسلام

مقدمه

ما در کشوری زندگی می‎کنیم که با کشورهای دیگر به خصوص با کشورهای غربی متفاوت می‎باشد و در ابعاد گوناگونی با هم دیگر اختلاف دارند. اما ما با همه این تفاوت‎ها کاری نداریم بلکه فقط به بررسی نوع حکومت حاکم بر ایران می‎پردازیم که با حکومت‎های کشورهای دیگر متفاوت می‎باشد.

لکن به نظر می‎رسد برای هر مسلمانی و برای هر جوان ایرانی چنین سوالی مطرح می‎باشد که چرا حکومت ما و یا نظام ما یک قیدی به عنوان اسلامی دارد، ولی در سایر کشورها چنین چیزی نیست حتی در کشورهای مسلمان‎نشینی مانند عربستان . پس چرا ما باید نظام اسلامی داشته باشیم چرا ما نظام دموکراتیک و یا نظام دموکراسی و دیگر نظام‎ها را نداریم .

در اینجاست که فلسفه به وجود آمدن حکومت اسلامی مطرح می‎شود که ما به اختصار در ذیل به برخی از آنها اشاره می‎کنیم:

1- عمل پیامبر در تشکیل حکومت: یعنی این که ما چون پیرو پیامبرهستیم بنابر این باید حکومتی را که ایشان به خاطر سعادت مسلمین تشکیل داده بودند باید دوباره احیاء و زنده کنیم تا مسلمین به سعادت و خوشبختی مد نظر پیامبر برسند .

2- ضرورت استمرار اجرای احکام الهی که فقط در زمان پیامبر ضرورت ندارد بلکه برای همیشه است .

3- ماهیت و کیفیت قوانین اسلام طوری است که بدون حکومت قابل اجرا نیست. مثل احکام دفاعی و احکام مالی و بخصوص احکام کیفری و حقوقی .

4- لزوم وحدت مسلمانان و تشکیل امت واحده .

5- لزوم نجات مردم مظلوم و محروم .

ما با توجه به این پنج مورد مذکور به ضرورت حکومت اسلامی پی می‎بریم و در نهایت به این نتیجه می‎رسیم که چون ما مسلمان هستیم و معتقد به پیامبری حضرت محمد صلی الله علیه و آله و امامت دوازده معصوم علیهم السلام هستیم باید حکومتی که بر ما حاکم است اسلامی باشد .

و به خاطر این هدف مقدس یعنی تشکیل حکومت اسلامی و ایجاد زمینه برای ایجاد دولت حضرت مهدی(عج) ملت قهرمان ایران سال‎ها تلاش کردند و درخت حکومت اسلامی را با خون شهیدان خود آبیاری کردند تا این که بالاخره در سال 1358 یک نظامی به نام نظام جمهوری اسلامی ایران تشکیل شد. و در رأس این نظام فردی به نام ولی فقیه قرار گرفت. و حضرت امام خمینی(ره) هدایت جامعه را به عهده گرفت.

اما بعد از مدتی بحث‎هایی در جامعه مطرح شد، که چرا در رأس حکومت ما ولی فقیه باشد؟ چرا در رأس حکومت ما یک اقتصاددان نباشد؟ و چرا یک سیاستمدار و غیره نباشد و عده‎ای دیگر مطرح کردند که اگر رأس حکومت ولی فقیه است، قبول، اما آیا این شخص منتخب مردم است و یا این که خیر، یک حق شرعی نیز دارد و آیا در این نظام اسلامی ما، مانند حکومت اسلامی پیامبر، این رهبر از جانب خداوند نصب شده است و یا این که مردم انتخاب کرده است؟

علماء و فقهاء و سایر افراد در این زمینه قلم فرسایی کرده‎اند و مطالب گوناگون نوشته‎اند و جواب تمام سوال‎هایی که در بالا مطرح شده است داده شده اما به طور خلاصه بحثی به عنوان مشروعیت و مقبولیت نظام مطرح می‎شود که این حکومت ما آیا مشروعیت الهی دارد و یا این که مشروعیت مردمی و یا این که مشروعیتی دوگانه متشکل از الهی و مردمی دارد و افراد صاحب نظر این سه نظر را ارایه كرده‎اند لكن عده‎ای معتقد به مشروعیت الهی ولی فقیه هستند مثلحضرت امام خمینی(ره) و عده‎ای نیز به مشروعیت مردمی ولی فقیه معتقدند مانند آقای منتظری و صالحی نجف آبادی و عده‎ای نیز به مشروعیت دوگانه یعنی الهی و مردمی نظر دارند.

اما ما در این تحقیق به دنبال این هستیم که ببینیم واقعاً کدام یک از این موارد مذکور به حقیقت نزدیک است. و با استدلال‎های عقلی سازگاری دارد و به خصوص با قانون اساسی این نظام اسلامی سازگار است، ما می‎خواهیم بدانیم که دیدگاه قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در مورد ولایت فقیه چیست؟ و چه نوع مشروعیتی را برای ولی فقیه قائل است، اما با توجه به این که افراد مختلفی، با گرایش‎های سیاسی گوناگونی در مورد مشروعیت و مقبولیت ولی فقیه سخن گفته‎اند و مطلب نوشته‎اند سعی خواهیم کرد به دور از اغراض سیاسی به این قضیه بپردازیم و فقط از بعد علمی و استدلالی به این مسئله نگاه کنیم .

و ببینیم که از دیدگاه شیعه واقعی ولایت فقیه باید چه نوع مشروعیتی داشته باشد . اما سایر مواردی که در مورد ولایت فقیه و همچنین در مورد خود حکومت اسلامی مطرح است ما به آنها نمی‎پردازیم .

اما همان طوری که هر انسانی در بدن خود مراکز حساسی مانند مغز و قلب دارد و زندگی انسان به این دو بستگی دارد فلذا به نظر می‎رسد بحث مشروعیت و مقبولیت نیز چنین جایگاهی دارد. اگر این مسئله به خوبی حل شود مسائل دیگر خود به خود حل خواهد شد. بحث مشروعیت و مقبولیت ولایت فقیه ام‎المسائل مربوط به حکومت اسلامی و ولایت فقیه می‎باشد، و اگر نوع این مشروعیت معلوم بشود سایر موارد نیز به تناسب آن عوض خواهند شد و لذا محور اساسی بحث در مورد مشروعیت و مقبولیت ولایت فقیه است .

و ما سعی خواهیم کرد دیدگاه بنیانگذار این نظام اسلامی در ایران را نیز به طور مفصل بحث کنیم . که ایشان با استدلال‎های گوناگونی که عمدتاً در دو کتاب (ولایت فقیه و البیع) خود می‎آورند و معتقد به مشروعیت الهی هستند و معتقدند که ولایت فقیه از موضوعاتی است که تصور آن موجب تصدیق آن می‎شود و چندان به برهان احتیاج ندارد .

و در نهایت از حضرت بقیة الله الاعظم (ارواحنا له الفداه) می‎خواهم که مرا در نوشتن آنچه را که مطابق با معیارها و ملاک‎های ائمه اطهار (علیهم السلام) است و مد نظر ایشان است یاری فرمایند .                                                       

                                                                                                                                     ادامه دارد ...