چه کلاسی برای چه سنی؟! (۲)

آگهی‌های بازرگانی تلویزیون و دیگر رسانه‌ها پر است از نام کلاس‌ های کمک‌ آموزشی و بسته‌های مهارت‌آموزی که قرار است از کودک شما انیشتین بسازند؛ نام‌هایی که هر روز تکرار می‌شوند و ادعا می‌کنند بهترین گزینه برای افزایش هوش و خلاقیت کودکان هستند.

حتی اگر خودتان از نسلی باشید که بدون این کلاس‌ها و بسته‌ها پله‌های ترقی را بالا رفته‌اید، ممکن است برای همرنگ جماعت شدن یا به‌خاطر نگرانی‌ که از عقب ماندن کودک‌تان از دیگران دارید، سراغ این کلاس‌ها بروید و بسته‌های توصیه شده را برایش به خانه بیاورید. در مطلب قبل نظر دو روانشناس را در خصوص سن مناسب برای شروع کلاس های آموزشی مرور کردیم، در ادامه نظر دکتر مصطفی تبریزی را در این باره مطالعه می کنید:

استعدادش را کشف کن

برای بسیاری از آموزش‌ها نمی‌توان سن خاص و مطلقی را در نظر گرفت بلکه می‌توان بازه سنی مشخص کرد. ممکن است یک کودک چهار ساله بتواند آموزش‌های مربوط به شش ساله‌ها را فرا بگیرد و برعکس. والدین با راهنمایی مشاور می‌توانند استعدادهای فرزندانشان را کشف کرده و برای شکوفایی آن ها برنامه‌ ریزی کنند.

از همسالان دورش نکن

درخصوص آموزش فرزندان هیچ‌چیز مطلق نیست؛ تصمیمات باید براساس ویژگی‌های خاص هر کودک پایه‌ ریزی شود. ممکن است والدین تصمیم بگیرند یکی از فرزندان‌شان را به مهد کودک بفرستند اما فرزند دیگرشان را در خانه آموزش‌های پیش از مدرسه بدهند. به هرحال کودکان باید با همسالان‌شان در ارتباط باشند و بتوانند با محیط های نا آشنا منطبق شوند. والدین باید به افزایش قدرت انعطاف‌پذیری فرزند خود توجه داشته باشند.

دکتر مصطفی تبریزی، روانشناس و استاد دانشگاه علامه طباطبایی:
گاهی برخی از والدین می‌خواهند آرزوهای دست‌نیافته خود را در فرزندشان ببینند. فراموش نکنیم هرکس باید به آرزوهای خود دست یابد، نه آرزوهای والدین.

سرگرمی، آموزش یا درمان؟

انواع بازی‌ها یا سرگرمی‌های کودکان با دو هدف آموزشی یا روان ‌درمانی مورد استفاده قرار می‌گیرند. در حقیقت گاهی هدف از سرگرمی‌ها، آموزش و گاهی هدف درمان اختلال یا بیماری خاصی است.

درباره بازی‌های با هدف، باید گفت این بازی‌ها اغلب قاعده‌ مند نیستند و کودک ضمن بازی، آرزوها، دردها یا نفرت‌های خود را ابراز می‌کند. در حقیقت کودک در قالب بازی خود را برون ‌ریزی می‌کند اما وقتی بحث آموزش از طریق بازی یا سرگرمی مطرح است باید گفت تمام آموزش‌ها به میزان رشد مغزی هر فرد  بستگی دارد. مهم آن است که مغز تا چه حدی رشد کرده باشد تا بتوانیم بگوییم یک آموزش خاص برای یک کودک خاص مورد استفاده قرار بگیرد.

شرطی‌سازی به جای خواندن

آنچه به عنوان بسته‌های آموزش خواندن از طریق دیدن عکس عنوان می‌شود در حقیقت آموزش خواندن به کودکان نیست. این نوع خواندن تنها یک شرطی‌سازی ساده است که نسبت به عکس در کودک ایجاد می‌شود. وقتی دو موضوع بارها و بارها همزمان با هم تکرار شوند، نوعی شرطی‌سازی به وجود می‌آید که فرد با دیدن یکی، موضوع دیگر را تداعی می‌کند. وقتی عکس گل را با کلمه «گل» بارها و بارها به کودک نشان دهیم، نسبت به آن شرطی می‌شود و هر بار با دیدن عکس یا کلمه، دیگری را تداعی می‌کند. اما اگر کلمه گل را با عکس بی‌ ربطی مثل نان به کودک نشان دهید و آن کلمه را تکرار کنید، بعد از آن کودک با دیدن عکس نان، کلمه گل را به زبان می‌آورد.

بی‌خیال آرزوهایت شو

بسیاری از والدین نگران این هستند که کودک‌شان در مناسب ‌ترین سن آموزش‌های لازم را دریافت نکند و برخی دیگر از اینکه فشار بیش از اندازه‌ به کودک‌شان بیاورند، نگرانند. آنچه امروز شاهد آن هستیم کمال‌ گرا شدن بسیاری از والدین است؛ یعنی انتظار دارند فرزندان‌شان بسیار سریع مهارت‌های مختلف را بیاموزند. این کمال ‌گرایی را در شیوه زندگی خود والدین هم می‌توان دید؛ مثلا انتظار دارند بسیار سریع پیشرفت کنند.

این والدین در برخورد با کودکان هم می‌خواهند آرزوهای تحقق‌ نیافته خود را در فرزندشان محقق کنند؛ اصرار والدین برای تحقق آرزوهای خود در فرزندان می‌تواند مخرب باشد. نباید فراموش کنید که بچه‌ها الزاما علایق، روحیات و استعدادهایی شبیه شما ندارند و به همین دلیل نباید آن ها را مجبور کنید که درست مثل شما زندگی کنند یا تنها به بهانه فراهم کردن امکانات برایشان انتظار داشته باشید که آرزوهای ناکام شما را برآورده کنند.

یادگیری متوقف نمی‌شود

اولین آموزش‌های رسمی در سنین ابتدایی زندگی یعنی پنج تا شش سالگی آغاز می‌شود. با این اوصاف می‌توان گفت بهترین زمان یادگیری هم از همین سنین است اما باید توجه داشت این سنین طلایی یادگیری را با فشار بیش از حد نباید از دست داد و فرصت آموزش را برای کودک به خستگی تبدیل کرد. نباید فراموش کرد در هر سنی و تا زمانی که مغز به لحاظ فیزیولوژیک تغییر نکرده یا زوال نیافته می‌توان آموزش دید و یادگیری به دوران خاصی محدود نمی‌شود.

چه وقتی؛ چه کلاسی؟

اگر می‌خواهید بدانید در کدام سن باید کودکتان را در کدام کلاس آموزشی ثبت‌نام کنید، از این جدول کمک بگیرید.

تهیه و تنظیم: مریم فروزان کیا