پرسش :
عادت کردن به تفکر در تربیت و اصلاح چه جایگاهى دارد؟
پاسخ :
یکى از عوامل اصلاح و تربیت نفس در تعلیمات اسلامى، عادت کردن به تفکر است. تفکر باید براى انسان عادت بشود. عادت کردن به تفکر، یعنى درباره هر کارى که انسان مى خواهد تصمیم بگیرد، عادت داشته باشد که قبلاً و کاملاً روى آن کار فکر بکند. این از نظر اخلاقى نظیر محاسبه النفس است [یعنى] غیر از اینکه در هرکارى انسان باید قبلاً فکر کند، مى گویند که در هر شبانه روز ولو چند دقیقه هم [که بشود]، انسان باید به خودش مجال بدهد که درباره خودش فکر بکند و درباره کارهایى که باید در[باره] آن ها تصمیم بگیرد، بیندیشد.
در زمینه تفکر هم [روایات] خیلى داریم. در حدیثى درباره ابوذر [آمده است] که: «کانَ اَکثَرُ عبادَةِ اَبى ذَرّ التَفَکُّر؛ بیشترین عبادت ابوذر، فکر کردن بود. فکر کردن است که به انسان روشنایى مى دهد و عبادت بى تفکر، ممکن است به صورت یک کار لغو و بیهوده درآید.
منبع: تعلیم و تربیت در اسلام، علامه شهید مرتضی مطهری(ره)، ص 386.
